5 vragenOver dialooggroep slavernijverleden

Een praatclub over slavernij, gaat dat wat helpen?

Vanaf links: Hannie Kool-Blokland, Frits Goedgedrag, Glenn de Randamie (Typhoon), Ruben Severina, Edgar Davids en Lilian Gonçalves-Ho Kang YouBeeld Beeldbewerking Volkskrant

Een commissie met boegbeelden als Edgar Davids en Typhoon gaat het debat aanzwengelen over het slavernijverleden en hoe dat nog altijd doorwerkt. 

Een dialooggroep? Wat is dat, overheidsjargon voor een praatclub?

Praten gaan de zes groepsleden zeker, en veel ook. Al dat gepraat heeft echter een hoger doel: het aanzwengelen van de maatschappelijke discussie over het slavernijverleden, en hoe dat verleden zijn sporen achterlaat in de huidige samenleving.

Het is een wel heel breed geformuleerde opdracht, maar daar is volgens minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) bewust voor gekozen. Het kabinet wilde niet van bovenaf bepalen waar de commissie zich wel of niet tegenaan mocht bemoeien, omdat de Nederlandse overheid ‘gezien kan worden als een partij in deze discussie’. De groep mag daarom zelf bepalen waarop zij zich richt en wie meepraat.

Waar gaan de groepsleden in vredesnaam beginnen?

De bedoeling is dat de groep zogenoemde gesprekstafels organiseert, met deelnemers uit bijvoorbeeld het bedrijfsleven, de cultuur- of de sportsector. In dat proces krijgt de commissie gevraagd en ongevraagd advies van zo’n vijf wetenschappers.

‘Uit die gesprekken destilleren wij een beeld van hoe het slavernijverleden doorwerkt in de samenlevingen van vandaag’, zegt Frits Goedgedrag, de voorzitter van de commissie.

Samenlevingén, benadrukt hij: de groep gaat ook gesprekstafels organiseren in het Caribisch deel van het Koninkrijk. De discussie verschilt daar per eiland. Goedgedrag: ‘Neem Aruba. Dat heeft heel weinig slavernij gekend. Daar speelt het slavernijverleden een minder grote rol dan op Curaçao, Bonaire of Sint-Maarten.’

Waarom Black Lives Matter voor het eerst wereldwijd navolging krijgt
Met de knie van politieagent Derek Chauvin in zijn nek kwam George Floyd op 25 mei om het leven. Sindsdien verzamelen betogers zich onder de noemer Black Lives Matter in de VS en daarbuiten. In ons dossier vindt u een verzameling van stukken over de wereldwijde opstand tegen racisme.

Dat blijft nog steeds een beetje vaag. Waarover gaan de tafels concreet spreken?

Om te beginnen over het slavernijverleden zelf, zegt groepslid Hannie Kool-Blokland. Want hoewel mensen van verschillende achtergronden dagelijks met elkaar werken, gaat het in vergaderingen of bij de lunch zelden over gevoelige thema’s als de slavernij.

‘Het verleden maakt mede wie je bent’, zegt Kool-Blokland. ‘Als je voorouders in slavernij zijn geboren, doet dat wat met je. We moeten elkaars verleden kennen en erkennen.’

Daarnaast wordt de link gelegd met hedendaags racisme en discriminatie. Aan de sporttafel kan het bijvoorbeeld gaan over de spreekkoren over zwarte spelers tijdens verhitte voetbalwedstrijden. Kool-Blokland: ‘En met bedrijven kan het gesprek gaan over de verhouding zwarte en witte mensen in de toppen van bedrijven, of de invloed van je geboorteplaats op de kans om een baan te krijgen.’

Daar volgt uiteindelijk dus een beeld uit. En dan?

Voor 1 mei 2021 moet de dialooggroep met een rapport komen over haar bevindingen. Daarin kunnen voorstellen voor maatregelen staan, zoals het bij wet vastleggen dat de slavernij en de slavenhandel misdaden tegen de menselijkheid waren. Een verzoek om zo’n wet te onderzoeken stuurde Ollongren door naar de commissie. Ook denkbaar zijn maatregelen om expliciet of onbewust racisme nog harder aan te pakken.

Verdwijnt zo’n rapport straks niet in een diepe la?

Niet als het aan de commissie ligt. ‘Nadat wij het op papier hebben gezet, is het zaak dat er ook echt wat mee wordt gedaan’, zegt Goedgedrag. ‘We zullen het zo duidelijk mogelijk verwoorden. Zodat er geen misverstanden over bestaan.’

Frits Goedgedrag (1951)

Was tussen 2002 en 2010 de laatste gouverneur van de Nederlandse Antillen. Toen dat land ophield te bestaan, werd Goedgedrag de eerste gouverneur van Curaçao, een functie die hij tot oktober 2012 bekleedde. Sinds 2013 is hij lid van de Raad van State in buitengewone dienst voor de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Hij is de voorzitter van de dialooggroep.

Lilian Gonçalves-Ho Kang You (1946)

Had een advocatenpraktijk in Suriname, tot haar man in 1982 werd vermoord door het regime-Bouterse in de Decembermoorden. Na haar vlucht naar Nederland zette ze haar werk als advocaat en mensenrechtenactivist voort. Gonçalves-Ho Kang You was onder meer voorzitter van de Nederlandse tak van Amnesty International en staatsraad bij de Raad van State.

Hannie Kool-Blokland (1957)

Statenlid voor het CDA in Zeeland en directeur van het Zeeuws Archief, een kenniscentrum in Middelburg voor historisch onderzoek in de provincie. Het Zeeuws Archief beschikt over uitgebreide documentatie over de rol van Zeeland en Nederland in de slavenhandel, volgens Kool-Blokland ‘ongeveer het enige archief ter wereld dat compleet is’.

Edgar Davids (1973)

Voetbalde tussen 1991 en 2013 voor onder meer Ajax en Juventus. Ook kwam hij 74 keer uit voor het Nederlands Elftal. Davids spreekt zich met regelmaat uit over racisme, zowel in de voetbalwereld als daarbuiten. De witte mens deelt nog steeds de lakens uit, zei hij in juni in NRC. Zeker ook in het voetbal, waar de KNVB ‘een blank bolwerk’ is.

Glenn de Randamie alias Typhoon (’t Harde, 1984)

Rapper en zanger. Trad in 2016 naar buiten toen hij voor ‘de zoveelste keer’ werd aangehouden door de politie, die de grootte van zijn auto in combinatie met zijn huidskleur verdacht vond. Sindsdien mengt Typhoon zich vaker in het nationale racismedebat. Dat gaat voorzichtig de goede kant op, zei hij woensdag in M. ‘De vooruitgang is niet tegen te gaan.’

Ruben Severina (1956)

Een bekend gezicht in de Antilliaanse gemeenschap in Nederland. Severina is voorzitter van stichting Ocan, die opkomt voor de belangen van Caribische Nederlanders. Ook ijvert hij al jaren voor een beschermde status van het Papiaments, dat volgens hem verloren dreigt te gaan door de groeiende rol van het Nederlands op de eilanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden