Een poppenhuis bouwen is geen kinderspel

Architect en vader Peter Masselink bedacht een poppenhuizen-project om fondsen te werven. Vrolijkheid en optimisme met een droevige aanleiding.

Ver-Huis-Doos Beeld Ellen Mandemaker

Architecten staan bekend als optimisten, aan elk ontwerp van een gebouw ligt tenslotte de gedachte ten grondslag dat je de wereld beter maakt.

Architect Peter Masselink uit Doetinchem is een onverbeterlijke optimist. Hij wil met de veiling van achttien 'onder architectuur' gebouwde poppenhuizen geld inzamelen om een medicijn te laten ontwikkelen tegen energiestofwisselingsziekten bij kinderen. Zijn zoon Sverre (7) heeft zo'n ziekte, waardoor hij maar weinig kan. Lopen, zelfstandig zitten, eten - het gaat niet. Omdat hij niet goed kan slikken en spuugt als hij grotere porties eet, heeft hij continu sondevoeding nodig. Hij kwijlt, heeft epilepsie en een rugvergroeiing. 'Ik vraag me wel eens af: hoeveel problemen kun je in één kind kwijt', grapt Masselink.

Zijn oudste dochter is kort na haar geboorte aan dezelfde ziekte overleden, zijn tweede dochter Juliet is gezond. Sverres situatie is op dit moment stabiel, maar zijn levensverwachting is laag; 70 procent van de kinderen met deze ziekte overlijdt voor hun 18de verjaardag. 'Er is geen medicijn en pharmaceutische bedrijven staan niet te springen om erin te investeren aangezien relatief weinig kinderen deze ziekte hebben. Wereldwijd hebben achttien mensen hetzelfde genetische defect als Sverre.'

Het klinkt weinig opbeurend, maar Masselink weigert bij de pakken neer te zitten. 'Je kunt klagen dat de pharmaceutische industrie niet in actie komt, maar als wij zelf niets doen... Sverre zal waarschijnlijk niet oud worden en daarom willen wij samen met hem alles uit het leven halen.'

Vrolijkheid, optimisme, dat is ook wat hij met het poppenhuisproject wil uitstralen. 'Ik wilde als architect iets doen dat aansluit bij de leefwereld van kinderen.' De link tussen maquettes en poppenhuizen is snel gelegd. Hij benaderde architecten uit zijn netwerk om een ontwerp te maken, waarbij slechts één eis gold: het moest passen op een grondplaat van 75x75 centimeter. 'Dat houdt de bouwwerken hanteerbaar' - al kun je over de hanteerbaarheid van het massief gietijzeren huis van het Utrechtse bureau Zecc Architecten (gewicht: 200 kilo) twisten. 'Daarnaast heb ik duidelijk gemaakt hoe het is als je als kind niet veel kunt, en uitgelegd wat deze ziekte inhoudt.'

De uitkomsten zijn nogal verschillend. Architectenbureau Mei uit Rotterdam maakte een bolvormig 'poppetjehuis' van vijfduizend maquettepoppetjes, bureau DWA uit Bodegraven bedacht een bouwdoos waarmee kinderen hun eigen huis kunnen maken, M3H uit Amsterdam biedt met het Luisterhuis een akoestische belevenis.

Bijzonder als het is, staat het poppenhuizenproject niet op zichzelf. In 2013 was er in Groot-Brittannië een soortgelijk initiatief om kinderen met een handicap te steunen. Masselink wist overigens niet van het bestaan; hij ontdekte het pas nadat hij in 2015 was begonnen. De Britse poppenhuizen brachten mooie bedragen op. Voor het ontwerp van de wereldberoemde (vorig jaar overleden) architect Zaha Hadid werd 16 duizend euro betaald, in totaal werd meer dan een 100 duizend euro opgehaald.

In oktober gaan de achttien Nederlandse poppenhuizen onder de hamer. De opbrengst zal Masselink doneren aan twee stichtingen: Energy4all en Stofwisselkracht. 'Er wordt al veel onderzoek gedaan naar energiestofwisselingsziekten, maar organisaties opereren veelal op hun eigen eilandje. Met dit project hoop ik dat te doorbreken en de krachten te bundelen.'

doll-house.nl


Beperking als inspiratie voor mogelijkheden

Maurer United - Hyperspace

'Voor ons ontwerp zijn we niet zozeer met het concept poppenhuis als wel met de energiestofwisselingsziekte aan de gang gegaan', vertelt architect Marc Maurer. 'Bij een stofwisselingsziekte sluiten door een 'weeffout' in het dna bepaalde stofjes in je lichaam niet goed op elkaar aan. Dat gegeven hebben wij vertaald naar een driedimensionaal frame, waarin je acht kubusvormige bouwblokken op verschillende manieren kunt plaatsen.'

De bouwblokken fungeren als kamers, terwijl de zijvlakken als letters zijn ontworpen; door ze te draaien kan het volledige alfabet gelegd worden. Zo kun je ook woorden ermee vormen. 'In het huis kunnen door de wisseling en draaiing van de letterkubussen onlogische en niet op elkaar aansluitende situaties ontstaan. Toch levert het mooie ruimten en perspectieven op. Dat is wat we met dit ontwerp willen laten zien, dat 'weeffouten' juist tot schoonheid en innovatie kunnen leiden.'

Het ontwerp van Maurer United Beeld Maurer United

Architect Reonald Westerdijk en modeontwerper Solange Hagenaars - Guusjes Poppenhuis

Voor zijn poppenhuis verplaatste architect Reonald Westerdijk zich in een kind met een energiestofwisselingsziekte, dat vanwege de symptomen van de ziekte niet actief naar het poppenhuis kan komen om ermee te spelen. Hij bedacht een poppenhuis dat mee naar bed kan of liggend op de vloer 'bespeeld' kan worden. 'Het ontwerp is geïnspireerd op het spel van mijn 3-jarige dochter Guusje. Als zij 'huisje' speelt, sleept ze alle voorhanden zijnde doeken en kleedjes naar de woonkamer. Elk kleedje is een specifieke plek: hier slaapt pop, daar slaapt papa, weer ergens anders wordt gekookt.'

Het huis is een ontwerp voor een serie kussens die je zelf maakt met lappen stof en vult met matrasschuim. Je kunt de kussens over de kamer verspreiden, er een zacht lig-eiland mee maken of ze in bed meenemen. Opgestapeld met een riempje eromheen berg je het poppenhuis gemakkelijk op.

Guusjes poppenhuis

M3H Architecten - Luisterhuis

Architect Machiel Spaan: 'Het Luisterhuis is een alternatief voor het traditionele poppenhuis, dat draait om de visuele en tactiele ervaring: kijken en inrichten. Voor mensen met fysieke beperkingen kan het prikkelen van andere zintuigen, zoals de oren, leiden tot een nieuwe ruimtelijke beleving. Je hoort iets waarbij je je prettig voelt en bent even vrij van je beperking.'

Spaan ontwierp het Luisterhuis samen met componist Rozalie Hirs als een interactieve klanksculptuur, bestaand uit zeven abstract vormgegeven kamers annex luidsprekers: keuken, slaapkamer, werkkamer, hal, badkamer, speelzolder en zitkamer. Sensoren registreren wanneer je een bepaalde kamer nadert; via de desbetreffende luidspreker klinken er dan voor de kamer karakteristieke, huiselijke geluiden.

Luisterhuis.

Dreessen Willemse Architecten - Ver-Huis-Doos

'Ons poppenhuis moest tot de verbeelding spreken en kinderen met of zonder beperking uitdagen om te spelen', vertelt architect Lars Dreessen. 'We hebben de kinderen van onze bureaumedewerkers betrokken in de ontwikkeling en uitwerking van het idee. Alle kamers van het poppenhuis zijn dozen. Samen met de meubeltjes passen ze precies in één grote doos, makkelijk mee te nemen en op te bergen, in tegenstelling tot de traditionele poppenhuizen.' Vandaar de naam ver-huis-doos.

Met deze bouwdoos kunnen kinderen hun fantasie uitleven: een huis, boot of trein - je kunt er van alles mee maken. 'Je hoeft niet te stapelen, wij zagen dat kinderen ook met de blokken om zich heen op de grond bouwden', vult collega Rob Willemse aan. 'Zo kunnen ook kinderen die veel moeten liggen ermee aan de slag.' De architecten wilden een betaalbaar product en zijn zo zuinig mogelijk met het materiaal omgesprongen: alle onderdelen zijn uit één grote houten plaat gezaagd.

Ver-huis-doos Beeld Ellen Mandemaker
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.