Een politiek feestje op glad ijs

Wat de Oscaruitreiking is voor Hollywood, is het White House correspondents' dinner voor Washington. Een avond van humor, politiek en glamour. Kan dat ook in Nederland? Premier Mark Rutte probeert het woensdag.

Rutte en zijn team hebben er 'ontzettend veel zin' in om de spot te drijven met pers en politiek. Beeld anp

Rutte tempert alvast de verwachtingen. 'Ik ben in permanente, totale paniek,' zegt hij over zijn voorbereiding op het eerste correspondents' dinner in Nederland. 'Als u nog goede grappen over uw collega's weet...'

Achter de schermen zijn er andere geluiden te horen. Rutte en zijn team hebben er 'ontzettend veel zin' in om woensdag de spot te drijven met pers en politiek, precies zoals Amerikaanse presidenten dat één keer per jaar doen. En er is assistentie van professionals, al blijven de namen van Ruttes meeschrijvers schimmig.

Hulp is geen overbodige luxe. Barack Obama en zijn voorgangers stellen voor ieder correspondents' dinner een 'comedy war room' samen van politieke adviseurs en professionele komieken. Missie: de president grappig, maar toch waardig uit de hoek laten komen.

President Barack Obama tijdens het White House Correspondents' Association Dinner. Beeld afp

Grappen

Het blijft glad ijs. Hoeveel lol kan een president zich veroorloven? President George W. Bush liet ooit verstek gaan na een bloedige schietpartij op Virginia Tech, wat onmiddellijk de vraag opriep waarom hij tijdens de Irak-oorlog wel opdraafde.

Binnen het kabinet van Obama gingen er in 2011 stemmen op om een geheime operatie tegen Osama bin Laden uit stellen, omdat op dezelfde dag het correspondents' dinner was gepland. Kan een president grappen vertellen terwijl er ondertussen in het diepste geheim een zeer riskante missie plaatsvindt? Minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton kapte de discussie af: 'Fuck the White House correspondents' dinner!'

Het geeft aan hoe groot het evenement is geworden dat in 1921 begon in een zaaltje met een vijftigtal journalisten en medewerkers van de president. Nu beginnen de preparty's in Washington dagen van tevoren en eindigen de exclusieve afterparty's diep in de nacht.

Humor van Bush

George W. Bush over zijn vicepresident Dick Cheney die per ongeluk een bevriende advocaat heeft aangeschoten tijdens een jachtpartij. ‘Ik ben het met de media eens dat hij het incident eerder had moeten melden. Ik wist ook van niks, totdat ik hem zag bij America’s Most Wanted.’

De dubbelganger van Bush op het podium: ‘Cheney, die clown, schiet de enige advocaat in het land neer die vóór mij stemt.’

Bush aan het einde van de act tegen zijn dubbelganger: ‘Dames en heren, deze woest aantrekkelijke man naast me is Steve Bridges. Een geweldig talent. Hij deed tijdens de campagne ook al mijn debatten met John Kerry.’

Hoogtepunt blijft de speech van de president bij het diner in het Hilton. Bijna iedereen wil er bij zijn: politieke stijgers en dalers, journalistieke kopstukken, ministers, A- en B-sterren, van George Clooney tot Kim Kardashian. 'Leuk dat jullie ook nog wat pers hebben uitgenodigd,' zei Clinton ooit tegen de beroemdheden die zich in de balzaal hadden verzameld.

Politieke glamour

Woensdag is het ook zover in de Beurs van Berlage: Washington aan de Amstel. Het initiatief komt van Nieuwsuur-anchor Twan Huys. Hij werd als correspondent in de VS gegrepen door het virus van de politieke glamour in DC, of zoals de critici het meesmuilend noemen: showbusiness for ugly people.

Rutte stemde in met een Nederlandse editie, inclusief het kledingsvoorschrift black tie. Verslaggevers in smoking: dat is de eerste grap. 'Nederlandse journalisten zijn normaal gesproken niet de best geklede mannen ter wereld,' merkt ook Huys droogjes op. 'Maar in spijkerbroek kom je er niet in. Het hoeft niet glamoureus, maar wel gesoigneerd'.

Ook Rutte zal iedere grap vooraf uitvoerig analyseren. Als EU-voorzitter is hij 'dag en nacht' bezig om een uitweg te zoeken uit de vluchtelingencrisis. Woensdag ontmoet hij de Turkse premier. In de Kamer wacht een zwaar debat over het onderwerp. Te lollig kan ook weer niet.

En Rutte is niet de enige die zijn weg moet zoeken in de geïmporteerde traditie. Dat geldt ook voor de pers. Onomstreden is het feest niet. In de VS boycot The New York Times het evenement al jaren. 'Het diner zendt een verkeerd signaal naar onze lezers en kijkers,' meent hoofdredacteur Dean Baquet. 'Het bevestigt het beeld dat politiek een spelletje is, waarbij journalisten en politici in hetzelfde schuitje zitten.'

Humor van Obama

Barack Obama in 2014 als de extreem zonnebankbruine oppositieleider John Boehner onder vuur ligt van zijn partijgenoten. ‘De Republikeinen geven Boehner er nu meer van langs dan mij. Misschien is het waar. Orange is the new black.’

Obama inspelend op de geruchten dat hij moslim is: ‘Het presidentschap is niet eenvoudig. Ik moet nog immigratiehervormingen doorvoeren, onderhandelen met Iran en ondertussen ook nog vijf keer per dag bidden.’

Ook de inmiddels overleden polemist Christopher Hitchens trok ooit de aandacht door demonstratief weg te lopen uit het correspondents' dinner. Hij noemde de aanwezige pers 'schoothondjes in plaats van waakhonden'. Hitchens werd daarna wel weer gesignaleerd bij de afterparty van Vanity Fair. Met dezelfde journalisten en politici, alleen zonder camera's.

Het is de verdedigingslinie van de media die wél aanschuiven in het Hilton: politieke journalisten zoeken dagelijks contact met bestuurders en politici om informatie los te krijgen. Demonstratief wegblijven van een diner is dan een loos gebaar voor de bühne.

Ook bij de Nederlandse pers is er enig ongemak. 'Moeten we het correspondents' dinner niet boycotten voordat een andere krant ons te snel af is?' vroeg een parlementair journalist zich een tijd geleden al licht spottend af.

Boycot

Inmiddels is er inderdaad een milde boycot: NRC Handelsblad komt niet. 'Ik ben beducht voor de collusie tussen politiek en journalistiek,' zegt hoofdredacteur Peter Vandermeersch. 'De indruk bestaat dat de pers en de politiek één pot nat is. Waarom zouden we dat beeld nog eens benadrukken met een feestje waar politici en journalisten in smoking gestoken, schouder aan schouder lachen om de grappen van de premier? Liever niet, al wil ik er ook weer geen groot statement van maken. Vrijheid, blijheid. Als een individuele redacteur wil gaan, mag dat.'

Andere landelijke dagbladen (de Volkskrant, AD, Trouw, De Telegraaf) hebben wel een tafel geboekt bij het evenement dat 'semilive' wordt uitgezonden door de publieke omroep.

'We vinden het een mooie Amerikaanse traditie,' zegt Pieter Klok, plaatsvervangend hoofdredacteur van de Volkskrant. 'Het lijkt me gezond om eens per jaar eens goed om elkaar en vooral jezelf te lachen. Goed voor de premier en goed voor journalisten. Ik zie geen enkele reden waarom je daarna niet meer afstandelijk en kritisch kunt berichten. Die angst voor de beeldvorming getuigt ook van een soort zelfhaat. Ik vertrouw erop dat onze lezers iedere dag zien dat we kritische volgers van de politiek zijn.'

Ondanks de afwezigheid van NRC Handelsblad vreest Huys geen lege tafels. 'De belangstelling is enorm. We zijn overstelpt met aanvragen.'

De Nieuwsuur-presentator hoopt dat woensdag het startpunt is van een nieuwe politieke traditie in Nederland. De premier moet zich dan wel bevrijden van zijn vermeende 'permanente, totale paniek'. Huys: 'Het evenement valt of staat bij de toespraak van Rutte.'

Bill Clinton. Beeld afp

Humor van Clinton

Bill Clinton in 1999 over The New York Times die het correspondents’ dinner boycot. ‘Ik heb mijn meningsverschillen met hun gehad, maar zij zijn tenminste principieel. Ik steun ze. Sterker nog, ik ben het hier zo hartgrondig mee eens dat ik The Washington Times en The Weekly Standard (conservatieve media, red.) uitdaag om volgend jaar ook principieel te zijn.’

Clinton in 1995: ‘De relevante vraag is: Ben ik grappig? Jazeker. Mijn macht maakt me grappig. Als jullie me niet geloven, lach dan niet om mijn grappen… Veel succes straks bij de belastingcontrole.’


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

George W. Bush (L) met komiek Steve Bridges. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden