ReportageStudentenleven

Een picknick zónder alcohol: eerstejaars in Leiden hadden zich hun introductieweek anders voorgesteld

Studenten van studentenvereniging Quintus proberen nieuwe tafels te maken die corona-proof zijn. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Ze zijn er al weken mee bezig in Leiden: de voorbereiding van jaarlijkse introductieweek voor nieuwe studenten. Die introductieweek komt er, maar het wordt picknicken in plaats van pimpelen. Om de verkeerde redenen tóch gedenkwaardig.

Het dansje, die traditie hoeven ze in elk geval niet te schrappen. Bestuurders Mirte Haanappel (23) en Reinout Spaans (25) beginnen te glimmen als ze erover vertellen. Bij elke EL CID – de introductieweek van de Universiteit Leiden en de Leidse Hogeschool – hoort een nummer en een dansje. 

Aankomend studenten krijgen aan het begin van de week danspassen als ‘de grasmaaier’ en ‘de Leidse sleutels’ aangeleerd. Aan het eind van de week worden ze geacht moeiteloos mee te kunnen dansen.

Het is maandagmiddag en in studentencentrum Plexus in Leiden, deze weken het zenuwcentrum van waaruit de introductiecommissie opereert, hebben de twee studenten nog het volste vertrouwen dat de introductieweek waarvoor zij hun studie een jaar lang op een laag pitje hebben gezet, gewoon door zal gaan.

Twee dagen later, op woensdagavond, zal het nieuws circuleren dat alle introductieweken mogelijk worden afgelast door het kabinet. Maar donderdagavond blijkt dat ze toch door mogen gaan. Fysieke activiteiten kunnen alleen in kleine groepen plaatsvinden, zei premier Rutte tijdens de persconferentie ‘op anderhalve meter en informatief van aard’. 

Dat is voor de Leidse introductieweek – die woensdag al als eerste van start is gegaan – geen probleem, laat een woordvoerder van de universiteit donderdagavond in een reactie weten.  Gaat de EL CID normaal gepaard met de komst van duizenden aankomende studenten die vijf dagen lang de stad afstruinen op zoek naar de beste feestjes, een vereniging om zich bij aan te sluiten en een studentenkamer; dit jaar krijgen de aankomend studenten drie online introductiedagen, plus één ‘fysieke dag’.

Online kan ‘supertof’ zijn, zegt Haanappel, die voorzitter is van de commissie verantwoordelijk voor de EL CID (voluit: de Enige Leidse Commissie Introductie Dagen). Ze hebben veel uit de kast hebben gehaald om studenten toch zo veel mogelijk dat introductieweek-gevoel te geven. Maar daarnaast hebben ze ook een, zoals ze het zelf omschrijven ‘ridicuul plan’ bedacht om de studenten ook één echte dag in de stad te gunnen. ‘Want uiteindelijk werkt face to face toch het best.’

Studenten van studentenroeivereniging Asopos de Vliet maken hun boten klaar. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Fysieke dag

Vanaf zondag worden er daarom negen losse fysieke dagen gehouden. Elke student mag één dag komen, voor een rondleiding door de stad en een bezoek aan de faculteit. Ook is er tijd om een aantal studentenvereniging te bezoeken. Tussendoor wordt er gepicknickt in het park. De dag duurt tot uiterlijk half negen ’s avonds en er wordt geen alcohol geschonken. Voorzitter Haanappel, penningmeester Spaans en de andere bestuursleden hebben er hun handen vol aan om het allemaal geregeld te krijgen. ‘Maar we hebben het er graag voor over.’

Hoe organiseer je een introductieweek als de essentie daarvan – grote massa’s jonge mensen, dicht op elkaar gepakt – rechtstreeks indruist tegen coronapreventierichtlijnen? Een introductieweek voor jongeren die hun studietijd toch al achter de laptop beginnen: het hoger onderwijs zal in elk geval het komend semester grotendeels op afstand worden gegeven. Een generatie studenten die het, juist daarom misschien wel harder nodig heeft dan ooit om kennis te maken met hun nieuwe woonplaats, hogeschool of universiteit en vooral met hun aankomende studiegenoten.

In bijna alle studentensteden werd gekozen voor een compromis. De introductiedagen zullen grotendeels online plaatsvinden, maar in veel gevallen worden er ook een aantal momenten ingepland waarop studenten elkaar toch in het echt kunnen ontmoeten.

In Leiden is de fysieke dag in zes ‘shifts’ ingedeeld, zodat er nooit meer dan honderd studenten op dezelfde plek aanwezig kunnen zijn.  Studenten verplaatsen zich in groepjes van maximaal twintig. Om te voorkomen dat ze toch te dicht bij elkaar komen, heeft de organisatie ‘locatiemanagers’ aangewezen, vertelt Spaans. 

Studenten van het bestuur van studentenvereniging Quintus bereiden zich voor op het nieuwe studiejaar.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Online ontgroenen

Studentenvakbond LSVB maakte zich vorige week al grote zorgen over het feit dat de introductieweken, alle moeite voor fysieke momenten ten spijt, alsnog grotendeels vanaf de laptop gevolgd moeten worden. Daardoor ‘komt de binding van deze studenten met hun hogeschool of universiteit in gevaar’, aldus voorzitter Lyle Muns.

Maar de angst voor wat de komst van grote groepen studenten zou betekenen voor het toch al oplaaiende aantal besmettingen, groeide afgelopen week ook. In Amsterdam moest studentenvereniging A.S.C/A.V.S.V. begin deze week de ontgroening voortijdig stopgezet nadat besmettingen waren geconstateerd bij vier aspirant-leden. Eind vorige maand bleek een beachvolleybaltoernooi van geneeskundestudenten een vonk te zijn geweest voor de coronabrandhaard van Rotterdamse studenten.

GGD’s zien de besmettingen onder studenten stijgen en signaleren dat juist deze groep relatief vaak weigert inzicht te geven in hun contacten. Omdat ze elkaar niet willen ‘verklikken’, of omdat ze simpelweg de telefoon niet opnemen als de GGD belt. Donderdag besloot het kabinet ontgroeningen van studentenverenigingen niet door te laten gaan. 

Ontzettend jammer',  zegt Harold Janssen, voorzitter van A.L.S.V. Quintus, met 1.400 leden een van de grootste gezelligheidsverenigingen van de stad. De vereniging had een versoberde versie voorbereid van de kennismakingstijd, zoals de ontgroening bij de vereniging officieel heet. Die wordt nu afgelast. ‘We willen nieuwe studenten toch de kans geven zich bij ons aan te sluiten, als dat online moet, moet dat maar.’

Boete

Na maanden gesloten geweest te zijn, ging de sociëteit van Quintus op 8 juni weer open. Een normale borrel, met 400 studenten die ‘staan te schreeuwen en zooien’, kan nu niet meer, zegt Janssen. Leden mogen alleen nog zittend borrelen, aan grote picknicktafels met maximaal vier studenten per tafel. Vooraf reserveren is verplicht en studenten kunnen maximaal twee uur blijven.

Gunstige bijkomstigheid is dat zo voorkomen wordt dat de leden te dronken worden om de regels te volgen. Wie toch de fout in gaat, mag een poos niet in de sociëteit komen. Het dispuut dat op een van de borrelavonden besloot arm in arm het dispuutslied te zingen, was de rest van de maand juli niet meer welkom.

Zo gaat het ook bij de Leidse roeivereniging Asopos de Vliet, vertelt praeses Sjoerd de Groot. Alleen riskeren leden daar eerst een boete van 30 euro en daarna een schorsing, als ze zich niet aan de regels houden. ‘Studentenverenigingen hebben in het algemeen  toch al geen fantastische reputatie’, zegt De Groot. ‘Wij willen laten zien dat we het virus serieus nemen. Mensen met symptomen zijn hier absoluut niet welkom.’

Ook Asopos de Vliet had een versoberd introductiekamp voor ogen. Ontgroeningen mogen niet, maar studentensportverenigingen mogen wel fysieke activiteiten organiseren ‘voor zover deze nodig zijn voor de introductie van de studie of sport’. Dat gaan ze dus doen, zegt De Groot donderdagavond. ‘Hoe het er uit gaat zien weten we nog niet, maar ze zullen absoluut sportief zijn.’ 

Studenten van studentenroeivereniging Asopos de Vliet schilderen in de oefenruimte.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Record

Hoe het ook loopt, in Leiden is nu al een record gebroken: nog nooit schreven zo veel jongeren zich in voor de introductiedagen. Na 4.005 inschrijvingen moest de aanmeldtermijn voor de EL CID vervroegd dicht. Anders zou er geen plaats zijn voor al die studenten tijdens hun fysieke dag.

Deels zijn die extra aanmeldingen een gevolg van de groei van het totaal aantal studenten in Leiden. Corona of niet, net als andere jaren hebben zich dit jaar toch weer meer jongeren gemeld voor een studie. Wat mogelijk ook meespeelt: de introductieweek dit jaar een stuk goedkoper, 20 euro in plaats van 85 .

Maar het record aantal inschrijvingen is mogelijk ook terug te voeren op het feit dat juist aankomend studenten ‘extra behoefte hebben om anderen te leren kennen’, zegt EL CID-voorzitter Haanappel. Of dat gaat lukken dit jaar? ‘Ik hoop het. We hebben in elk geval ons uiterste best gedaan om zoveel mogelijk van het gewone programma te behouden.’

Met sommige kleine wijzigingen valt ook in de toekomst  misschien wel te leven, al was het alleen maar als aandenken aan dit jaar. Aan het repertoire van het EL CID- dansje, dat elk jaar uit een andere mix van grofweg dezelfde dansbewegingen bestaat, zijn dit keer een paar nieuwe bewegingen toegevoegd: de ‘nies-in-je-elboog’  bijvoorbeeld, en de ‘was-je-handen-beweging’. 

Studeren vanaf september: grotendeels online, maar met tutorgroepen

Als de introductieweken er op zitten, kunnen studenten hun laptops opnieuw open klappen. Studeren zal komend semester nog een grotendeels digitale aangelegenheid zijn. Net als op andere plekken probeert de Universiteit Leiden eerstejaars wel zo veel mogelijk voorrang te geven als het gaat om het verdelen van de beperkte mogelijkheid om toch fysiek onderwijs te geven.

Daarnaast worden alle studenten dit jaar opgedeeld in tutorgroepen, van tien tot vijftien eerstejaars. Elke groep krijgt twee mentoren: een oudere student en een docent. Zij zijn ‘steun en toeverlaat’ voor de studenten en zorgen dat elk groepje elkaar minstens één keer in de week fysiek treft. ‘Alles binnen de rivm-regels', zegt een woordvoerder van de universiteit. Het gaat bij die bijeenkomsten ‘nadrukkelijk niet alleen om praktische studiezaken, maar juist ook om het opdoen van contacten en het sluiten van vriendschappen’.

Op de Hogeschool Leiden zijn geen overkoepelende maatregelen voor eerstejaars genomen. Elke opleiding zoekt zelf manieren om eerstejaars toch zo goed mogelijk te begeleiden, vertelt een woordvoerder. ‘De opleiding sociaal werk kiest er bijvoorbeeld voor om eerstejaars meer fysiek onderwijs te bieden in de eerste weken.’ Andere opleidingen houden het bij online kennismakingsspellen en ‘persoonlijke videoboodschappen’ .

Lees ook

Na het RIVM sloegen woensdag de GGD’s alarm. Veel GGD’s noemen met name studenten als het gaat om het weigeren inzicht te geven in hun contacten. 

Universiteiten en hogescholen hebben hun deuren nog niet geopend, of de eerste corona-uitbraken onder (aspirant-)studenten zijn een feit. In Rotterdamse twijfelt burgemeester Aboutaleb of de introductieweek door kan gaan.

Hoogleraar Janka Stoker (Rijksuniversiteit Groningen) is bezorgd over de kwaliteit van online onderwijs en de effecten op de mentale gezondheid van studenten.  ‘Waar zijn de verenigingen en de studentenvakbond?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden