Een partner die je liever de hand niet drukt

Een tijdje geleden kreeg ik in Warschau de kans een lezing bij te wonen van Stanislav Sjoesjkevitsj. Voor wie het niet meer mocht weten: Sjoesjkevitsj beleefde zijn moment van glorie in 1991 toen hij, al dan niet met behulp van een paar flessen wodka, samen met de Russische president Boris...

Beter is Sjoesjkevitsj, indertijd president van Wit-Rusland, daar niet van geworden. In een van de afleveringen van de In Europa-reeks van Geert Mak kon je hem zijn karige pensioen zien natellen. Om financieel te overleven geeft de gepensioneerde wiskundeprofessor lezingen in het buitenland, bijvoorbeeld in Warschau.

Veel verstond ik er helaas niet van. Omdat er bijna alleen landgenoten in de zaal zaten, sprak de oud-president Wit-Russisch. Maar toch voldoende om te begrijpen dat Sjoesjkevitsj niet onder de indruk is van het volgende week in Praag te ondertekenen Oostelijk Partnerschap.

Dit partnerschap is het Pools-Zweedse antwoord op de Mediterrane Unie, het vorig jaar door de Franse president Nicolas Sarkozy gelanceerde samenwerkingsverband tussen de Europese Unie en de rond de Middellandse Zee gelegen landen. Het moet de banden versterken tussen de EU en zes voormalige Sovjet-republieken – naast Wit-Rusland Oekraïne, Moldavië, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan.

Op een bord rekende Sjoesjkevitsj uit op hoeveel geld de partnerlanden per jaar kunnen rekenen. Hij kwam uit op een schamele 50 miljoen euro, een peulenschil eigenlijk.

Maar het was niet de beperkte begroting waarmee Sjoesjkevitsj het moeilijk had. Hij vreest vooral dat president Aleksandr Loekasjenko, ooit door Washington betiteld als de laatste dictator van Europa, de Wit-Russische deelname aan het partnerschap zal misbruiken om de greep op zijn land te versterken. Die kans is niet denkbeeldig. Als voorzitter van de EU hebben de Tsjechen het namelijk in hun hoofd gehaald Loekasjenko uit te nodigen voor de lancering van het Oostelijk Partnerschap op 7 mei in Praag. Na veertien jaar van internationaal isolement zal de Wit-Russische propagandamachine daarop ongetwijfeld handig inspelen.

Officieel heeft Wit-Rusland zijn deelname aan het partnerschap te danken aan de verbeterde politieke toestand. Wat heet! Bij de parlementsverkiezingen van vorig jaar slaagde geen enkel lid van de oppositie erin een zetel te bemachtigen.

Waarschijnlijk is de Wit-Russische uitnodiging vooral bedoeld om het land uit de klauwen van Rusland te houden. Door de economische crisis dreigt Minsk nog meer dan vroeger afhankelijk te worden van Moskou.

Dat is een argument waar zelfs een deel van de Wit-Russische oppositie oren naar heeft. Aleksander Milinkevitsj, de leider van de oppositie, heeft al laten weten dat hij de onafhankelijkheid van zijn land op dit ogenblik belangrijker vindt dan democratie.

Maar die goede bedoelingen verklaren nog niet waarom de EU zo nodig Loekasjenko voor de top van volgende week moest uitnodigen. Iemand anders kan het verdrag ook ondertekenen, zoals president Loekasjenko woensdag nog erkende. Na een ontmoeting met de paus opperde hij de mogelijkheid om volgende week niet naar Praag te komen, als zijn komst verzet zou uitlokken. Enfin, waar wachten de Europese leiders nog op?

Als er dan toch per se een Wit-Rus naar Praag moet komen, kunnen ze beter Sjoesjkevitsj uitnodigen. Kan die nog een centje bijverdienen.

Jan Hunin

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden