columnkeulemans in quarantaine

Een paracetamolletje tegen de vaccinbijwerkingen, ben je straks dan minder beschermd?

null Beeld

Hier lig ik dan, gevaccineerd maar voor pampus, de ‘milde bijwerkingen’ hebben me te pakken. Ik blijk een van de ongeveer 10 procent die na het Janssenvaccin koorts kreeg. En een van de ruwweg de helft met spierpijn, vermoeidheid en een zere arm.

Nou ja, het bewijst in elk geval dat het vaccin werkt. Diep in mijn weefsels hebben de bolletjes verkoudheidsvirus waaruit het vaccin bestaat mijn cellen geïnfecteerd. Daar dwingen ze de machinerie van mijn cellen om ‘spike-eiwitten’ te maken, de uitsteeksels van het coronavirus. Waarna mijn afweersysteem alarm heeft geslagen, de temperatuur heeft opgestookt, en nu manmoedig op zoek is naar de juiste antistoffen en moleculaire sleutels om de problemen op te lossen. Fascinerend.

Maar onderhand wil ik ook weleens slapen. Zal ik de koorts en pijn wat onderdrukken met een paracetamolletje? Of zou dat het leerproces daarbinnen hinderen? Een broedende kip moet je immers niet storen. Ook niet als die kip in bed ligt te rillen van de koorts.

De laatste jaren wordt duidelijk dat paracetamol, hoewel strikt genomen geen ontstekingsremmer, wel degelijk ook de immuunopbouw na vaccinatie een klein beetje kan verstoren. Bij een experiment bij kinderen met waterpokken bleek bijvoorbeeld dat kinderen met paracetamol gemiddeld een dagje langer ziek bleven dan kinderen die een neppil kregen. Een ander team onder leiding van Henk van Loveren (Universiteit Maastricht) ontdekte dat witte bloedlichaampjes na behandeling met paracetamol een iets ander genetisch programma aanzetten, waardoor ze misschien wat luier worden.

Vaccinoloog Cécile van Els (RIVM, Universiteit Utrecht) wijst me op een onderzoek dat RIVM-wetenschappers een paar jaar geleden deden naar paracetamol rondom hepatitis-vaccinatie. Tot wel een kwart van alle Nederlandse ouders blijkt hun kind vóór die prik een paracetamolletje te geven, lees ik. Toen het team, onder leiding van Riny Janssen en Anne Doedée, bij jongvolwassenen onderzocht of dat uitmaakt voor de immuunopbouw, ontdekten ze iets verrassends.

Vrijwilligers die vóór hun prik een paracetamolletje namen, hadden uiteindelijk wat minder antistoffen dan deelnemers die een neppil kregen. Ook de deelnemers die meteen ná vaccinatie paracetamol slikten, kregen minder antistoffen – al was dat effect veel kleiner, je hebt een vergrootglas nodig om het in de grafieken te zien. In vervolgonderzoek zag Doedée bovendien dat paracetamol de B-celrespons dempt. Dat is geen goed teken. B-cellen zijn immers de geheugencellen waarmee het immuunsysteem zich het vaccin (en dus het coronavirus) moet herinneren.

Als je je laat vaccineren, neem dan liever vooraf geen paracetamol, adviseren de wetenschappers dan ook, in vakblad Plos One. En liever ook niet meteen na vaccinatie, voegt Doedée daaraan toe, in haar later verschenen proefschrift. Paracetamol zou de eerste slag van het immuunsysteem tegen het vaccin weleens kunnen afzwakken en zodoende zorgen voor een minder goede immuunopbouw. Al zijn de details nog ‘ongrijpbaar’, schrijft Doedée.

Is die immuunopbouw eenmaal op gang, dan maakt het allemaal wat minder uit, nemen de wetenschappers aan. Er is dan al zo’n tsunami aan antistoffen en immuuncellen aan het werk, dat een paracetamolletje om de scherpe kantjes van de bijwerkingen af te halen weinig meer uitmaakt, vermoedt men. En het zou zomaar eens kunnen dat een tweede dosis vaccin het paracetamol-effect weer goedmaakt: dat gebeurde in elk geval bij een experiment waarbij jonge kinderen op paracetamol tweemaal de pneumokokkenprik kregen.

Ik hoor u nu denken: verdorie, ik ben met een paracetamolletje achter de kiezen naar de prikstraat gegaan, ben ik nou onbeschermd? Geen nood. Het gaat hier om subtiele effecten, die alleen met hogere wiskunde uit de cijfers zijn te vissen, niet om een totale mislukking van de vaccinatie. Zo nam bij het vooronderzoek naar het Moderna-vaccin 26 procent van de gevaccineerden voor of na de prik een paracetamolletje: het verhinderde niet dat het vaccin gemiddeld liefst 94 procent effectief is.

Zelf heb ik die paracetamol uiteindelijk toch maar genomen. En maar goed ook. Ik denk niet dat u deze rubriek anders vandaag had gelezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden