Column

Een paar observaties over de nationale Bilderbergconferentie

Elk jaar vindt er in de bossen bij Arnhem een semi-geheime polderbijeenkomst plaats. Topondernemers, politici, wetenschappers en een enkele journalist confereren twee dagen lang in een hotel over de toekomst van Nederland. In die bossen werd ooit vergeefs de Slag om Arnhem uitgevochten, maar dat heeft verder geen enkele symbolische betekenis.

Die half-geheime bijeenkomst heet, schrik niet, de Bilderbergconferentie. Dat geeft ten onrechte extra suspense. Het verwarrende is namelijk dat daar twee soorten van zijn, een internationale en een nationale. De internationale Bilderbergconferentie waar de machtigen der aarde, à la Davos, samenklitten en conspireren is ooit in Koude Oorlogstijd in die Arnhemse bossen opgericht. Naar verluidt door Prins Bernhard en de CIA om het communisme te bestrijden. De kleine, Nederlandse variant vindt weliswaar in datzelfde Bilderberghotel in Oosterbeek plaats, maar heeft een veel bescheidener ambitie dan het verslaan van het wereldcommunisme, namelijk de versterking van de BV Nederland.

De nationale Bilderbergconferentie staat al 55 jaar lang onder auspiciën van VNO-NCW. Wat ooit begon als een ethisch inspiratieweekend voor christelijke werkgevers ('er is meer dan geld alleen'), is uitgegroeid tot een bezinningsweekend voor heel Ondernemend Nederland. Dit jaar ging het nationaal kringgesprek over 'Veerkracht'. Hoe in tijden van grote transitie Nederland al innoverend op koers te houden, met behoud van het beste van zijn waarden.

Er geldt de chique afspraak om over het programma en het besprokene niets herleidbaars naar deelnemers naar buiten te brengen. Maar een paar subjectieve observaties over de bijeenkomst mogen wel, en zijn ook zinnig om het kringgesprek wat minder exclusief te maken.

Want was hier nu de elite der elite bijeen? Ja en nee. Er liepen heel wat topondernemers en (oud)toppolitici rond, zeker. Maar ook de FNV was redelijk vertegenwoordigd. Verder is VNO-NCW veel meer een vereniging dan je zou verwachten, met regionale districten en zo, dus je treft op die bijeenkomst ook tal van kleinere en middelgrote ondernemers. Uit de autovakhandel, de tulpenbollenteelt of de taxibranche, waardoor de gesprekken levensechter zijn dan je op het eerste gezicht zou denken. Verder wemelt het er van de coaches en consultants; zzp'ers die als plankton rondom de grote vissen van de Nederlandse economie zwemmen.

Je moet wel even wennen aan het ondernemersjargon. Alles is can do en hands on. Een ondernemer doet niet aan problemen, alleen aan oplossingen. Optimisme en positief denken blijken de verplichte ideologie der economisch succesvollen. Sommigen draven daarin zo door, dat ze ondernemers als de nieuwe politiek-maatschappelijk (wereld)leiders zien. Je mag hopen dat de Zakenman-Projectontwikkelaar-President die nu de wereld zo onveilig maakt, maar wiens naam we niet zullen noemen, die gedachte enigszins zal doen temperen.

Op de conferentie bleek de boodschap van de revolte van het nationaal-populisme hard aangekomen. Alom werd de bereidheid uitgesproken om te verbinden en te polderen. Om breuken en kloven in de Nederlandse samenleving te helen. Om empathisch uit de loopgraaf van het eigen gelijk te treden, en de ander de hand te reiken. Om meer zekerheid en bescherming te bieden aan 'de onderkant', aan jongeren, aan migranten. Op bezinningsweekend en in weekendtenue zijn Nederlandse ondernemers geen neoliberale flexibiliseerders.

Tegelijkertijd was er ook voortdurend onbegrip over het waarom van de populistische opstand. De conferentie beet zich stuk op de paradox van de huidige Nederlandse samenleving: hoe kan het toch dat in zo'n succesvol, gelukkig, goed georganiseerd land zoveel woede en onbehagen ontstaan is? Dan wreekt zich toch ook dat er op zo'n conferentie geen dwarsdoorsnede van de Nederlandse bevolking aanwezig is, en wel óver de kwade mensen wordt gesproken, maar niet mét.

Toch respect voor VNO-NCW, dat ze deze voor Nederland bijzondere ontmoeting elk jaar maar weer organiseren. Dit succesmodel smaakt naar meer. Waarom organiseert de Nederlandse vakbeweging niet zelf een alternatieve Bilderbergconferentie? Of worden er à la Zweden (de beroemde 'Almedalen Week' op Gotland) een week lang nationale kringgesprekken georganiseerd op Tessel? Wie de boel in deze tijden van sociale en culturele polarisatie nog een beetje bij elkaar wil houden, moet de handen flink uit de mouwen steken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden