'Een paar klanten ben ik kwijt'

Over water is de aanvoer van grondstoffen naar bedrijven aan het Twentekanaal al weken onmogelijk. Ondernemers zinnen op een claim van miljoenen tegen Rijkswaterstaat.

HENGELO - Twee baltsende wilde eenden midden op het rimpelloze Twentekanaal bij Delden hebben het rijk alleen. Sinds tweeënhalve week terug de sluis bij Eefde defect raakte doordat de kettingen braken bij het ophijsen van de sluisdeur, is de beroepsvaart op het kanaal tot stilstand gekomen. De kraan op de kade, bij mengvoederbedrijf ForFarmers, is weliswaar volop in bedrijf, maar de grondstoffen worden nu per vrachtwagen aangevoerd.


Schade: ongeveer 3 ton per week, denkt woordvoerder Jos Westerhof van ForFarmers, dat drie vestigingen heeft langs het kanaal: in Lochem, Delden en Almelo. 'Zo'n 85 procent van onze grondstoffen wordt over het water aangevoerd, gemiddeld drie schepen per dag. Over de weg kost dat niet alleen meer, maar we moesten ook extra mensen inhuren. Zo is er in Deventer een tijd lang dag en nacht gewerkt om daar de grondstoffen over te laden. Onze klanten hebben er gelukkig niets van gemerkt, maar dat heeft heel wat hoofdbrekens en overuren gekost', verzucht Westerhof. 'In het kader van duurzaamheid is het de bedoeling het vervoer over het water te intensiveren. In Twente worden we nu met onze neus op de feiten gedrukt, hoe kwetsbaar we eigenlijk zijn.'


Al jaren ligt er een plan om het kanaal te verruimen en de sluis bij Eefde te verdubbelen. Eén mankement legt dan niet meer het vaarverkeer wekenlang stil. Bovendien behoren na voltooiing de lange wachttijden voor de sluis tot het verleden. In 2014 zou met deze renovatie - oplevering 2017 - moeten worden begonnen, maar dat voornemen is nooit officieel bekrachtigd. Overheden en bedrijfsleven in Oost-Nederland deden daarom deze week een dringend beroep op minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu om het groene licht te geven. Woensdag kondigde de bewindsvrouw aan dat zij de komende twee maanden de knoop doorhakt.


Leny van Toorenburg van Koninklijke Schuttevaer, belangenorganisatie voor de binnenvaart, twijfelt niet aan de uitkomst. 'De druk is nu zo groot; die tweede sluiskolk komt er.' Ook Gerco Linthorst, directeur van Combi Terminal Twente (CTT) in Hengelo, rekent op een positieve beslissing. Ruim 1.500 containers staan er op het terrein van CTT, maar aan de kade langs het kanaal is het vrijdag een dooie boel. Twee lege containerschepen liggen afgemeerd. Door de afsluiting van het kanaal kunnen de schippers net als veertig van hun collega's geen kant uit in het vertakte, maar bij de Twentse steden doodlopende kanaal.


De twee schippers, vertelt Linthorst, zijn tijdelijk bij hem in dienst om in Zutphen mee te helpen containers over te laden. Daarnaast heeft hij een pendeldienst in gang gezet naar het spoor in Coevorden en de havens van Emmerich en Nijmegen. 'Of ik steeds op tijd heb kunnen leveren? Nee, zeker niet. Een paar klanten ben ik kwijt. Of ik die terugkrijg, dat is nog maar afwachten. Dit is een nieuwe deuk in het imago van het vervoer over het water.' De schade schat hij voor CTT op 2,5 ton per week, exclusief omzetverlies.


Ook bij de buurman van CCT, zoutproducent AkzoNobel, rijden de vrachtwagens af en aan. 'Normaal meren hier zo'n zes schepen per dag af om zout te laden', vertelt woordvoerster Ilse Jansen. 'Dat moet je vertalen naar 250 vrachtwagens. Momenteel zijn dat er maar zo'n 150 omdat we nog niet op volle capaciteit kunnen draaien.'


'Het probleem is de beperkte opslagcapaciteit op ons terrein en de organisatie van het vervoer. Toen nog niet duidelijk was hoe lang de stremming ging duren, hebben we maar op 25 procent van onze capaciteit gewerkt. Na ruim een week konden we ruimte maken bij onze vestiging in Utrecht zodat daar het zout kan worden overgeladen op schepen; nu zitten we weer op 60 procent', aldus Jansen. 'Naar schatting heeft de stremming ons de eerste twee weken zo'n 2 miljoen euro gekost.'


Schadeclaims

Op initiatief van Linthorst heeft een aantal gedupeerde bedrijven - zo'n tachtig schat hij, inclusief een aantal schippers - de koppen bij elkaar gestoken. Dat zal leiden tot aanzienlijke schadeclaims richting Rijkswaterstaat. Op grond van wat hij van andere bedrijven heeft gehoord, schat Linthorst dat het gaat om een gezamenlijke schade van tonnen per dag. Doordat de noodgedwongen rust op het kanaal nog wel tweeënhalve week gaat duren, levert dat een claim op van 10 miljoen euro.


Begin deze week maakte Rijkswaterstaat bekend dat rond 6 februari bij Eefde een kraan zal zijn geïnstalleerd om de 90 ton zware sluisdeur omhoog en omlaag te bewegen. Het aantal schepen dat de sluis kan passeren, ligt dan nog wel eenderde lager dan voor het ongeluk. De definitieve reparatie vergt twee maanden, vooral doordat nieuwe kettingen moeten worden gemaakt.


'Rijkswaterstaat gaat nu tonnen uitgeven voor een noodoplossing. Is het niet veel goedkoper om die kettingen op voorraad te hebben?', vraagt Linthorst zich af. 'Als hier bij CTT een ketting of een tandwielkast van de kraan kapot gaat, dan draaien we een paar uur later alweer. Ik snap ook niet dat het maken van kettingen twee maanden kost. Zeg tegen dat bedrijf: elke week dat je eerder levert, krijg je 50 duizend euro extra. Moet je eens kijken hoe hard ze lopen, en 50 duizend euro is veel minder dan het verlies van de ondernemingen. Maar ja, zo denken ze bij Rijkswaterstaat vast niet.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden