EEN OVERWINNING OP DE LEGIONELLA

Ineens is daar dé uitvinding: legionallavrije waterleidingen. De eerste installatie wordt half juni in gebruik genomen...

Of hij nu denkt binnen te lopen? De vraag roept geen verwachtingsvolle oogjes op bij Hans Korstanje. Ook volgen er geen overspannen vergezichten over marktverwachtingen. Loodgieter Korstanje uit Wijk bij Duurstede, die een nieuwe techniek heeft ontwikkeld om waterleidingen legionellavrij te houden, is een nuchter man, van 'geld is pas geld als het in de portemonnee zit': 'Tot nu toe heeft die vinding mij alleen nog maar geld gekost, zestig-tot zeventigduizend euro.'

Op 14 februari had Hans Korstanje zijn ultieme dag. Toen deed hij de wereld kond van zijn vinding waarop hij al drie maanden daarvoor octrooi had aangevraagd. Enkele minuten besteedde het NOS-Journaal aan zijn vinding. 'Een loodgieter bij Wijk bij Duurstede heeft een uitvinding gedaan die wereldnieuws kan worden', slingerde Philip Freriks chauvinistisch de wereld in.

Het nieuws-item leidde tot veel hectiek, talloze telefoontjes van verzorgingstehuizen, jachthavens en scholen die allemaal zo'n installatie willen hebben om eventuele legionella te lijf te gaan. En van installatiebureau's die 'wel mee wilden doen.'

Legionella is de schrik van menig schoolbestuur en verzorgingstehuis. Zes jaar geleden vielen er in Nederland 32 legionella-doden.

Zij ademden op een bloemententoonstelling in Bovenkarspel bij een bubbelbad een fijnverdeelde nevel van waterdruppeltjes in. Daarin aanwezige legionella kwam diep in hun longen terecht, met dodelijke afloop.

Stilstaand water is een broedplaats voor de legionellabacterie. Na verloop van tijd wordt dat water warm, zeker 's zomers. Boven een temperatuur van 25 graden Celsius vermenigvuldigt de bacterie zich explosief.

Sinds het incident in Bovenkarspel zijn scholen, sportaccommodaties, verzorgingstehuizen en hotels verplicht hun waterleiding met heet water door te spoelen. Een keer per week, in de zomer frequenter. Instellingen houden een tijdrovende boekhouding bij van hun spoelactiviteiten.

Dat kan simpeler en automatisch, inclusief digitale boekhouding, zegt Korstanje. Door dewaterleidingpijp wordt een verwarmingslint getrokken. Daarin zit een weerstandsdraad die heet wordt als er een elektrische stroom doorheen wordt gestuurd.

Met een computergestuurde regelkast is in te stellen wanneer water in de leiding moet worden verhit tot boven 70 graden Celsius, een uurtje. Legionellabacteriën leggen het geheid af bij die hoge temperatuur.

De vinding oogt simpel, moet ook Korstanje toegeven. Er zijn al verwarmingslinten voor rondom een waterleidingbuis, om vorstschade te voorkomen. Die zijn echter niet in staat leidingwater binnenin homogeen te verhitten tot extreem hoge temperatuur.

Korstanje monteert een drie millimeter dik verwarmingslint in de buis, in het leidingwater. 'De regelapparatuur, de draad, de lekvrije ingangen om verwarmingsdraad in de waterleiding te krijgen, zijn gebouwd van bestaande componenten. Dat is nieuw.'

Zijn vinding gaat inmiddels door het leven als Legiofreewater System. Die gedeponeerde merknaam is te lezen op de ruiten van de gamaar ragedeuren van zijn werkplaats, in hartje Wijk bij Duurstede, achter de kerk.

In het Engels, toekomstgericht denken niet waar? Legionella is per slot van rekening geen exclusief Nederlands probleem.

Vinding of idee mag het eigenlijk niet meer worden genoemd, corrigeert Philip Korff de Gidts, leraar economie aan een middelbare school in Wijk bij Duurstede. Korff de Gidts, eens buurman van Korstanje, adviseert hem.

Het is een technologische ontwikkeling, voor de wereldmarkt. 'De octrooi-aanvrage heeft van het bureau voor industriële eigendommen nummer NL 1027625 gekregen. '

Nu loopt het gebruikelijke nieuwheidsonderzoek. Korff de Gidts: 'Dat verloopt gunstig. Het octrooi zal medio juli worden toegekend.' Meer wil hij er niet over zeggen.

Pottenkijkers moeten zo lang mogelijk buiten de deur blijven. En dus kregen kijkers van het NOS Journaal een verkeerde oplossing te zien, een verwarmingsdraad van pvc-kunststof door een buis van de waterleiding. Korstanje moet er nog steeds om lachen. Pvc geeft bij hoge temperatuur chemische stoffen af, en mag dus niet worden gebruikt in een drinkwaterleiding. Iedere loodgieter weet dat.

De uitzending leverde veel reacties op in de trant van 'dat kan niets wezen, die man weet niet waar hij het over heeft.' Korff de Gidts:

'Veel deskundigen zijn op het verkeerde been gezet. Dat heeft ons tijd gegeven voor verdere ontwikkeling. In april hebben we tijdens een open dag laten zien dat we verwarmingslint gebruiken met een roestvast stalen mantel eromheen. Dat corrosiebestendige materiaal mag wel in drinkwater worden gebruikt.'

De eerste installatie bij de jachthaven van Wijk bij Duurstede zal half juni in gebruik worden genomen, door staatssecretaris Van Geel van Volkshuisvesting. De jachthaven inspireerde Korstanje tot zijn vinding. Een conventionele spoel-en verwarmingsinstallatie voor een zestig meter lange leiding zou dertigduizend euro gaan kosten. De installatie van Korstanje kost de helft. Zijn oplossing geeft minder administratieve rompslomp en lagere onderhoudskosten, claimt Korstanje. Voor het schoonspoelen van de leiding is bovendien 90 procent minder water nodig.

De tweede installatie is gepland bij de school van Korff de Gidts. Als die twee werken, kan serielevering beginnen, eerder zal er niet met geïnteresseerden worden gepraat. Pas dan zal er serieus met banken worden gepraat over een startkapitaal, om de productie en levering op gang te brengen, een paar ton of zo.

De verwachtingen zijn hooggespannen. Op basis van een business-plan dat vier studenten van de school voor midden Nederland in Utrecht opstelden, in het kader van hun afstudeerstage. Die economiestudenten meldden zich na dat NOS -journaal.

Drinkwaterexperts van het instituut KIWA in Nieuwegein, waarmee ook Korstanje heeft gepraat, reageren afwachtend. De thermische techniek deugt, vinden ze. Bovendien 'die Korstanje is een vakman die weet wat hij doet.' Maar of zijn technologie op grote schaal zal worden aangeschaft, betwijfelen ze. Het is een oplossing voor marktniches, jachthavens bijvoorbeeld met lange leidingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden