Een oven zet je niet even stil

BIJ DE koekjesfabriek van Koninklijke Verkade kun je van de grond eten. Niet alleen omdat de okergele tegeltjes blinkend schoon zijn geboend, maar ook letterlijk....

Geroutineerd, maar duidelijk geërgerd, probeert een medewerker de productielijn weer aan de praat te brengen. Hij rammelt aan knoppen, wipt scheefzittende koekjes uit de machine, controleert of de inpakfolie goed op de rol zit en zet de hele machinerie weer in werking. Drie tellen. . . dan komt het gevaarte weer piepend en krakend tot stilstand.

De frons op zijn voorhoofd wordt nog dieper; de medewerker loopt voor de zoveelste keer de installatie langs. Toch brengt niets hem van de wijs, hoewel de koekjes met krenten en rozijnen wél onafgebroken komen aanschuiven. Honderden, duizenden sultana's met bosbessen achter elkaar. De pakmachine mag dan stilstaan, de deegmengers en de ovens werken onverstoorbaar door - die zet je niet even stil.

Gelukkig zijn er buffers die de koekjes verzamelen. Als alles weer functioneert, kan de machine 440 verpakkingen per minuut fabriceren, 80 meer dan normaal, om de buffer weg te werken.

Over een paar maanden is deze pakstraat verleden tijd. Dan nemen machines álle werk uit handen, zoals al het geval is bij de meeste andere productielijnen. 'Toen ik hier begon, ruim 25 jaar geleden, werkten hier ruim 1800 mensen', zegt Arie Visser. 'Nu zijn het er, door de voortdurende mechanisering en automatisering, nog maar een dikke vierhonderd. Terwijl we inmiddels twee keer zo veel koekjes maken.'

Visser is productieleider van Verkade's biscuit-, wafel- en chocoladefabriek te Zaandam. Op zijn werkkamer hangt het mission statement: 'UB Verkade Zaandam wil de beste Europese productielijn van United Biscuits zijn, op het gebied van kwaliteit, kosten en service aan klanten.'

Want het is niet vanzelfsprekend dat het moederbedrijf hier zijn sultana's, café noirs en san fransico's laat bakken. 'Onze verkooporganisatie kijkt wie de laagste kostprijs heeft en het snelst levert', zegt Visser. 'Dat kan bij een UB-fabriek of bij derden. Handel is handel. Je krijgt het niet omdat je toevallig van UB bent.'

Bestaansrecht heeft een UB-koekjesfabriek pas bij een jaarproductie van rond de 30 duizend ton - zo'n 1500 vrachtwagens vol. Daarom gaat de Delacre-fabriek in Ede binnenkort dicht. 'Het is spijtig voor Ede, maar wij krijgen er wellicht meer tonnage bij.' Zaandam zelf verliest binnenkort zijn chocoladelijnen.

De fabriek, opgetrokken in de stijl van de Amsterdamse School, dateert van 1937. Prachtig, maar niet ideaal voor de kolossale machines. Visser: 'De meeste koekjesfabrieken woekeren met ruimte. Toch rendeert het bouwen van een nieuwe fabriek niet. Anders zou het morgen gebeuren.'

Bij de sultana's is het euvel verholpen. De koekjes op de grond worden veevoer. Ook varkens zijn dol op bosbessen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden