Een oude man in de Kuip

Het allerergste van vriendschappelijke voetbalwedstrijden is de totale vreugdeloosheid, vooral omdat het contrast zo groot is met de verwachtingen. Nederland - Frankrijk 0-0, nou en?...

Vriendschappelijke voetbalwedstrijden zijn smakeloze rituelen ten gerieve van de commercie geworden. Iedereen weet het, en iedereen trapt er elke keer weer in. Wij ook.

Het is alsof je naar een uitzending van TelSell zit te kijken, de televisiehandelaren in illusies. Laat ik ook maar eens een fijne messenset of zo'n geneeskrachtige Biostabil Zilver van Tineke de Nooij bestellen, denk je op een gegeven moment opgewekt. Als het pakketje wordt geopend, kom je er pas achter dat het allemaal waardeloze troep is.

Maandag stuurde de Volkskrant drie goedbetaalde verslaggevers op pad voor de zogenaamde voorverhalen, voorbeschouwingen op een wedstrijd die even zinloos als oninteressant is, maar dat geven we altijd pas na afloop toe. Niemand ondermijnt graag zijn eigen bestaan, ook voetbalverslaggevers niet.

Frankrijk was woensdag door 75 journalisten vertegenwoordigd die zich gedroegen alsof ze zojuist het stadion hadden gekocht. Het Franse sportdagblad L'Equipe had acht verslaggevers uitgezonden.

Bij L'Equipe weten ze ook wel dat zo'n oefenwedstrijd voor de sponsors en de televisiezenders wordt georganiseerd, en voor niemand anders, maar de illusie dat dit een Belangwekkend Duel was tussen twee Grote Voetballanden moest in stand worden gehouden. Ons zou niets minder dan een voorproefje worden geboden op het Europees kampioenschap.

Op zo'n dag erger ik me al snel. Meestal slaat het een paar uur voor de wedstrijd toe. Woensdag kreeg ik het te kwaad toen ik hoorde dat Hugo Borst werd geerviewd door SBS 6 omdat hij, hoera, door de KNVB twas toegelaten tot het stadion. Die klap kwam ik de hele avond niet meer teboven.

In het programmaboekje stonden portretten van Zidane en Seedorf. Jammer dat ze wegens blessures niet meespeelden. Niet dat het wat uitmaakt: de tv-zenders hadden betaald, het klapvee zat in het stadion en de schrijvende pers had de lezers weer keurig geormeerd.

Waarom de wedstrijd niet om 20.45 begon, zoals de bedoeling was, maar om 20.53? Omdat dat de Franse tv-zender TV 1 beter uitkwam. Te besodemieterd om de programmering aan te passen, TV 1, maar wel een grote bek. Ach, hoor je KNVB-directeur Kesler zeggen, die 47 duizend mensen in het stadion kunnen best acht minuutjes wachten.

Toch gebeurde er woensdag in de Kuip iets bijzonders. Gerrit Vreken was eregast van de KNVB en werd samen met Cor van der Hart, Rinus Schaap en Frans de Munck gehuldigd en voorgesteld aan de spelers van het Nederlands elftal.

Nog vijf spelers van het beroemde 'Watersnoodelftal' uit 1953 zijn in leven, genoemde vier en Kees Rijvers die niets meer met de KNVB te maken wil hebben.

Vreken was fout in de oorlog, zoals dat heet. Om zijn voetballoopbaan bij ADO te redden en te voorkomen dat hij in Duitsland tewerk zou worden gesteld, werd hij lid van de NSB. Nerveus stond ik een jaar geleden voor zijn huis in Villefagnan, zo'n zestig kilometer ten zuiden van Poitiers. Vroeg of laat zou ik het gesprek op zijn oorlogsverleden moeten brengen.

Zelden zo'n gastvrije ontvangst meegemaakt.

Of ik wilde blijven eten. Ik kon ook blijven slapen. Zijn vrouw, Rose, serveerde koffie met cake. Ze waren blij dat ik er was.

Vreken vertelde dat hij nog steeds elke dag denkt aan de wedstrijd in het Parc des Princes in Parijs. Als zijn naam in de halve eeuw na de Watersnoodwedstrijd in artikelen werd genoemd, was dat ijd in verband met zijn verleden als NSB'er. Ook de andere spelers waren ballingen, profs die noodgedwongen naar het buitenland waren uitgeweken, maar voor hem gold dat in dubbel opzicht.

Over de oorlog sprak hij snel en zonder in details te treden. Ik had het geluk dat zijn korte-termijngeheugen hem in de steek liet.

Het bood de kans dezelfde vraag verschillende keren te stellen, meestal nogal onbeholpen en enigszins beschaamd. 'Ja ja, maar hoe zat het nou allemaal met die oorlog, meneer Vreken?' Misdaan had hij niets, op het lidmaatschap van de NSB na.

Ik viel als een blok voor zijn vrouw, Rose (76), bewonderde het molentje en de bloemen in de tuin, geplant volgens de patronen van de Franse en Nederlandse vlaggen, nam na een paar uur afscheid en wimpelde het aanbod af om in Villefagnan de nacht door te brengen.

'Wat is nou goed en wat is nou kwaad', had Vreken, de eeuwige NSB'er, meerdere keren gezegd, ter rechtvaardiging van zijn daad. Ik zei dat ik dat ook niet wist.

Het deed me plezier dat de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond de oude man woensdag in staat stelde eindelijk het duistere deel van zijn verleden te begraven. Was Nederland - Frankrijk toch nog ergens goed voor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden