Een oud-collega spreekt

Dr. Regina Grüter kon het even niet meer aanzien en rende de rechtszaal uit. Dinsdag had zij nog als getuige-deskundige opgetreden in het proces tegen Iwan/John Demjanjuk (90). Zij had toen een zakelijke uiteenzetting gegeven over de transportlijsten met de namen van weggevoerde Joden. Maar gisteren, nog slechts als toeschouwer aanwezig op de publieke tribune, werd het haar te machtig toen rechters en advocaten elkaar luid schreeuwend beschuldigden van obstructie plegen en het debiteren van leugens. Ondertussen lag het voorwerp van het pandemonium zieltogend in zijn bed, al of niet voorwendend dat hij wordt gekweld door hartklachten.

's Ochtends was Demjanjuk weer niet komen opdagen. Toen de verdachte 's middags toch in zijn bed werd gelegd, verklaarde verdediger Ulrich Busch dat zijn cliënt zo ziek was dat hij niet meer toerekeningsvatbaar kon worden beschouwd. Dit werd evenwel door de arts tegengesproken. Medische testen hadden geen verslechtering geconstateerd. Als men wist hoe de verdachte te benaderen, bleek hij wel degelijk aanspreekbaar.


Op datzelfde moment begon Demjanjuk vanachter zijn zonnebril zo luidruchtig te snurken, dat het hoorbaar was in alle hoeken.


Rechter Ralph Alt liet zich hierdoor niet uit het veld slaan, maar Alts jongere collega Hans-Joachim Lutz besloot dat het genoeg was geweest met al die vertragingstactieken. Op luide toon sprak hij de verdediging toe op een manier die alleen maar te omschrijven valt als: uitkafferen.


Dat de vertragingstactiek gisteren zijn hoogtepunt bereikte, zal niet helemaal toevallig zijn geweest, want voor de bewijsvoering was het misschien wel de belangrijkste dag van het proces. Op het programma stond het voorlezen van de schuldbekentenis die Ignant Daniltschenko in 1949 tegenover de KGB heeft afgelegd.


Deze Daniltschenko is in veel opzichten te vergelijken met Demjanjuk. Ook hij is een Oekraïner, ook hij werd door de Duitsers krijgsgevangen gemaakt, en ook hij werd - na gefotografeerd te zijn - naar het Poolse plaatsje Trawniki gestuurd, om daar door de SS te worden opgeleid tot kampbewaker. En ten slotte wordt ook hij naar de Todeskampen Sobibor en Flossenbürg gestuurd.


In zijn verklaring somt Daniltschenko de namen op van zijn vroegere kompanen en daarbij valt ook die van Iwan Demjanjuk. De fysieke beschrijving van de toenmalige Demjanjuk klopt met de foto op zijn Dienstausweis. Volgens Daniltschenko deden hij en Demjanjuk hetzelfde werk in Sobibor: 'het begeleiden' van de Joden naar de gaskamers, wat erop neerkwam dat vluchters ter plekke werden neergeschoten. Daniltschenko werd tot 25 jaar werkkamp veroordeeld. Hij stierf een paar jaar na zijn vrijlating.


Het voorlezen van de verklaring duurde twee uur. In die tijd had Demjanjuk, inmiddels wakker, al een paar keer op de eigen borst geklopt, om aan te geven dat het niet goed met hem ging.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden