'Een orkest is zo'n delicaat proces, 120 musici en 120 meningen'

Engelsman Dominic Seldis is bassist in het Concertgebouworkest en jurylid met de Britse humor in tv-talentenjacht Maestro. Hij vindt de Nederlandse versie beter.

Bassist en Maestro-jurylid Dominic Seldis. Beeld Frank Ruiter

Viool of contrabas?

'De bas heeft de opvoeding van mijn dochters bekostigd, heeft me een baan bij het Concertgebouworkest opgeleverd en heeft een jurylid van me gemaakt bij het tv-programma Maestro. De bas dus. Mijn hele bestaan is erop gebouwd.

'Natuurlijk, het is allemaal begonnen met de viool. Mijn vader is Joods en in die cultuur word je vanzelfsprekend met muziek opgevoed. Ik ben geboren in Bury St. Edmunds, een plaatsje aan de oostkust in Engeland. Voor ik het wist, volgde ik mijn broer naar de muziekschool in Manchester, een soort Hogwarts uit Harry Potter. Ik was 8 jaar, ging naar een internaat en vond het fantastisch.

'Maar op een gegeven moment stelden ze vast dat ik niet beter zou worden als violist. Er werd me een keuze voorgelegd: switchen naar de bas of vertrekken. Ze hadden basspelers nodig en ik was er groot genoeg voor. Geen sexy instrument, nee, al zal ik dat nu nooit meer beweren.

'Het voelde meteen goed. Mijn rechterhand rond de nek van het instrument, met de stok de baslijn volgend. Ik ben er echt heel blij mee. De bas is misschien een dienend instrument, maar het orkest staat of valt met een goede bassectie. Wij vormen het fundament. Daaraan kun je ook een prettig soort arrogantie ontlenen. Alles begint bij ons. Wij bepalen het tempo, niet de dirigent.'

Engels of Nederlands?

'Mensen hebben me leren kennen als het Engelssprekende jurylid in Maestro, een tv-programma waarin bekende Nederlanders strijden om de titel van beste dirigent. Dat is een rol waarin je groeit. Gaandeweg leerde ik ontdekken wat ze hier leuk vinden en wat niet. Soms test ik bepaalde opmerkingen op mijn vriendin, die Nederlands is. Als ze dan een bepaald gezicht trekt, weet ik dat ik goed zit.

'Nederlanders denken dat ik grappig ben, juist door dat Engels. Maar ik kan je vertellen dat mijn dochters daar heel anders over denken. En in Londen sta ik evenmin bekend als een geslaagde grappenmaker. Vermoedelijk ben ik daarom naar Nederland gekomen.

CV Dominic Seldis

1971 Geboren in Bury St. Edmunds
1979-1989 Chetham's School of Music, Manchester
1992-1994 Mozarteum, Salzburg
1998-2008 Bassist BBC National Orchestra of Wales
2008-2017 Bassist Concertgebouworkest
2012-2017 Jurylid Maestro, Avrotros
2014 presentator Het Orkest van Nederland, RTL4

Dominic Seldis woont samen, vlak bij Amsterdam. Hij heeft drie dochters uit een eerder huwelijk.

'Door het contrast in talen kan ik op een bepaalde manier cheeky zijn, een beetje vals en ondeugend. Jullie gevoel voor humor is compleet anders. Het gaat van serieus naar grappig, alsof er niets tussen zit.

'Nederlanders gaan in mijn gezelschap altijd citeren uit Monty Python, alsof dat de standaard van humor is. Alleen doe je mij er geen plezier mee. Misschien mis ik daarin ook weer iets van het Nederlands gevoel voor humor.'

'De taal is daarin het grootste obstakel. Ik heb voor veel dingen een talent, maar kennelijk niet voor Nederlands. Duizenden euro's zijn er aan uitgegeven. Ik ben zelfs naar de beroemde taalopleiding in Vught geweest. Maar het lukt me gewoon niet het goed onder de knie te krijgen. Komt misschien ook doordat Engels mijn handelsmerk is geworden. Laatst moest ik een muziekdocumentaire inspreken. Ik begon in het Nederlands, maar uiteindelijk hadden ze het toch liever met ondertitels.'

Maestro of Maestro?

'De Nederlandse versie is veel en veel beter. En dat zeg ik niet om aardig gevonden te worden.

'Zowel in Engeland als in Nederland ben ik in een vroeg stadium bij Maestro betrokken geraakt. Het origineel is Brits en was baanbrekend. Maar de opzet werd in het tweede seizoen al meteen veranderd in Maestro at the opera. Typisch BBC. Altijd iets nieuws willen, terwijl iedereen weet dat het in opera's om de zangers gaat en niet om de dirigent.

'De Avrotros heeft van een goed idee een beter idee gemaakt. In de loop van de vier reeksen werden alleen maar kleine veranderingen doorgevoerd. Daardoor blijft het fris en tegelijkertijd vertrouwd. Een ander groot voordeel is dat het van te voren wordt opgenomen. Daardoor kan iedereen zich een fout veroorloven en blijft de sfeer relaxed. Nederlanders zijn ook in staat een familiegevoel aan zo'n project te koppelen. Iedereen werkt er graag aan mee.'

Hoge cultuur of lage cultuur?

'Er bestaat geen ander land waar ze zo'n vraag zouden stellen. Echt onzin. Cultuur is cultuur. Punt uit. Het enige verschil is geld. De een kan zich van alles veroorloven, de ander niet. Maar de mensen die ik bij een klassiek concert zie, kan ik ook bij het voetbal tegenkomen. Ik heb René Froger leren kennen, dankzij Maestro. Hij is een vriend geworden en ik ben sindsdien een fan van De Toppers. Wat ik daar zie, is een vriend die iets geweldigs doet voor vijftigduizend mensen in de Arena. Onderschat dat niet, hoor. Wanneer we praten over muziek zie ik een glinstering in zijn ogen. Dat is precies onze connectie en dat is ook precies de reden waarom we Maestro maken. Dat moet je niet verpesten door er een etiket van hoge of lage cultuur op te plakken. Daarmee doe je mensen tekort. Nergens voor nodig.'

Spike of Leona?

'Spike is een uitzonderlijk musicus en een man die me heel dierbaar is. Maar hij heeft echt gepiekt in het seizoen dat hij Maestro won. Leona Philippo, de winnaar van de laatste reeks, zou een echte dirigent kunnen worden als ze daarvoor moeite zou doen.

'Zij is het meest begenadigde talent dat ik in die zes series heb meegemaakt, inclusief die in Engeland. Ze kan het gewoon, als een eend die door het water glijdt, zoals we in Engeland zeggen. Nu is het allemaal nog gedresseerd. Maar als we haar zes maanden zouden vastbinden en de finesses bijbrengen, zou Leona als dirigent ook repetities aankunnen. De muzikaliteit heeft ze.

'Dirigeren is puur techniek, waaraan persoonlijkheid wordt toegevoegd. Terwijl het orkest de noten leest, staat daar verderop iemand te wuiven. De één let op, de ander kijkt door zijn wimpers. En met al die mensen moet worden gecommuniceerd. Dat is de essentie van dirigeren.'

Mariss Jansons of Daniele Gatti?

'Toevallig werken we deze week met Jansons en komende week met Gatti. Een keuze tussen die twee is een keuze tussen twee genieën. Dan kies ik voor Jansons. Hij was voor mij een belangrijke reden om als bassist naar het Concertgebouworkest te te komen. Ik mis hem dan ook heel erg sinds zijn vertrek als chef-dirigent in 2015.

'Mariss Jansons is iemand die echt zijn favorieten heeft en dat ik daarbij hoor, is op zich al adembenemend. Ik heb geprobeerd hem het idee van Maestro uit te leggen. Een soort van ijsdansen, maar dan met orkesten. Hij kon het volgens mij niet helemaal vatten, maar vond het fantastisch. Ja, ik spreek hem aan met maestro. Kwestie van respect. Het is toch alsof je de koning aanspreekt.

'Daniele Gatti is op een andere manier geniaal. Een belachelijk goed geheugen en ontzettend slim, misschien wel te slim voor ons. De emotionele klik die ik met Jansons had, is er niet. Misschien is dat ook wel te veel gevraagd. Een orkest is zo'n delicaat proces, 120 musici en 120 meningen.'

Bach of Prince?

'Dat is geen keuze. Prince was een hedendaagse Bach. Net als Stevie Wonder heeft hij uniek materiaal geschreven. Bach was een gamechanger en dat is Prince in zekere zin ook geweest. We zitten er nu nog te dicht op om te beseffen dat een nummer als Purple Rain voor de eeuwigheid is.

'Ik heb hem live zien optreden, hier in Amsterdam. Dan besef je pas echt wat een grootheid hij is geweest. Uitzonderlijke muziek is als het opstijgen van een vliegtuig, zo'n gevoel dat je naar een hoger niveau wordt getild.

'Dat is het mooiste van de muziekbusiness, dat ik daarvan deel mag uit maken. Ik kan me echt geen mooiere baan voorstellen. Vanmorgen gerepeteerd met mijn favoriete dirigent in dat geweldige Concertgebouw. En daarvoor word ik nog betaald ook. Het verbaast me elke dag weer.'

To brexit or not to brexit?

'Absoluut niet. Politici hebben een proces in gang gezet waarop ze geen greep meer hebben. Wat betekent dit? Moet ik mijn paspoort inleveren? Wat gebeurt er met de belastingen, met mijn pensioen? Maar het ergste is wel dat het een onsmakelijk soort nationalisme heeft losgemaakt.

'Tot mijn schaamte moet ik bekennen dat ik niet eens heb gestemd. Ik weet er gewoon te weinig van en ik heb geen tijd om me erin te verdiepen. Wanneer ik de eerste vijf noten van Mahler hoor, ben ik een andere wereld.'

Maestro, vanaf zondag 29/10, 20.20 uur, NPO 1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden