Een optocht in droevige, nieuwsgierige stilte

Tienduizenden kwamen maandagavond bijeen in Kopenhagen om de aanslagen te herdenken. In Nørrebro, waar de schutter vandaan kwam, wil men niet al te veel kwijt.

Beeld Daniel Rosenthal

Van boven moet het eruit zien als een golvende zee van warme hoofddeksels, de herdenkingsbijeenkomst in Kopenhagen, op en om de plaats waar Omar Abdel Hamid el-Hussein zaterdagmiddag de bijeenkomst over vrijheid van meningsuiting in het cultureel centrum Krudttønden beschoot.

Ongeveer dertigduizend mensen stromen tussen zeven en acht naar het Gunnar Nu Hansen plein, direct achter Krudttønden. De Deense autoriteiten hadden iets meer dan de helft verwacht. Vrijwilligers van de gemeente delen fakkels uit, maar veel mensen hebben een eigen lichtbron meegenomen: lantarens, glowsticks en zelfs waxinelichtjes. Mensen klimmen in bomen en in de hekken van de op het plein gelegen voetbalkooi, als matrozen in het want. Opvallend is de stilte waarin dit alles geschiedde, een stilte die behalve droevig ook nieuwsgierig is. 'Ik ben benieuwd naar wat hier gebeurt', zegt filmmaakster Helle (29), weggedoken in haar sjaal.

De sprekers op het podium proberen uit te drukken wat de Denen bindt: burgemeester Frank Jensen roept de aanwezigen op om 'elke dag te heroveren op die verschrikkelijke dag'. Een vrouw wiegt haar baby op de arm - het applaus heeft hem aan het huilen gemaakt, maar hij wordt stil als zijn moeder hem op de fakkel wijst die iemand voor hen langzaam heen en weer zwaait. Twee verliefde scholieren onderbreken verschrikt hun gekus als de premier ten tonele verschijnt.

Helle Thorning-Schmidt, blootshoofds, veroordeelt 'de verschrikkelijke gebeurtenissen' en roept op tot een minuut stilte. En het is stil, nog stiller dan het al was.

Dan herhaalt de premier de boodschap die haar de afgelopen dagen in de mond bestorven ligt. 'Dit is niet het Denemarken dat we willen. We moeten ons tegen dit soort verschrikkingen verdedigen met onze kracht, met onze waarden.' Ze roemt de warmte van de Deense samenleving die ook de afgelopen dagen weer is gebleken - en oogst een groot applaus, dof weerklinkend omdat iedereen handschoenen draagt.

En ze bezweert de aanwezigen de eenheid te bewaren, schouder aan schouder, moslims, christenen, joden. Dan richt ze zich tot de Joodse gemeenschap en zegt nog eens dat ze niet alleen zijn. In de voorste gelederen van het publiek staan beroemdheden en hoogwaardigheidsbekleders, zwaar bewaakt: de Deense kroonprins Fredrik, de Zweedse premier Stefan Löfven, Anne Hidalgo, de Parijse burgemeester die maandagmorgen al een bezoek bracht aan de synagoge.

François Zimeray, de Franse ambassadeur die ooggetuige was van de schietpartij in Krudttønden, bedankt op het podium de Deense politie. Ook hij krijgt bijval - en niet alleen door applaus. Een aantal van de tientallen, zo niet honderen politieauto's aan de randen van het plein blijken na afloop van de bijeenkomst met rode lippenstift bekust.

Tegen half tien, als de laatste noten van Bridge over Troubled Water van Simon & Garfunkel weggestorven zijn, verlaten 30 duizend mensen het plein, zonder problemen, rustig. 'Ik had onbewust iets meer een politieke demonstratie verwacht', reflecteerde filmmaakster Helle. 'Maar met zoveel mensen, met zoveel verchillende ideeën is benadrukken wat ons bindt misschien inderdaad een beter idee.'

Toch twijfelt ze aan de kracht van die verbintenis. 'Ik kom uit Nørrebro, de wijk waar de dader ook vandaan komt. Ik heb moslimvrienden. Ik heb ze hier nauwelijks gezien.' Maar, voegt ze aarzelend toe, 'misschien waren ze er toch, en heb ik ze in de menigte gewoon niet ontdekt.'

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden