'Een op de tien kinderen geeft het leven een onvoldoende'

Kinderen ervaren een hoge werkdruk op school en krijgen te weinig aandacht van hun omgeving. Dat is de belangrijkste conclusie van Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer na een enquête onder bijna 1.400 kinderen tussen de 8 en 18 jaar oud. Een op de tien kinderen geeft het leven een onvoldoende.

Leerlingen uit Den Haag buigen zich over de Cito-toets.Beeld anp

Het gaat onder meer om kinderen die met jeugdhulp te maken hebben. Zij geven hun leven gemiddeld een 5,9 - tegenover het gemiddelde cijfer van een 7,4. Kinderen met gescheiden of ruziënde ouders komen gemiddeld op een 6,3 uit. Ook kinderen uit gezinnen met weinig geld of lage rapportcijfers scoren met een 6,6 lager dan gemiddeld.

De Kinderombudsvrouw ging de afgelopen weken op bezoek bij kinderen en jongeren om te horen hoe het met hen gaat en wat er beter kan. Ook liet ze kinderen een enquête invullen. Het rapport 'Als je het ons vraagt' is geen representatief onderzoek. Meer meisjes dan jongens vulden de vragenlijst in en er deden meer havo- en vwo-scholieren dan vmbo'ers mee.

Uit het onderzoek blijkt onder meer dat kinderen een betere band met familieleden en professionals, zoals leerkrachten om hen heen, wensen. Ook ervaren kinderen stress. Ze omschrijven hun leven als: slapen, naar school gaan, huiswerk maken en weer slapen. Die stress zou onder meer voortkomen uit een te hoge werkdruk op school. 30 procent van de ondervraagden zegt hiermee te kampen. Leerlingen vinden dat er te veel aandacht uitgaat naar prestaties en cijfers.

De bevindingen passen binnen een trend die al langer zichtbaar is. Uit onderzoek van psychologe Francine Jellesma van de Universiteit van Amsterdam uit 2009 blijkt dat een op de vier kinderen lichamelijke klachten heeft. Bij negen van de tien gevallen wordt dit veroorzaakt door psychologische stress. De meest voorkomende pijnklachten zijn hoofdpijn en buikpijn. Deze klachten komen vooral voor bij kinderen die gevoelig zijn voor stress. Dit zijn niet per definitie kinderen die veel negatieve ervaringen meemaken, maar eerder kinderen met een pessimistische kijk op de wereld. Ze reageren sterk op negatieve situaties en ervaren weinig gevoel van controle.

Psychische klachten

Eveline Heida, kinderpsycholoog bij de Amstelveense instelling Invivo Kids, ziet geregeld kinderen langskomen die kampen met aan stress gerelateerde problemen. 'Sommige kinderen lopen vast als er meer van ze wordt gevraagd dan ze eigenlijk kunnen behappen. We leven in een tijd dat er meer prikkels en informatie binnenkomen dan een decennium geleden. Op school moeten kinderen veel plannen. Daarnaast hebben ze een sociaal leven, sporten ze en hebben ook nog een baantje.'

Als een kind chronisch wordt overvraagd, dan kan dat leiden tot psychische klachten. Bijvoorbeeld somberheid door een laag zelfbeeld of faalangst. 'Maar dit hoeft natuurlijk niet', zegt Heida. 'Er zijn genoeg kinderen die hier wel mee kunnen omgaan.' Volgens Heida is stress vooral een valkuil voor kinderen die erg perfectionistisch zijn of vanuit hun gezin de druk voelen om goed te presteren. Ook omgevingsfactoren zoals een scheiding of financiële problemen kunnen een rol spelen.

Heida heeft niet het idee dat het stressniveau van kinderen de laatste tijd erg is toegenomen. 'Mensen zijn bereid een stap terug te zetten, reflectief naar zichzelf te kijken. We zien ook ouders die bewust kiezen om minder te gaan werken. Wat dat betreft zien we dat er meer aandacht voor het onderwerp komt.'

Een leerling maakt huiswerk op school.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden