Een 'onwijze doorzetter' uit West-Friesland

Alles wat zij aanraakte, leek in goud te veranderen. Dit jaar krijgt het succes een keerzijde. Een portret van afslankgoeroe Sonja Bakker (34).

Voor de bollenkwekersvrouwen uit West-Friesland was Sonja Bakker geen onbekende: zij was de dochter van tulpenkweker Theo Bakker uit Avenhorn, een van hen dus. Kwamen er op verjaardagsvisite overtollige kilootjes ter sprake, dan kende iedereen wel iemand die bij Sonja was geweest en flink was afgevallen. De voordelen van haar methode: er werd geen moeilijke taal gebruikt, je kon gewoon aardappels eten en verder was het simpel: minder eten en haar weekmenu’s en boodschappenlijstje volgen. De stapel boeken in supermarkt Deen slonk snel. Na twee dagen waren er vijfduizend verkocht.

Vier jaar later zijn Bakkers boeken een succesverhaal: meer dan 2,5 miljoen verkochte exemplaren. Ter vergelijking, volgens cijfers van het CPNB: dieetgoeroe Michel Montignac verkocht op het hoogtepunt van zijn roem in Nederland 370 duizend exemplaren van Ik ben slank want ik eet. Bakkers besluit met haar activiteiten te stoppen, zoals zij op 26 september in een interview in De Telegraaf aankondigde, kwam dan ook tamelijk onverwacht.

Mollig

Sonja Bakker was vroeger mollig. Ze probeerde van alles, van het soepdieet tot de Weight Watchers, maar de kilo’s kwamen er vanzelf weer bij. Moeder Abeltje Boerstra zei in een interview met de Volkskrant in 2006: ‘Als kind al ging ze ’s middags om vijf uur aan tafel, terwijl ik nog lang niet klaar was met koken. ‘Dan zit ik vast maar’, zei ze op zo’n moment.’ Sonja was volgens haar moeder een echte bourgondiër. Tijdens het uitgaan dronk ze graag een zoet wit wijntje.

Moeder Abeltje Boerstra: ‘Ik raadde haar aan van de nood een deugd te maken, ze ging voedingsleer studeren. Het bedrijfje dat ze korte tijd later (als gewichtsconsulente, red.) begon in Hoorn, liep van meet af aan goed.’

In 2003 werd de praktijk verkocht. ‘Ik was manager geworden en niet meer met mijn vak bezig. Ik wilde mijn ideeën weer vrij hebben’, vertelde Bakker in een interview met het Boekblad.

Tijdens haar zwangerschap in 2002 moest ze het bed houden en begon ze aan Bereik je ideale gewicht. Haar oudere zus Tjitske Bakker: ‘Eigenlijk werd er per ongeluk een boekje geboren.’ Met het concept stapten Sonja Bakker en haar man Koen Lenting naar verschillende uitgevers. Niemand zag er brood in. Uiteindelijk besloot het echtpaar tot een uitgave in eigen beheer.

Art-director Tina Brouwer van Studio Brouwer in Hoorn: ‘Via via kwamen zij bij ons terecht voor de vormgeving. De dieetboeken van Michel Montignac hadden geen eigen gezicht. Het was duidelijk dat we iets moesten doen rond haar persoon. Het was ook niet de bedoeling dat je van afslanken triest wordt. We hadden zo weinig budget dat ik haar zelf op de markt in Hoorn heb gefotografeerd.’

Bestseller

In oktober bleek Bereik je ideale gewicht een bestseller en werd het boek door alle boekhandels ingekocht. Zus Tjitske Bakker: ‘Dat het zo’n succes zou worden had niemand voorzien.’ Voor Lenting reden zijn baan op te zeggen, hij werd het zakelijk brein van het bedrijf. Art-director Tina Brouwer: ‘Het was een sneeuwbaleffect. Als je iemand tegenkwam die behoorlijk was afgevallen, tien tegen een dat het door Sonja kwam. En zo ging het verder, naar Drenthe en Twente.’

Nederland raakte in de ban van Bakker. In 2006 maakte zij haar tv-debuut in het programma Je echte leeftijd. Met onvervalst West-Fries accent gaf ze voedingsadviezen. Een mediatraining heeft ze nooit gevolgd. ‘Ben je naïef’, vroeg Peter van der Vorst in Van der Vorst ziet Sterren. ‘Ik ben gewoon mezelf’, was haar antwoord. Haar mans naam gebruiken, kwam niet in haar op. ‘We werken samen, maar het is wél mijn naam.’ Haar echtgenoot glimlachte. ‘Sonja is het bedrijf’, zei Lenting tegen Van der Vorst. ‘Zij heeft het laatste woord. In een elftal heb je naast de spits ook een goede rechtsback nodig. Dat ben ik.’

In 2006 werd Bakker in het tv- programma Radar ervan beschuldigd dat ze in haar boek veel dure A-merken noemde en dat haar dieet een veel te beperkt aantal calorieën bevatte. Tatjana van Strien is universitair hoofddocent aan de Radboud Universiteit en gespecialiseerd in eetstoornissen. Zij is geen voorstander van de methode: ‘Veel mensen zouden op een andere manier met lijnen moeten omgaan. Lijnen is symptoombestrijding.’ Bakker-aanhangers van het eerste uur keerden het dieet de rug toe: het zou fantasieloos zijn en te veel kip bevatten. Een afslankmethode voor mensen die niet kunnen koken.

Bedrijfsleven

De kritiek overviel Bakker. Ze kende genoeg mensen die op gewicht bleven. Dat ze A-merken noemde, leek haar logisch: ‘Ik noem het beestje gewoon bij de naam. Ik heb er geen geld voor ontvangen.’ Het stak wel, want ze had toch veel voor die merken gedaan en het bedrijfsleven liftte gretig mee op haar succes. Fabrikant Bolletje plaatste in 2007 een bedankje in de vorm van een advertentie in De Telegraaf, Metro, Spits en weekblad Libelle: ‘Wie wil sonjabakkeren moet beschuiteren.’ Koekleverancier de Gulden Krakeling spon garen bij Bakkers advies dat er als tussendoortje eierkoek mocht worden gegeten. Het vergeten koekje maakte een comeback.

In Villa Felderhof vertelde Bakker in 2008 dat er 1,3 miljoen exemplaren van Bereik je ideale gewicht waren verkocht. Restaurateur en auteur Joop Braakhekke, ook te gast in het programma, meende dat zij eregast moest worden op het Boekenbal. Dat was niets voor haar, zei Bakker. Om vervolgens onverstoorbaar haar gedachtengoed uit te dragen: ‘Geen kilo kwijt zonder strijd’, en: ‘Tien minuten plezier in de mond, zitten tien maanden op je kont’. Joop Braakhekke: ‘Sonja hanteert een uitgekiend marketingconcept dat heel herkenbaar is voor vrouwen. Dat is best knap. Dat ze stopt, komt niet helemaal onverwacht. Geld verdienen en beroemd zijn, daar moet je tegen kunnen. Je moet er de betrekkelijkheid en de humor van inzien.’

Ongedwongen

Bakkers ongedwongen houding sprak vriendin Catherine Keyl meteen aan. ‘Zij maakte een ongelooflijke indruk, recht door zee als ze is. Het leek me leuk met haar te gaan dineren. Ik dacht: zij lijkt mij geen type voor haute cuisine. Dus ik nodigde haar uit om oesters te eten. Toen ze bedenkelijk keek , zei ik: ‘Nu niet van wat de boer niet kent dat eet ie niet’. Uiteindelijk vond ze het best lekker, al hoefde ze geen tweede. Toen het met mijn blad niet goed ging en ik in de put zat, vingen zij en Koen mij op en raakten wij bevriend. Sindsdien noemt zij mij haar grote zus.’

In 2008 berichtten Fem Business en dagblad de Pers dat de Sonja Bakkerhype over zijn hoogtepunt heen was. Op 23 september werd echter het tijdschrift Sonja gelanceerd in het AZ-stadion. Opnieuw sloeg het duo toe: er werden van het eerste nummer 300 duizend exemplaren verkocht. Begin 2009 vertelde Bakker in het programma Spraakmakende Zaken: ‘Als mijn oudste zoon mij op tv ziet, zegt hij: daar heb je Sonja Bakker, die helpt mensen met een buikje. Thuis ben ik mamma.’

Bakker en Lenting werkten gestaag door: hij verkende de buitenlandse markt, zij hoopte ooit nog een keer bij Oprah Winfrey te gast te zijn. Al met al werden de afgelopen jaren 2,5 miljoen boeken van haar hand verkocht. Eind mei werd haar laatste werk gepresenteerd: Verleg je grenzen met Sonja en Rik (Felderhof, red.). ‘Mijn schrijfmaatje’, zei Bakker tijdens de presentatie. Hun vriendschap werd door de roddelpers aangegrepen: zij zouden een affaire hebben. Die geruchten werden gevoed toen Bakker en Lenting in de zomer bekendmaakten dat hun huwelijk voorbij was. Bakker is zelf dochter van gescheiden ouders. Ze zei vorig jaar tegen Rik Felderhof in Villa Felderhof: ‘Toen Koen en ik een huwelijksdatum uitkozen, moest ik een week huilen. Ik dacht, straks gaat dit sprookje ook kapot. Een echtscheiding hakt er voor ieder kind in.’

Sindsdien volgt de roddelpers de voormalige echtelieden op de voet. Vriendin Catherine Keyl: ‘Ik begrijp niet waarom ze het zo op haar gemunt hebben.’ Zus Tjitske Bakker: ‘Sonja is nog steeds dezelfde. De mensen zijn veranderd. Als je ziet hoe hard ze nu over haar oordelen. Zij vindt het geweldig mensen te helpen; als iedereen zou zijn als Sonja Bakker, zou de wereld er een stuk beter uitzien. Een scheiding is normaal al zwaar en dan krijgt ze dit er ook nog bij. Maar het komt goed, Son is gewoon een onwijze doorzetter.’

Die mening is moeder en psychotherapeute Abeltje Boerstra ook toegedaan: ‘Dit is een afscheid voor Sonja. Zij gaat nu door een rouwproces en moet de komende tijd gaan uitzoeken: wie ben ik, wat wil ik. Zonder frustratie is er geen groei. Sonja zit nu op volle zee. Wij varen er in twee kleine bootjes naast. Mijn man en ik zullen haar altijd volgen en in haar geloven.’

Sonja Bakker (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden