Een onverwacht frisse Beckett

Hij staat wat hulpeloos voor de houten wand: het raampje waardoor hij naar buiten wil kijken is te hoog. Achter zijn rug staat een trapje....

Samuel Beckett schreef graag toneelstukken voor komieken die doen denken aan helden uit de stomme film. Tragikomische helden, die hun grappen ontlenen aan het feit dat ze geen geheugen hebben. Net als clowns overkomt hen steeds hetzelfde: ze leren niet van hun fouten en maken ze telkens opnieuw.

Jacob Derwig past die truc moeiteloos toe in Eindspel, een van de meest gespeelde stukken van Beckett. Derwig en zijn medespelers hebben gelukkig begrepen dat zo'n stuk niet loodzwaar hoeft te zijn. Juist niet. De zwaarte zit al in de tekst, waarin de auteur zich afvraagt waarom wij almaar doorgaan met leven, terwijl we weten dat het volstrekt zinloos is.

De twee mannen om wie het in Eindspel gaat, Ham en Clov, zijn tot elkaar veroordeeld. Ze zijn elkaars complement, maar ze houden niet van elkaar. Clov, de bezige bij die zijn huisgenoot als een sloofje verzorgt, dreigt voortdurend de benen te zullen nemen. Ham kan niet lopen en hij is blind. Vanuit zijn rolstoel commandeert hij zijn verzorger en samen worden ze getergd door twee ouders die in vuilnisbakken zijn gedumpt. Die hebben het alleen nog over het verleden, het heden doet er niet toe, ze vegeteren.

Het is een klassieke tekst die al ontelbare malen is gespeeld en elke keer weer nieuwe mogelijkheden biedt. Zowel Derwig (Clov) als Martijn Nieuwerf (Ham) geven de tekst hier een weldadige lichtheid. Ze praten en praten over een rat die moet worden verdelgd, en over de pijnstillers die op zijn. De dialogen rijgen zich aan elkaar en zo krijgen de twee mannen de dag klein.

Met zijn sloffende loopje verbeeldt Derwig de actieve wederhelft. Hij probeert geen moment geforceerd grappig te doen, de geestige momenten lijken bijna als vanzelf te ontstaan. Met een bijna kinderlijke verwondering kijkt hij om zich heen. Diezelfde verwondering geven ze allebei mee aan de tekst en daarmee krijgt die een onverwachte frisheid.

Het is mooi dat een groep als 't Barre Land in hun tocht langs het klassieke toneelrepertoire nu ook Beckett heeft ontdekt. Hun studieuze aanpak blaast de tekst nieuw leven in en bewijst de tijdloze kracht van zijn taal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden