Een onnozele samenloop van Italiaanse omstandigheden

Ze waren vanzelfsprekend gewoon aan de beurt, maar toch keken ze ervan op, bij het parket in Milaan, toen ze daar van de week te horen kregen dat er 's anderendaags een tweetal bijzondere controleurs van de Italiaanse Rekenkamer zou langskomen....

Publieke middelen, nietwaar, verantwoording aan de belastingbetaler.

Het was de minister van Economische Zaken zelf, Giulio Tremonti, die er opdracht toe had gegeven. En dat die een geestverwant is van de minister-president, Silvio Berlusconi, ja, diens voornaamste steunpilaar in het kabinet, en dat het diezelfde Silvio B. is van wie handel en wandel door het Openbaar Ministerie in Milaan nauwgezet worden nagetrokken en dat die Previti, wiens veeljarige proces verleden maand in een veroordeling resulteerde, een vriend, een voormalig juridisch raadsman en zelfs een oud-collega minister van de minister-president is - het is allemaal een onnozele samenloop van omstandigheden.

Deze boekhoudkundige controle staat daar helemaal los van. 'Dat doen we één keer in de zoveel jaar', sprak de minister van Economische Zaken met een stalen gezicht. Wat zijn de uitgaven voor postzegels, balpennen en papier? Hoeveel wordt besteed aan tolken? Worden de kosten voor het afluisteren van telefoons niet wat te begrotelijk?

De minister wil het allemaal weten, maar het zou al te achterdochtig zijn te denken dat hij dat om raadselachtige en mogelijk zelfs dubieuze redenen juist nu en juist van het parket in Milaan wil weten.

De rechtbank in Milaan zelf had juist besloten het proces tegen Silvio B., dat deel uitmaakt van een omvangrijker proces inzake onregelmatigheden bij de verkoop van het levensmiddelenbedrijf SME , los te koppelen van de procedures die tegen zijn medeverdachten lopen. In het parlement wordt gewerkt aan een wet die leden van de regering en kamerleden parlementaire onschendbaarheid voor strafrechtelijke vervolging moet verlenen, maar de rechtbank zit ook niet stil.

Loskoppelen, dus, zodat het proces tegen Silvio B. kan worden opgeschort en de aanklacht niet tegelijkertijd met die tegen de andere gedaagden verjaart. Voordeel voor de minister-president is, dat hij de rest van zijn ambtstermijn geen kostbare tijd hoeft te verspillen aan het voeren van zijn verdediging, een bezigheid die hijzelf steevast betitelt als het bewijzen van zijn onschuld.

Maar er is ook een lelijk nadeel: als straks die andere gedaagden in het SME-proces wél worden veroordeeld, dan straalt dat op een nare manier af op verdachte Silvio B.. Legt hij het ambt neer, dan hangt ook hij, zal iedereen weten. Nog niet veroordeeld, maar levend in de zekerheid van een ophanden zijnde veroordeling. Je vraagt je af of het nog doenlijk is dat hij met dat zwaard van vrouwe Justitia boven zijn hoofd wel ontspannen zijn werk zou kunnen doen. Of ermee naar de kiezer te gaan: 'Hup Italië, stem op mij, want anders hang ik.'

Hij dreigt er telkens mee, Silvio Berlusconi. De redeneringen zijn listig, op het perverse af: de rechtbank is gepolitiseerd, niet ik, maar vooral de linkse politici hebben boter op hun hoofd, wie heeft hier eigenlijk het primaat, de rechtbank of het parlement? In al die vragen zit een kern van waarheid, althans rechtmatigheid - en dat maakt het bijzonder lastig hem af te doen als louter een sjoemelaar die zijn eigen huid probeert te redden.

Dat weten ze ter linker zijde in het parlement ook. En dus schreven enkele vooraanstaande leden van de in de Olijf samenwerkende linkse partijen een open brief aan de minister-president, met het verzoek of het allemaal wat minder ruw mag. 'Het wordt tijd dat alle instituties van de Republiek zich rigoureus toeleggen op de functies die de grondwet en de overige wetgeving hun toekennen', schreven ze. De minister-president moet zich 'waardig gedragen en de scheiding der machten, de vrijheid van het parlement en de onafhankelijkheid van de magistratuur respecteren.'

Dat klinkt een stuk vromer dan het is. Want als Berlusconi de schermutselingen in Milaan aangrijpt om naar de kiezer te gaan, zijn ze de klos. Links is in Italië zo verdeeld als een kruiwagen vol kikkers. De lijm wordt nog aangebracht en is vooreerst niet droog, wat al die scherven samen moeten gaan voorstellen, weet nog geen mens.

En dan is het prettig om een beroep te kunnen doen op respect voor de hogere waarden van de staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden