Een ongemakkelijk gebaar in de emancipatiestrijd

Dertien rondjes rijden de vrouwen zondag op de Champs Élysées. Zal Tour-organisator ASO ze ooit nog een groter podium gunnen?

Wie ooit naar een etappe van de Tour de France heeft gekeken, kent het beeld. De winnaar die op het podium stapt, bloemen en een foeilelijke trofee krijgt toegestoken en vervolgens door twee in het geel gestoken vrouwen wordt gekust.


Zondag zijn die vrouwen twee mannen. Niet om Marcel Kittel te zoenen, maar misschien wel Marianne Vos of Kirsten Wild. Als de winnaars van geslacht veranderen, de wedstrijd niet meer Tour de France heet, maar La Course by Le Tour de France, kan de podiumceremonie niet achterblijven.


Natuurlijk is dat een ongemakkelijk gebaar van Tourorganisator ASO in de emancipatiestrijd. Het had van de vrouwen niet gehoeven, maar zondag zal er geen wanklank over vallen. Daarvoor heeft de comeback van de vrouwen in het grootste wielerevenement ter wereld te lang op zich laten wachten, was de strijd te hevig en zijn de ambities te groot.


Dertien rondjes van 7 kilometer rijdt het vrouwenpeloton zondag op de Champs Élysées, voordat de mannen bezit nemen van de grootste straten van Parijs. De start is om 12.45 uur, de finish rond 15.00 uur. De mannen zijn tegen die tijd nog niet eens aan hun slotrit begonnen.


De zeventien vrouwenprofploegen en drie nationale teams mogen ieder zes rensters afvaardigen. Grote favoriete is zonder twijfel Marianne Vos, de beschermvrouw van de wedstrijd. Zij was samen met collega's Chrissie Wellington, Emma Pooley en Kathryn Bertine de grote aanjager van het initiatief de vrouwen weer op het netvlies te brengen bij de Tourorganisatie. Bertine schreef in 2009 al een businessplan waarin ze betoogde dat een vrouwenrace tijdens de Tour niet alleen maatschappelijke winst zou opleveren, maar ook financieel lucratief zou zijn voor de Fransen.


Het boekwerk trok nauwelijks de aandacht van Tourdirecteur Christian Prudhomme en Bertine besloot het anders aan te pakken. Ze probeerde op dat moment zelf prof te worden en maakte de documentaire Half the Road. 'Toen ik begon met fietsen, was ik overdonderd door het gebrek aan gelijkheid tussen vrouwen- en mannenwielrennen', aldus Bertine. 'Ik wilde er iets aan doen.'


Het mondde in 2013 uit in de petitie Le Tour Entier. Bijna 100 duizend handtekeningen later zaten de vrouwen aan tafel in Parijs en bijna twaalf maanden later is er een race met een prijzengeld van 22.500 euro, meer dan bij welke andere wedstrijd ook. Het bedrag komt overeen met wat de mannen dagelijks te verdelen hebben, de verschillende klassementen niet meegerekend.


Een leuk begin, noemen de vrouwen het, maar ze zijn nog niet tevreden. Het streven van de rensters is de kalenders te stroomlijnen. Maar tussen wat de vrouwen willen en wat de mannen bereid zijn aan te bieden, zit een groot verschil.


Ooit reden de vrouwen hun eigen Tour Féminin. In 1955 organiseerde wielerdier Jean Leulliot al eens een ronde van vijf etappes met 41 deelnemers. Die ging snel ter ziele. De Franse sportkrant L'Équipe vond het ook maar beter: 'De vrouwen moeten zich tevreden stellen met bestaande wedstrijden en cyclotoerisme, dat past beter bij hun fysieke mogelijkheden.'


In 1984 probeerde de organisatie van de Tour de France het opnieuw. De winnares van de eerste editie, Marianne Martin, haalde onlangs in Cycling Anthology (het Britse equivalent van het wielertijdschrift De Muur) herinneringen op. 'Achter het podium stond ik te praten met iemand van een tv-station. Hij vroeg me wat ik daar deed. Ik vertelde hem dat ik de vrouwenwedstrijd had gewonnen. Hij zei: 'Ik wist helemaal niet dat er een Tour voor vrouwen was.' Het was nota bene al de laatste dag.'


In die tijd reden de vrouwen dagelijks de laatste 80 kilometer van het mannenparcours. De winnares flankeerde de Tourwinnaar op het podium in Parijs. Maar logistiek werden de problemen steeds groter. De reclamekaravaan begon de achterblijvers in te halen. En de sponsoren zagen er geen brood in. Toen de wedstrijden gescheiden werden, krompen de overlevingskansen, ondanks de beklijvende duels tussen Jeannie Longo en Leontien van Moorsel. De wedstrijd ging in 2009 ten onder.


De belangrijkste etappekoers in het vrouwenpeloton is tegenwoordig de Giro Donne, begin juli in Italië, parallel aan de Tour de France. En Frankrijk, daar willen de vrouwen in juli ook zijn. 'Een eendagswedstrijd in elke Tour is niet hetzelfde. Het is een mooie start, maar er is meer te doen', zei Pooley.


Brian Cookson, voorzitter van de internationale wielerunie UCI, maakte de ontwikkeling van het vrouwenwielrennen vorig jaar bij zijn aanstelling tot een van zijn speerpunten. Er zijn inmiddels een commissie voor de vrouwentak en een vrouwelijke vice-voorzitter.


Een aantal World Tourploegen heeft tegenwoordig een vrouwentak, zoals Giant-Shimano en Lotto-Belisol. Het budget van die teams ligt rond de 0,5 miljoen euro, tegen tussen de 10 en 25 miljoen euro bij de mannen. Het gemiddelde salaris van een wielrenster wordt geschat op 12 duizend euro per jaar; bij de mannen is het minimumsalaris vastgelegd op 35 duizend euro. De realiteit is dat de meeste vrouwen voor niets rijden.


De Britse Pooley, een van de sterren, doet het hele seizoen aan triatlon om rond te kunnen komen. 'Soms is het prijzengeld dat ik krijg voor een derde plaats bij een Ironman op de Fillipijnen hoger dan het prijzengeld dat ik ooit heb gewonnen bij een wielerkoers. Dat klinkt toch belachelijk?'


Wat Vos c.s. nodig hebben, is een podium om zichzelf aan het publiek te tonen. De olympische wegwedstrijd, gewonnen door Vos, was twee jaar geleden een van de best gewaardeerde evenementen in Londen. Zondag krijgen de vrouwen in Parijs een nieuwe kans op de Champs Elysées. Vos heeft haar zinnen erop gezet: 'Die eerste zege heeft historische waarde.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden