Een nogal verborgen doorbraakcombinatie

Het is alweer vier weken geleden dat ik de lezers een opgave voorlegde die ik in juni 2008 tijdens een treinreis naar Maastricht had samengesteld....

Zie diagram 1

Wit begint met de stille zet 1.42-38! Zwart kan dan uitsluitend nog met schijf 8 spelen, want zetten met de schijven 2, 4 en 9 zijn om voor de hand liggende redenen taboe, terwijl wit op 1...11-16 met 2.27-21! op een ruime overmachtswinst aankoerst.

Van de twee mogelijkheden die overblijven, onderzoeken we eerst 1...8-13. Daarop levert de combinatie 2.26-21?, 3.27-21 en 4.37-31 enz. niet meer dan een remise-eindspel op. Al wil ik niet onvermeld laten dat diezelfde afwikkeling zónder stukken op 47 en 11 wel degelijk zou winnen, omdat wit in dat geval na 6...34-39 7.30x8 2x13 over het charmante 8.3-9!! 13-19 9.35-30!! 4x13 10.30-24 19x30 11.25x43 + zou beschikken...

Maar in de gegeven situatie werkt dat dus niet. Daarom moet wit het over een heel andere boeg gooien door de stelling te openen met 2.25-20! 24x15 3.30-24 19x30 4.28x8 2x13 5.35x24. Hij verkrijgt dan een machtige aanval die, zoals de volgende varianten laten zien, altijd beslissend is:

1) 5...17-22 (van belang is dat 5...18-22?? 6.27x18 13x22 faalt op 7.37-31 +) 6.27-21! 11-16 (nog het beste) 7.39-34 16x27 8.32x21 9-14 9.21-16 18-23 (op 9...22-27 last wit eerst even 10.34-30! in) 10.16-11 14-20 11.34-29!! 23x34 12.11-7! 20x29 13.47-41! 36x47 14.7-2 47x33 15.2x11(!) 29-34 en nu zou desgewenst zelfs al 11-7-11-16 + kunnen.

2) 5...18-23 6.38-33! 11-16 (na 6...23-29 7.33-28! 29x20 8.27-21 heeft zwart nauwelijks serieus tegenspel; daarbij zit het hem nog extra tegen dat hij na 8...20-24 9.21x12 24-30 10.28-22 13-18 11.12x23 15-20 12.26-21! niet eens 12...11-16 kan spelen in verband met de geestige damzet 13.22-18!!, 14.39-33! en 15.23x3 +) 7.33-28 13-19!? 8.24x13 9x18 9.28x19 17-22!? (zo roept hij in elk geval nog ongewone spanningen op) 10.37-31 15-20 11.26-21! (vooral niet 11.39-34? wegens 11...20-24! en 12...18-23 =).

Zie diagram 2

Vanuit de kleurrijke positie van het tweede diagram kan er volgen:

2.1) 11...4-10 12.21-17!! 22x11 13.32-28! 11-17 (13...20-25 komt in het gunstigste geval op zetverwisseling met variant ‘2.2’ neer) 14.28-22! 17x28 15.19-14!! en 16.27-21 met winst voor wit, ongeacht hoe zwart slaat.

2.2) 11...20-25 12.39-34! 4-10 13.21-17!! (opnieuw dit stijlvolle tegenoffer) 13...22x11 14.32-28! 11-17 15.27-22! (ditmaal zo) 15...18x27 16.31x11 16x7 17.19-13! 7-12 18.13-9!! (verrassend genoeg de enige winnende zet!) 18...10-14 19.9x20 25x14 20.28-22! +.

Ziedaar enkele van de ‘onderhoudende mogelijkheden’ waarover ik het in de rubriek van 29 mei had. Maar al met al was dit nog maar de nevenvariant. De beoogde hoofdvariant ziet er namelijk als volgt uit:

1...8-12 2.25-20!!

De inleiding tot een nogal verborgen doorbraakcombinatie. Merk op dat het schijnbaar eveneens winnende 2.38-33? ontoereikend was wegens 2...23-29! 3.28-23 19x28! 4.33x13* 9x18 5.30x19 18-23!! 6.19x28 29-33 7.47-42* 33x31 en zwart ontsnapt.

2...24x15 3.47-41! 36x47 4.27-22! 47x44/50 5.22x24 44/50x22 6.26-21! 17x26 7.24-20 15x24 8.30x6

Hoewel zwart nu onmiddellijke promotie van schijf 6 nog even kan tegengaan, is op den duur verlies onvermijdelijk. Bijvoorbeeld 8...2-7/12-17 9.35-30! 12-17/2-7 10.30-24! en nu luidt het relatief scherpste slot 10...17-21 11.6-1! (nu pas) 11...9-13 12.1x9 4x13 13.24-20 13-19 14.20-15 19-24 15.15-10 24-29/30 16.10-5! 29/30-34 17.37-31!!? (helaas wint het triviale 17.5-28 34-40 18.28-50 40-45 19.50-6 ook) 17...26x28 18.5x16 34-40 19.16-11 40-45 20.11-50 +.

Vervangt zwart in bovenstaande spelgang 10...17-21 door 10...9-13 of 10...4-10, dan komt er altijd een moment waarop hij in tempodwang wordt gemanoeuvreerd. Twee (eigenlijk drie) voorbeeldjes:

a) 10...9-13 11.32-27! 4-10 (11...4-9 12.6-1! +) 12.24-20! 13-19 13.20-15! (13.20-14? 19-23!! 14.14x5 26-31! =) 13...10-14 14.6-1! +.

b) 10...4-10 11.24-19! (11.24-20? 17-21! 12.6-1 26-31!! =) 11...10-15 12.32-27! 9-14 13.19x10 15x4 14.6-1! +.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden