Een nobel mea culpa, of toch niet?

Om nou te zeggen dat het aftreden van de Nederlandse regering bij de buitenlandse weekbladen is ingeslagen als een bom, nee....

Wim Bossema

Waarom maakt het Nederlandse kabinet juist nu, zeven jaar na de slachtpartij in Srebrenica, het dramatische gebaar om op te stappen? Dat is de centrale vraag in alle stukken over de zaak in de buitenlandse bladen. De antwoorden zijn niet flatteus: een nobel gebaar kwam niet slecht uit zo vlak voor de verkiezingen.

Focus flanste de val van het kabinet nog net in een stukje over Pim Fortuyn (die zou van de val kunnen profiteren). Van de Duitse weekbladen heeft alleen Die Zeit een fatsoenlijk stuk over 'Hollands offene Wunde'.

Het kabinet had niet hoeven vallen over de uitkomsten van het NIOD-onderzoek, stelt Der Zeit. Maar Kok wilde een daad stellen om Fortuyn, die steeds maar roept dat het Paars' enige doel is aan de macht te blijven, de mond te snoeren.

Aan het eind van zijn carrière zag Kok in Srebrenica de ideale 'gelegenheid' om een principiële, integere daad te stellen: niet de schuld dragen (die heeft Mladic) maar wel je verantwoordelijkheid nemen. De laatste maanden leek de regie aan Kok te ontglippen, schrijft Die Zeit, die indruk heeft hij in één klap weggenomen. Nu is hij weer als vanouds heer en meester.

Alle belangrijke feiten waren allang bekend en iedereen wist zo ongeveer waarom het gebeurde, dus vanwaar al die ophef, vraagt The Economist zich af. Ook het Britse blad noemt even Fortuyn. Maar er is meer. De Nederlanders, 'een deugdzaam volk, nog steeds achtervolgd door het lot van hun eigen joodse minderheid in 1940-45, is beschaamd door de rol van hun politici en soldaten in 1995'. Temeer omdat het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag zetelt. Maar The Economist vindt het niet terecht dat Nederland de verantwoordelijkheid op zich neemt, waar ook de Verenigde Naties faalden.

Time laat twee bekende criticasters van het Nederlandse beleid aan het woord, Abram de Swaan en Mient Jan Faber en concludeert: 'Het litteken van Srebrenica zal niet spoedig vervagen op de Nederlandse psyche.'

Was het mea culpa van Kok wel zo verbazingwekkend als het leek, vraagt Rod Nordland zich af in Newsweek onder de kop 'Dutch Courage'. Hij vat de loop van het drama van de val van Srebrenica samen ('Dit is allemaal oud nieuws in Holland'), waarvoor Kok deels de verantwoordelijkheid nam, maar niet de schuld. 'Zoals het altijd gaat met mea culpa's, het was zwak.' Temeer daar het kabinet toch al zou opstappen. Het was 'een leeg gebaar'.

Voor alle eerlijkheid biedt Nordland een eigen mea culpa aan. Een jaar na de systematische moord op de Moslim-mannen van Srebrenica bracht hij de weduwen en wezen uit een dorpje uit de enclave bijeen en confronteerde hen met videomateriaal en ooggetuigen. Hun mannen en vaders moesten wel dood zijn, hoewel de Serviërs dat betwistten en de overlevenden hun hoop koesterden. 'Ongeveer het wreedste dat een journalist een groep onschuldige burgers ooit heeft aangedaan.'

Het zou de slachtoffers uiteindelijk helpen, die publiciteit, hield Nordland zichzelf voor, om zijn schaamte te verzachten. Maar dat was niet zo, schrijft hij. Die slachtoffers hebben nog steeds niets en kunnen niet terug naar hun huizen, alleen in excursies onder politiebegeleiding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden