Een nieuwe president voor Rusland, betekent dat nieuwe kansen?

Een week voor de presidentsverkiezingen zondag was er rumoer bij een opvoering van Dode Zielen in het Bolshoi Theater in Moskou. Een deel van het keurige publiek begon een geëerde gast in de loge uit te jouwen. 'Waarom gebruik je dode zielen?!' Ze scholden op de man met de witte baard en bril, die ze aanzagen voor Vladimir Tsjoerov, de gehate voorzitter van de nationale kiesraad. De man in kwestie bleek overigens niet Tsjoerov te zijn, maar de Pool Krysztof Penderecki.

Welbeschouwd ontbrak alleen tsaar Nicolaas II aan dit pre-revolutionaire incident in de hoofdstad. Een echo uit 1905? Na het volksoproer dat jaar, installeerde Nicolaas II een volksraadpleging, de Doema. Iets meer dan honderd jaar later, deed Doemavoorzitter Boris Gryzlov de beroemde uitspraak 'de Doema is geen plek voor discussie'. Zo geleidelijk kan dit soort instituties zich soms ontwikkelen. Zeker in Rusland, waar tussen 1912 en 1993 geen Doemaverkiezingen werden gehouden.

Ook na het recente oproer in Rusland, in de vorm van vreedzame massademonstraties, hebben autoriteiten hervormingen toegezegd. Ditmaal is het de belofte dat het parlement in de toekomst een plek voor discussie zal worden.

De Russische president wordt sinds 1993 gekozen door het volk. Tegelijk kunnen moderne presidenten soms langer aanblijven dan vroegere tsaren - de huidige bijvoorbeeld heeft nog alle kansen om Nicolaas II, die slechts 21 jaar aanbleef, te verslaan. En sommige dingen blijven helemaal hetzelfde - zoals de onvoorwaardelijke steun voor de tsaar van de Russisch-orthodoxe kerkvader.

Sinds zondag is bij veel demonstranten de hoop omgeslagen in wanhoop. 'Wat een prachtige hemel boven Moskou vandaag', twitterde ene Katja gisteren, 'het doet me denken aan Hiroshima'. De straten van centraal Moskou zijn net zo blauw gekleurd als de hemel. Duizenden leden van de OMON-oproerpolitie bewaken dag en nacht 'strategische plekken' zoals het Poesjkinplein waar dinsdagavond twaalf burgers met witte lintjes werden opgepakt.

Nikolaj Kononov van Forbes Russia constateert dat de kloof tussen 'monddoden' en 'progressieve burgers' blijkbaar enorm is, aangezien 90 procent van de stemmen naar dirigenten van het eerste kamp ging. Het effect is verlammend, meent hij. Deze grafstemming lijkt sommige organisatoren van de demonstraties te verlokken tot radicalere stappen - behalve de linkse straatactivist Sergej Oedaltsov lijkt ook Aleksej Navalny te voelen voor tentenkampen en een 'blijvende presentie' op straat.

Anderen waarschuwen dat dit de snelste weg terug is naar een marginale plek aan de rand van de samenleving. Beter het vizier gericht op de openingen die er zijn om, zij het geleidelijk, echt voor meer politieke concurrentie te zorgen. De tienduizenden mensen die recentelijk de straat op gingen, willen worden bediend door serieuze en aansprekende partijen en leiders die hun wensen en belangen behartigen. Daarvan zijn er tot dusver weinig te vinden op de podia van de tegenbetogingen.

Zaterdag is de eerste grote demonstratie na de verkiezingen - die weer is toegestaan door de autoriteiten. In de maanden daarna zal duidelijk worden of de protestbeweging ook leiders voortbrengt die klaar zijn voor politiek handwerk dat een lange adem vergt - en of de nieuwe president bereid is de organisatie van zulke politieke tegenkrachten toe te staan.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden