Een nieuwe consensus

Over immigratie en integratie zijn de afgelopen dertig jaar boekenkasten vol geschreven. Om over dit tweelingvraagstuk dat onze maatschappij (en de rest van Europa) onverminderd in zijn greep houdt nog wat origineels te berde te brengen, is bijna onmogelijk....

Niettemin onderscheidt Van der Laans brief zich in directheid, zakelijkheid en helder taalgebruik van alle voorgaande overheidsdocumenten over dit onderwerp. Het stuk kan als basis dienen voor een brede consensus over de weg naar wat de PvdA-bewindsman noemt ‘een samenleving waarin iedereen meedoet en meetelt’. De eerste reacties stemmen wat dat betreft hoopvol.

De kern van de boodschap van het kabinet aan ‘nieuwe Nederlanders’ (het woord allochtoon wil Van der Laan terecht niet meer horen) is dat ze ondubbelzinnig voor Nederland moeten kiezen. Gebroken wordt met de doctrine van de wederkerigheid: van de nieuwkomers wordt een grotere inspanning verwacht zich aan Nederlanders aan te passen dan omgekeerd. Investeren in Nederland betekent bovendien niet alleen kennis opdoen van taal en cultuur, maar moet ook letterlijk worden opgevat. Stuur niet al je geld naar Marokko of Turkije, maar koop een huis in Nederland.

Nederland wil graag een gastvrij land blijven, schrijft Van der Laan. Het is goed om dat te onderstrepen, want wij kunnen ons niet afsluiten voor migratiebewegingen. Het is ook ongewenst, want vergrijzend Nederland heeft arbeidsmigranten nodig. Dat geldt voor hoog opgeleide kenniswerkers, maar ook voor vakmensen, die voor kortere of langere tijd gaten in de arbeidsmarkt opvullen.

Maar, stelt Van der Laan terecht, zonder slag of stoot gaat het niet. Ook aan arbeidsmigranten worden eisen gesteld. Hun verblijfsvergunning is gekoppeld aan de lengte van hun arbeidscontract. Kenniswerkers zijn vrijgesteld van inburgeringstrajecten, maar alle anderen niet.

Nieuw is dat Van der Laan ook van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa verlangt dat zij de Nederlandse taal leren. Het probleem is dat hij EU-burgers hiertoe niet kan verplichten. Hij wil daarom in Europa het debat aangaan over het invoeren van een inburgeringsplicht voor ook deze categorie.

Hoewel het volkomen terecht is dat Nederland van migranten verlangt dat zij onze taal leren, stelt Van der Laan zich wel erg kwetsbaar op door hoge verwachtingen te koesteren van inburgeringscursussen. Hij erkent het bestaan van ‘achterstallig onderhoud’ en pleit voor hogere eisen en ‘instapcursussen’ voor ongeletterden. Inburgering is een cadeau, dat geen migrant mag weigeren, vindt Van der Laan, maar in de praktijk komt er weinig van terecht.

Selectieve migratie is effectiever. Dat geldt voor arbeidsmigranten, maar vooral voor huwelijksmigratie en gezinsvorming. De voorwaarden om partners en gezinsleden naar Nederland te halen worden verder aangescherpt. Kiezen voor Nederland zou in het verlengde hiervan ook moeten betekenen: kiezen voor een partner uit Nederland. Een oproep daartoe vond Van der Laan kennelijk te ver gaan.

Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden