Een nieuwe Audi

Johan Simons, Alain Platel of toch Guy Cassiers? Pierre Audi stopt in 2014 als artistiek directeur van het prestigieuze Holland Festival. V zocht alvast naar een opvolger.

ANALYSE NIEUWE DIRECTEUR VAN HET HOLLAND FESTIVAL - 'Hij/zij is bij voorkeur Nederlands sprekend, of bereid zich de Nederlandse taal machtig te maken.'


Het is een opmerkelijke functie-eis, die te lezen is in de vacature voor Artistiek Directeur voor het Holland Festival (HF). Pierre Audi, de huidige artistiek leider die in 2014 na tien jaar afscheid neemt, spreekt intussen aardig Nederlands maar dat heeft wel even geduurd. Helemaal niet erg, integendeel. Dat zwierige Libanees-Frans-Engelse accent heeft iets charmants en werelds. Perfect passend dus bij het zo internationaal georiënteerde Holland Festival, je zou het de nieuwe directeur graag in de mond willen leggen.


Audi vertrekt na het festival van volgend jaar (hij blijft vooralsnog wel bij De Nederlandse Opera) en dit najaar wil het HF zijn opvolger alvast inwerken zodat hij/zij zijn/haar taak goed voorbereid kan overnemen. In kunstkringen moet dat een felbegeerde baan zijn, want het HF is de laatste jaren alive and kicking. Onder leiding van Audi is het festival een mix geworden van hoge en iets minder hoge (podium)kunst, met grote internationale producties, gemaakt door bekende namen. Daarnaast heeft hij het publiek laten kennismaken met theatermakers, componisten, choreografen en performers die we hier niet of nauwelijks kenden. Hoog en lager, bekend en onbekend - zo ontstond er vorig jaar een ware hype rond The Life and Death of Marina Abramovic in Carré en was er grote verwarring over het hier nagenoeg onbekende geweldstheater van de Fransman Vincent Macaigne in de Westergasfabriek.


De Audimix is intussen standaard en succesvol. Dit jaar bijvoorbeeld komt good old Peter Sellars (met Desdemona van Toni Morrison) terug naar het Holland Festival, en tegelijk kan het publiek in Frascati kennismaken met tot nu toe volslagen onbekende theatermakers uit Zuid-Amerika en de Chaabimuziek van het Algerijnse volksmuziekgezelschap El Gusto.


De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de basis voor dit 'voor elk wat wils'-beleid is gelegd door Ivo van Hove, Audi's voorganger die het HF van 1998 tot 2004 leidde. Van Hove ontdeed het festival van een al te elitair en volgens sommigen nogal voorspelbaar imago. Voorheen was het toch vooral een keurig festival dat stoelde op de driepoot muziek/opera, theater en dans. Van Hove voegde daar popsterren, films, beeldend kunstenaars en een paardencircus aan toe. Onder Audi is het weliswaar weer wat chiquer geworden, met een stevig accent op muziektheater, maar de programmering is altijd gevarieerd en verrassend gebleven.


De nieuwe artistiek leider moet voortborduren op de Audikoers, dat maakt de functieomschrijving in de vacature, zoals die onlangs te lezen viel op de website van het HF, alvast duidelijk. Hij/zij moet althans 'affiniteit hebben met het gevoerde beleid van het Holland Festival en zich bewust zijn van de subsidievoorwaarden'. Die voorwaarde is: 'Een festival met als kernactiviteit de presentatie van actueel of vernieuwend, grootschalig aanbod in een internationale context op het terrein van theater, dans, opera en muziek waaronder symfonisch repertoire.'


Uitermate belangrijk daarbij is het hebben van internationale contacten en kennis van wat er zoal in het buitenland en op belangrijke festivals wordt gemaakt. Het Holland Festival is in de loop der jaren steeds meer gaan co-produceren met andere festivals en gaan inkopen op de internationale markt.


De functie van artistiek directeur van het HF is een halve baan. Dat is al zo sinds Ivo van Hove die combineerde met het directeursschap van eerst Het Zuidelijk Toneel en later Toneelgroep Amsterdam. Ook Audi is altijd artistiek directeur van De Nederlandse Opera gebleven. Voorgangers als Jan van Vlijmen en Ad 's-Gravesande waren fulltime artistiek leiders, maar kennelijk loopt alles zo op rolletjes dat je deze baan erbij kunt nemen.


Want de nieuwe man of vrouw komt in een gespreid bedje, op het fraaie kantoor in het Muziekgebouw aan 't IJ en heeft volgens de advertentie de beschikking over vijftien zeer gemotiveerde vaste medewerkers, onder wie twee programmeurs. Naar verluidt worden er op dit moment al verkennende gesprekken gevoerd met mogelijke kandidaten, die worden ontvangen door Martijn Sanders, voorzitter van het HF-bestuur.


De namen van Jan Zoet, Johan Simons en Guy Joosten zoemden al in het rond. Audi bemoeit zich daar verder uiteraard niet mee, maar op de persconferentie vorige week, waarop het programma voor 2013 werd gepresenteerd, zei hij wel dat de wisseling van de wacht wat hem betreft ook een andere of bijgestelde koers van het festival zou kunnen inleiden.


'Acquisitie naar aanleiding van deze vacature wordt niet op prijs gesteld.' Met dat zinnetje eindigt de functieomschrijving. Dat zijn chique woorden die niets anders betekenen dan: bemoei u met uw eigen zaken, wij zoeken het zelf wel uit. Toch willen wij hier boven een aantal namen noemen die in aanmerking kunnen komen voor de zo begeerde functie van Artistiek Directeur voor het Holland Festival. Geheel vrijblijvend uiteraard en wie weet zit de hij/zij er helemaal niet tussen. Misschien wordt het wel een voor ons onbekende grootheid, net zoals Pierre Audi hier destijds volslagen onbekend was toen hij 25 jaar geleden het Almeida Theatre in Londen verruilde voor De Nederlandse Opera. Maar dan hebben we tenminste wel ons best gedaan.


Wat doet Pierre Audi als zijn directeurschap bij het Holland Festival er straks op zit?


Hij zegt vooralsnog aan te blijven als artistiek directeur bij De Nederlandse Opera, maar als we het laatste nieuws uit operakringen mogen geloven, wordt er op Audi geaasd. Vorige week werd Audi in de Italiaanse krant La Repubblica ineens genoemd als kandidaat voor het intendantschap bij het befaamde operahuis La Scala in Milaan. Niemand minder dan de sterdirigent Claudio Abbado, zelf oud chef-dirigent bij La Scala, tipte Audi voor de in 2015 vrijkomende functie (na het vertrek van Stephane Lissner). Abbado roemt Audi's organisatorisch talent, zijn intelligentie en zijn goede werken in Amsterdam.


Audi zou ook nog in de race zijn als intendant van het Oostenrijkse muziek-, theater- en operafestival de Salzburger Festspiele, mocht de huidige intendant Alexander Pereira in dienst treden bij de Scala, zoals ook wordt gesuggereerd. In 2009 was Audi al kandidaat in Salzburg. Toen werd hij gepasseerd ten faveure van Pereira.


Wie wordt het volgens de theaterwereld?


Johan Simons


Intendant bij de Münchner Kammerspiele, voorheen de baas van Hollandia, Zuidelijk Toneel en NTGent.


+: Is intussen overal in Europa bekend, heeft een groot netwerk en schijnt volgens vakblad Theatermaker een beetje ambtsmüde te zijn.


-: Hij werkt in München, die afstand is te groot om regelmatig in Amsterdam op het kantoor van het HF te zijn. Is bovendien niet echt een man voor keurige recepties en ontvangsten. Zijn manier van kleden (rock 'n' roll, grunge) contrasteert sterk met de elegante, zwarte linnen hessen van Audi.


Annemie Vanackere


Intendant bij HAU in Berlijn, een verzameling van theaters waarin de avant-garde van Berlijn (en Duitsland) op theater-, dans- en performancegebied bijeenkomt. Was jarenlang verbonden aan de Rotterdamse Schouwburg waar zij het Festival De Internationale Keuze opzette en tot het uiterste verdedigde.


+: Vrouw, doorzetter, idealist. Internationaal netwerker.


-: Ze zit nog maar net in Berlijn, en ook die afstand is te groot.


Guy Cassiers


Artistiek directeur van Toneelhuis Antwerpen, voorheen ook artistiek leider van het Ro Theater in Rotterdam. Maakte daar onder meer de bejubelde theatercyclus Op zoek naar de verloren tijd naar Marcel Proust. Intussen ook veelgevraagd operaregisseur, deed Wagners Ring bij de prestigieuze Scala in Milaan.


+: Aimabel en weet intussen goed wat hij wil.


-: Eigenlijk geen.


Alain Platel


Artistiek leider van Les Ballets C. de la B. in Gent, en van daaruit intussen beroemd choreograaf van spraakmakende producties als Iets op Bach, Wolf, VSPRS en C(h)OEURS, waarmee hij vorig jaar het HF spectaculair opende.


+: Kent alles en iedereen in Europa; is vaste gast op alle belangrijke festivals en in de grote theaters van Avignon tot Adelaide.


-: Houdt niet van poeha en gedoe en trekt zich regelmatig terug voor contemplatie. Dat lijkt niet ideaal voor een dubbele baan.


Guy Joosten


Vlaams toneel- en operaregisseur, die al op 28-jarige leeftijd met een regie debuteerde aan het voorname Burgtheater in Wenen, om een jaar later chefregisseur te worden bij het Thaliatheater in Hamburg.


+: Heeft een grote staat van dienst in de internationale operawereld, regisseerde voorstellingen bij de operahuizen van Antwerpen, Amsterdam, Madrid, Londen, Brussel, Leipzig en Wenen. Beschikt dus over een enorm netwerk.


-: Is een echte operaman geworden, die de blik misschien te strak richt op het muziektheater.


Michel van der Aa


Nederlandse componist met snel doorbrekende, internationale status. Zijn opera Sunken Garden gaat in april in wereldpremiere bij de English National Opera, en dat zegt genoeg.


+: In zijn werken heeft Van der Aa aangetoond vele disciplines op overtuigende wijze samen te kunnen brengen. Van der Aa gebruikt bij zijn gecomponeerde muziek elektronica, tapes en montage en vult het toneel bij zijn opera's met camera's en videobeelden.


-: Lijkt zich midden in een creatief hoogtepunt te bevinden. Zonde als hij daaruit weg wordt getrokken.


Melle Daamen

Directeur Stadsschouwburg Amsterdam

'Ik vind dat het duo Van Hove en Van Veen als de voorgangers van Audi goed werk hebben verricht, door het HF uitbundiger, sfeervoller en gevarieerder te maken. Onder Audi is het festival weer iets te elitair geworden, met een te grote nadruk op muziek en muziektheater. Het mist disciplines als popmuziek en beeldende kunst. Misschien moet men op zoek gaan naar een wat jonger iemand. Ik denk aan Jeffrey Meulman, directeur van het Theaterfestival of Wouter van Ransbeek, die bij Toneelgroep Amsterdam alle internationale tournees en contacten verzorgt. Het zou spannend zijn als zo iemand het festival wat meer bij de tijd maakt.'


Kees Vlaardingerbroek

Artistiek leider concertseries van de omroep en programmeur NTR ZaterdagMatinee

'Laat me gelijk maar de knuppel in het hoenderhok gooien. Is deze opvolging nu geen prachtige kans de directie van het Holland Festival in handen te leggen van een team van specialisten? Het festival brengt theater, dans, muziek en opera op het hoogste niveau. Er is toch nooit één persoon te vinden die al die disciplines op datzelfde hoogste niveau beheerst? Waarom niet een directie van drie specialisten: muziek, dans, theater? Elk met een eigen budget om te programmeren én met een gedeeld budget om beeldbepalende, grote producties te ontwikkelen. We zoeken te weinig de samenwerking. Waarschijnlijk omdat we bang zijn dat zoiets te veel tijd kost of te snel ontregeld raakt. Laat Holland Festival nu de vrijplaats blijven waar het onmogelijke nog wel kan.'


Maarten van Boven Algemeen en artistiek directeur Muziekgebouw aan 't IJ

'Het Holland Festival heeft internationale statuur. Pierre Audi heeft een mooie balans gebracht tussen nationaal en internationaal aanbod, met maatschappelijke betrokkenheid, en dus veel oog voor wat er buiten de grenzen gebeurt. Een nieuwe directeur moet die statuur en die brede blik vasthouden. Dat is de kracht van het HF, hét festival voor de vooraanstaande podiumkunsten in Nederland. Audi heeft aangetoond dat er een nieuw publiek kan worden aangeboord zonder al te zeer de drempel te verlagen. Kijk wat er afkwam op het concert van Fairuz of de musical Fela! Die lef moet het festival houden.'


Jeffrey Meulman

Directeur Theaterfestival

'Het HF is een fantastisch festival en dat moet ook zeker zo blijven, maar er moet wel een extra laag aan worden toegevoegd. In het huidige festival mis ik de aansluiting bij de avant-garde van nu, bij de jonge generatie. Peter Sellars, Robert Wilson, Laurie Anderson, dat is de oude avant-garde. Het zit nu allemaal wat hoog in de markt. Het woord elitair vind ik onzin, maar er moet wel wat meer worden geïnvesteerd in het bereiken van het publiek. 'Dit is niet voor u' - dat is wat de affiches en het programmaboekje van nu vooral uitstralen. Gooi dat open, investeer in je publiek, laat dingen zien die mind-blowing zijn!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden