Een nieuw Versailles

De Griekse tragedie maakt eigenaardige sentimenten los

De Griekse tragedie maakt eigenaardige sentimenten los. Door wanbeleid en bedrog van een reeks Griekse kabinetten zijn de overheidsfinanciën veel meer uit het lood geslagen dan volgens het stabiliteitspact van de eurolanden was toegestaan. Om een afwaardering van de Griekse staatsschuld te voorkomen, en daarmee een nieuwe bankencrisis en wellicht de deconfiture van nog een paar Zuid-Europese landen, zijn de andere landen van de eurozone gedwongen Griekenland uit de brand te helpen. Het is verbijsterend te zien wat deze reddingsoperatie losmaakt bij de redders.

Op de blaren zitten
In eerste instantie waren de meeste Eurolanden helemaal niet bereid te hulp te schieten. Griekenland had alle ellende immers aan zichzelf te wijten en wie zijn gat brandt moet op de blaren zitten. Alsof die houding het probleem had kunnen oplossen. Bovendien is dat verhaal hypocriet.

Ik herinner me heel goed de discussie over de vraag of Griekenland moest worden toegelaten tot de Monetaire Unie. Reden voor die discussie was dat Griekenland niet voldeed aan de eisen voor toetreding, met name omdat de Griekse staatshuishouding niet op orde was en dat de cijfers die Griekenland overlegde aan Brussel niet deugden. Maar er waren politieke redenen om de toetreding van Griekenland door te drukken. Dat het fout zou lopen was te voorzien, de financiële crisis heeft het moment slechts naar voren gehaald. Alle gejammer is misplaatst. Wie zijn gat brandt moet op de blaren zitten.

Stuitend
De argumenten waarmee het lenen van 110 miljard wordt gerechtvaardigd, zijn niet alleen stuitend maar getuigen van grote kortzichtigheid. Het wordt niet gedaan om de Grieken te helpen, zo wordt met trots betoogd, maar uit eigenbelang. Anders gaat de euro immers onderuit!

Bovendien worden de Grieken terecht keihard gestraft voor hun wanbeleid en oneerlijkheid. Zij moeten 30 miljard per jaar bezuinigen. Eigen schuld, dikke bult. Alsof de Griekse bevolking schuldig is aan het wanbeleid en de financiële crisis. De opgelegde bezuiniging bedraagt (blijvend) ongeveer 3000 euro gemiddeld per hoofd van de bevolking. Terwijl het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking ongeveer 8000 dollar lager is dan in Nederland.

Krimpen
De werkloosheid is 9 procent en 20 procent van de bevolking leeft beneden de internationaal afgesproken armoedegrens. Omdat de rijken in Griekenland nauwelijks belasting betalen zal de last vooral door de midden- en lagere inkomens moeten worden opgebracht. Te voorzien is dat als gevolg van deze rigoureuze bezuiniging de economie verder zal krimpen.

Een kind kan begrijpen dat de Griekse samenleving dit niet trekt en dat de landen die nu zo trots zijn dat ze op de leningen aan Griekenland verdienen, (ze vragen 2 procent meer rente dan ze zelf moeten betalen) zullen moeten opdraaien voor de gevolgen van de chaos die in Griekenland zal ontstaan. De situatie lijkt beangstigend veel op die in Duitsland na de Eerste Wereldoorlog. De overwinnaars legden het Duitse volk zulke zware herstelbetalingen op dat de chaos die daarop volgde de opmaat vormde voor het aan de macht komen van Hitler.

Wegvloeien
Ik herinner me een gesprek met Wim Duisenberg voorafgaande aan de introductie van de euro. Mijn angst was dat het enorme kapitaal dat Nederland had gespaard voor zijn aanvullende pensioenen en de belasting die de overheid daarover nog te vorderen had, dreigde weg te vloeien naar de eurolanden die geen pensioenen met kapitaaldekking kenden.

Ondanks alle doemscenario’s die nu over ons worden uitgestrooid, heeft de Nederlandse staat meer dan 150 miljard belasting te vorderen van mensen met een aanvullend pensioen. Met dat bedrag (25 procent van het BBP) zou eigenlijk onze staatsschuld mogen worden verlaagd. Andere eurolanden verkeren niet in deze gezegende omstandigheid.

Duisenberg zei dat hij die angst wel begreep, maar hij zag het niet zo somber in, omdat de introductie van de euro als katalysator zou werken voor het tot stand komen van een politieke unie. ‘De politiek volgt altijd de economie’, zei Wim. Het gestuntel rond de Griekse schulden bewijst zijn ongelijk. Een politieke unie is verder weg dan ooit.

Om het geheugen op te frissen: Versailles veroorzaakte niet alleen een wereldoorlog, maar de herstelbetalingen werden ook pas na de Tweede Wereldoorlog betaald. Alleen niet door Duitsland, maar via de Marshallhulp aan Duitsland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden