InterviewMet drie ziekenhuisartsen

Een nacht met onverwacht veel nieuwe coronapatiënten, en hop, daar gaan weer 40 operaties

De reguliere zorg in de ziekenhuizen wordt in rap tempo afgeschaald. Mogelijk moet de komende weken 75 procent van alle normale zorg eraan geloven, ondanks de uitdrukkelijke wens dat de gewone patiëntenzorg gespaard zou blijven tijdens een tweede golf. Zorgwekkend en frustrerend, vinden zorgverleners. Drie artsen vertellen waarom. 

De eerste hulp van het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam.Beeld Arie Kievit

Frederiek van den Bos, internist-ouderengeneeskunde Leids Universitair Medisch Centrum

‘Ik heb net gehoord dat we naast klinische zorg, ook poliklinisch zullen moeten afschalen. Dat is zorgelijk. Er komt onvermijdelijk een grote groei aan covid-patiënten aan en dat heeft een enorme impact op de reguliere zorg; het zal lang duren, dus zal het ook lang schuren.

‘Wij maken natuurlijk onderscheid tussen patiënten die we op korte termijn moeten zien – bijvoorbeeld mensen met kanker, patiënten die een transplantatie hebben ondergaan – en bij wie het nog even kan wachten. De druk op de zorg raakt iedereen, maar juist ouderen worden nu extra hard getroffen: door het virus zelf, maar ook doordat de reguliere zorg niet door kan gaan.

‘Ik zie veel oudere patiënten met meerdere chronische aandoeningen tegelijk. Bij andere populaties is beeldbellen een oplossing, maar voor ouderen is dat vaak lastig. Veel van mijn patiënten hebben last van hun geheugen, zien niet goed meer, zijn hardhorend. Dan is een beeldbelgesprek een manier, maar geen oplossing.

‘Ik wil goede kwaliteit van zorg leveren, en mensen komen niet voor niets op het spreekuur. Wat we bij oudere patiënten zien is een enorme variabiliteit: sommigen zijn enorm fit, andere hebben in de loop van hun leven veel verschillende chronische ziektes opgedaan. Die leven in een wankel evenwicht. Als je bijvoorbeeld hartproblemen hebt, en je bloedarmoede neemt toe, dan verergeren ook je hartklachten. Dat behoud van evenwicht wordt ingewikkeld als we onze patiënten niet meer op de polikliniek kunnen zien. Terwijl ouderen dat evenwicht nodig hebben om bijvoorbeeld zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen, iets wat zij als ontzettend belangrijk ervaren voor hun kwaliteit van leven.

‘Wat heel prettig was in de vorige piek was dat we ons als hele samenleving sterk aan het maken waren om besmettingen te voorkomen, de schouders eronder met elkaar. Het is belangrijk dat we dat nu weer samen doen, zodat we de kwaliteit van zowel de Covid-zorg als de reguliere zorg kunnen behouden.’

Traumachirurg Jefrey Vermeulen.Beeld Arie Kievit

Jefrey Vermeulen, traumachirurg en lid van het team dat bepaalt welke operaties door kunnen gaan in het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam

‘Afgelopen nacht is het weer heel druk geweest, dat betekent dat we voor morgen mogelijk toch weer extra mensen moeten afbellen. Van onze elf operatiekamers zijn er nog maar zes open, en zelfs die kunnen niet op volle kracht draaien.

‘We hebben de operatiekamers, we hebben zelfs het operatiepersoneel, maar we hebben niet de bedden waar we patiënten voor en na een ingreep op kunnen verzorgen.

’s Ochtends heel vroeg bekijken onze mensen hoeveel bedden er beschikbaar zijn, en daar passen we nu bijna ad hoc de operatieplanning op aan. Dan krijgt elke specialist te horen: jij kan drie patiënten opereren, de ander geen, dat hangt natuurlijk van het vakgebied af.

Iedereen ziet natuurlijk ook wel dat bepaalde operaties voorrang hebben, dus daar legt een specialist zich bij neer. Maar het is wel frustrerend als je de patiënten niet kan helpen. En het is heel vervelend voor de patiënt zelf. Een week gaat nog, een maand is knarsetanden, maar wat nu als dit vijf maanden gaat duren?

‘Vorige week groeide het aantal coronapatiënten in één nacht zo hard dat we bijna veertig reguliere patiënten in een klap moesten afbellen. Dan wordt het chaotisch en krijg je discussie. Een gynaecoloog belde me: één patiënt had net een maandenlange voorbereiding achter de rug, er was speciale apparatuur besteld, een arts uit een ander ziekenhuis had deze dag ingeroosterd om te komen helpen. Zo iemand plan je dan alsnog in, maar dat betekent wel dat een andere patiënt die gepland stond, moest wijken.’

Internist Charlotte van Noord.Beeld Arie Kievit

Charlotte van Noord, internist en medisch manager afdeling interne geneeskunde Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam

‘We zitten pas aan het begin van het najaar, en we hebben geen idee hoe lang deze golf gaat duren. De gedachte dat we met de huidige landelijke maatregelen kunnen voorkomen dat de reguliere zorg afgezegd moet worden, is niet meer correct. Dat stadium zijn we al lang gepasseerd.

Veel van die zorg kan niet tot het voorjaar wachten. Een groot verschil met de eerste golf is bovendien dat we nog een enorme inhaalslag hebben te maken van de maanden maart en april. Daarnaast valt op dat het aanbod van andere zorg niet is afgenomen, in tegenstelling tot de eerste golf.

Als internist-acute geneeskunde behandel ik vooral acute problemen, en die zorg gaat natuurlijk door. Maar ik moet ook alle mensen afbellen die een lever- of nierbiopt gepland hadden staan, of een maag-darmonderzoek.

Bij patiënten met een achteruitgang in de nierfunctie, waarbij niet duidelijk is waarom, is verder onderzoek nodig om de diagnose te stellen om tot de juiste behandeling te komen . We nemen dan bijvoorbeeld een klein hapje uit de nier en onderzoeken onder de microscoop wat er aan de hand is. Dat kan prima een week later, maar maanden uitstel gaat niet. Uitstel van maag-darmonderzoeken kan ook maar beperkt, je wilt geen diagnose darmkanker missen omdat je er niet op tijd bij was.

Als het aantal besmettingen blijft oplopen, zal er gezondheidsschade optreden bij andere groepen patiënten. Misschien is dat niet even zichtbaar op het eerste moment, dan zal dat zich pas later uiten.

Tijdens het afbellen merk ik verschil met de eerste golf. Toen waren mensen een en al begrip, zeiden ze zelfs: ‘veel sterkte dokter, jullie werken zo hard’. Nu kom ik soms het andere uiterste tegen, er is minder begrip. Patiënten zeggen dat de overheid heeft gezegd dat de reguliere zorg gewoon door kan gaan. In talkshows en de media is vooral veel aandacht voor de vervelende gevolgen van de maatregelen, maar zoals het nu in de ziekenhuizen gaat kan het ook niet doorgaan.

Mensen lijken ook minder bang; als ik voorstel om te beeldbellen, vragen patiënten zich af waarom. ‘Ik kan toch gewoon naar het ziekenhuis komen?’

‘Een patiënt heb ik deze golf zelfs twee keer moeten afbellen, hoewel bij ons de duidelijke afspraak is dat een behandeling maximaal één keer wordt verzet. Dat ging me aan het hart. Ik was onder de indruk hoe goed deze vrouw het oppakte. Als ik in haar schoenen zou hebben gestaan, zou ik het echt verschrikkelijk hebben gevonden.’

Meer over de ziekenhuiszorg deze tweede golf

De druk op de intensive care neemt toe: ‘Nul plekken. We zitten vol’

Twintig coronapatiënten in een ziekenhuis, en daar gaan de knieoperaties. Waarom toch?

Grote weerstand tegen opoffering reguliere zorg ten gunste van covidpatiënten: ‘Het snijdt door je hart’

‘Alarmerend’: eerste ziekenhuizen stellen zorg (weer) uit, covid-patiënten worden verspreid

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden