Een muzikale introductie tot Ornette Coleman

Begin met de verkeerde cd van Coleman en je wilt de rest van je leven niks meer van hem horen. Wie niet gewend is aan heavy improvisatielawaai kan het beste beginnen met zijn eerste plaat

Something Else!!! The music of Ornette Coleman. 1958 (Contemporary).

Beluister fragment:

Begin met de verkeerde cd van Coleman en je wilt de rest van je leven niks meer van hem horen. Wie niet gewend is aan heavy improvisatielawaai kan het beste beginnen met zijn eerste plaat. In principe klinkt de muziek als catchy, melodieuze bebop doorspekt met blues. Maar de ongelijke structuren van de stukken en Colemans prikkelende intonatie en spontane notenfliebers waren destijds ongehoord.

The Shape of Jazz to Come. 1959 (Atlantic).

Beluister fragment:

De volgende stap, en meteen een van de meest betekenisvolle jazzplaten ooit. Op Something Else speelde Coleman stukken die hij jaren eerder had geschreven. Hier is hij veel verder verwijderd van de bebop van de tien jaar oudere Charlie Parker. Revolutionair: de onvoorspelbaar bewegende melodie bepaalt de structuur van de muziek in plaats van steeds repeterende akkoordenschema’s. Colemans thema’s zijn zo sappig dat de muziek toch swingend en toegankelijk klinkt. De solisten hebben de vrijheid alle kanten op te gaan, de legendarisch geworden band met trompettist Don Cherry, bassist Charlie Haden en drummer Billy Higgins beweegt als één man mee. Dat was niet eerder vertoond.

Free Jazz – A Collective Improvisation. 1960 (Atlantic).

Beluister fragment:

De plaat die naam heeft gegeven aan een complete muzikale beweging is geen lichte kost. In ruim een half uur razen acht musici door een vrije improvisatie met slechts enkele gecomponeerde passages. Het spannendst zijn de details en subtiele interacties. Daarvoor moet je door de explosieve geluidsbrij heen luisteren. Hoewel niet de bedoeling: het kan helpen eerst alleen het linker kanaal te beluisteren, vervolgens het rechter en dan beide. Aan elke kant zit een compleet kwartet.

Dancing in Your Head. 1977 (A&M).

De introductie van de gruizig doordenderende freefunkmachine Prime Time met twee elektrische gitaren, basgitarist Jamaaladeen Tacuma en drummer Ronald Shannon Jackson. Alle musici soleren voortdurend en reageren op elkaar, waarbij alles in dienst staat van het overdonderende totaalgeluid. De band was de kristallisatie van Colemans democratische muzikale aanpak waarin geen onderscheid meer bestaat tussen begeleiders en solisten. De rest van zijn carrière bestaat uit variaties op dit gegeven.

Sound Grammar. 2006 (Sound Grammar).

Beluister fragment:

De eerste plaat sinds tien jaar, opgenomen tijdens een concert in Duitsland in 2005 met zijn nieuwe band met twee bassisten (nu zelfs uitgebreid tot drie). Melodische rijkdom, improvisatie op het scherpst van de snede en hartverwarmend intuïtief toegediende doses blues maken dit tot één van de mooiste jazzplaten van de afgelopen jaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden