Een muur vol kralenkettingen

Gerti Hesseling was misschien nog wel meer Afrikaan dan de meeste Afrikanen. Ze was zo’n autoriteit dat zelfs Afrikaanse, Amerikaanse en Europese regeringen haar om advies vroegen....

Professor dr Gerti Hesseling, op 21 maart op 62-jarige leeftijd in Amsterdam overleden, had haar hart aan Afrika verpand. Senegal was haar tweede vaderland en zij was, mailde een droeve vriend vanuit Dakar, ‘met haar altijd blije ogen en schalks luisterende oren een waarachtiger Afrikaan dan de meeste bewoners van dit continent’.

Bijna dertig jaar was zij als staatsrechtkundig onderzoeker verbonden aan het Studiecentrum Afrika in Leiden. In 2006 werd zij hoogleraar Vredesopbouw en Rechtsstaat aan de Universiteit Utrecht.

Zuiver wetenschappelijk werk wist zij te combineren met de praktijk van alle dag. Ze had oog voor aloude wetten, tradities, gebruiken en de magische kracht van rituelen en ceremoniën. Op iedere markt kocht zij, na lang en uitvoerig onderhandelen, een kralenketting. Ze had er honderden die een hele muur van haar huis in Amsterdam-Noord bedekten.

Ruim veertig jaar was zij getrouwd met Gerard Schuijt, emeritus-hoogleraar mediarecht. Ze hield van lekker eten en drinken en rookte graag een dikke sigaar. Haar vader had een sigarenzaak.

Gerti was de zevende uit een katholiek Amsterdams gezin. Na haar kwam nog een zusje. Een grote broer werd missionaris in Brazilië; zij wilde missiezuster worden. Altijd was Gerti aan het lezen, zij wilde doorleren, maar moest daar voor knokken. Zelfs de kapelaan kwam er aan te pas om haar ouders te overreden. Ten slotte mocht ze naar het lyceum Fons Vitae.

Daar, op de nonnenschool, viel ze van haar geloof. Ze schreef in het schoolblad en speelde toneel. Na haar eindexamen hbs volgde ze een opleiding tolk-vertaler Frans en Italiaans.

Haar stage liep ze bij het T.M.C. Asser Instituut voor Internationaal Recht in Den Haag. Bij het zien van schoenendozen vol papiertjes en kaartjes met juridisch jargon, stelde ze voor een juridisch woordenboek Nederlands-Frans te maken. Zij werkte mee aan de totstandkoming daarvan.

In de avonduren studeerde Gerti rechten aan de Universiteit van Amsterdam en werd lid van de gemengde, katholieke studentenvereniging Akhnaton. Daar ontmoette zij Gerard, een tuinderszoon.

Intussen groeide haar belangstelling voor Afrika, vooral door radioverslagen en krantenartikelen. Haar scriptie ging over de staatsrechtelijke ontwikkelingen in Senegal, een Afrikaans land waar ze ook nog Frans spraken. Pas na haar afstuderen, ging zij, in 1978, voor het eerst naar Senegal. Ze was meteen verloren en leerde eten met haar handen. ‘Niet makkelijk, ik kreeg een slabbetje om’.

Dit was het begin van vele reizen vol verrassingen en ontmoetingen. Regeringen in Afrika, Europa en Amerika, ngo’s, en wereldorganisaties vroegen haar advies over mensenrechten, democratisering en kwesties als grondrechten die vanwege rijke bodemschatten zo vaak voor conflicten zorgen.

Zij leidde juristen op en samen met Gerard, die vaak meereisde, begon zij kleinschalige ontwikkelingsprojecten waarbij mensen zelf hun verantwoordelijkheid dragen. Gerti was kordaat en gedreven; en kon thuis, tussen het schrijven, studeren en de feestelijke ontvangsten van juristen en kunstenaars, stilletjes genieten van het ‘transportmuseum’: de verzameling blikkenspeelgoed – treinen, fietsen, vliegtuigjes – die zij van hun Afrikaanse reizen hadden meegebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden