Een museum in de studentenbajes

Vervolg van pagina 1.

Heidelberg, dat ís de universiteit. De stad staat vol faculteiten, universiteitsmusea en studentensociëteiten. Meer dan een kwart van de 138 duizend inwoners is student. Ze ontmoeten elkaar op de oevers van de Neckar, op de stenen boogbrug over de rivier, in het park rond het kasteel dat hoog boven de stad uittorent of hier, in de met gras begroeide patio van het collegegebouw aan het Universitätsplatz. Ze zitten er met iPads op schoot in de najaarszon.


Marketing- en toerismestudent Anne-Kathrin Godau prijst het relatief milde klimaat in het Neckardal. 'Door de bergen rondom is het hier altijd een stuk warmer en windstiller dan in mijn geboortedorp, dat hemelsbreed nog geen 30 kilometer verderop ligt.' Psychologiestudente Elisabeth Neuhaus: 'In de Altstadt is alles op loopafstand. Het heeft een Italiaanse flair. In een grote stad kun je je snel eenzaam voelen, hier kom je altijd studiegenoten tegen.'


Voor medicijnenstudent Carl Wiederstein uit Simmern zou het veel logischer zijn geweest als hij in Koblenz was gaan studeren, vertelt hij. Maar het is juist de combinatie van kleine stad met een grootse geschiedenis die hem aantrok. Daar, wijst Carl, bij die scheefgezakte wachttoren in een hoek van de patio, die deel uitmaakte van de middeleeuwse stadsmuur en waarin heksen werden opgesloten, werkte Luther aan zijn stellingname tegen misstanden in de katholieke kerk. Hij veroorzaakte een aardverschuiving binnen het christelijk geloof. Trots wijst Carl naar het gras onder zijn voeten: 'Dat is hier allemaal begonnen.'


Heidelberg is dankzij haar roerige geschiedenis een bekende stad, en dankzij diezelfde geschiedenis altijd klein en intiem gebleven. Nadat de keurvorst in 1720 de zoveelste ruzie met zijn protestantse inwoners beslechtte door naar Mannheim te verkassen, bleef Heidelberg verweesd achter. Het was een ramp voor de universiteitsstad en zijn inwoners. Mannheim promoveerde tot residentie van het keurvorstendom aan de Rijn, de hele ambtenarij verhuisde mee en Heidelberg is daardoor altijd klein gebleven. Doordat er weinig is veranderd, is het in de lijst van 13 mooiste historische Duitse steden opgenomen.


Aan de elektriciteitskabel boven de Grabengasse hebben studenten een paar keurige veterschoenen geknoopt. Ze bungelen in de wind naast een straatlamp, zo'n 15 meter boven straatniveau. De steeg loopt parallel aan de Augustinergasse, waar de voormalige studentengevangenis nu als museum is ingericht. Een kale trap voert naar de vrolijk beschilderde cellen waarin studenten werden opgesloten die zich hadden bezondigd aan drankgelagen, verstoring van de openbare orde of zedeloos gedrag - de eerste 500 jaar van zijn bestaan golden binnen de universiteit eigen wetten en straffen.


'Wie hier zat opgesloten, groeide flink in aanzien onder zijn jaargenoten', zegt Reinhard Störzner, die er een rondleiding verzorgt. 'Op een gegeven moment was je een loser als je hier niet ten minste eenmaal had vastgezeten.' De wanden werden uit verveling beschilderd met zelf meegebrachte verf, zoals iedere delinquent ook zijn eigen kussen en deken moest meenemen. De meesten kwamen al na een of twee nachten vrij mits ze hun excuses aanboden. 'Niet gek dat deze cellen in ere worden gehouden', lacht Störzner. 'Ik wed dat de universiteit nog weleens terugverlangt naar die strenge tijden van weleer.'


IN DE AVOND WACHT DE 'STUDENTENKUSS'

'Mon Dieu, quel trou! - Mijn God, wat een gat', zei Elisabeth Stuart bij haar intrek in het kasteel van Heidelberg, na haar huwelijk met koning Frederik van Bohemen. Maar dat was de 17de eeuw, en de nog alom aanwezige geschiedenis vormt vandaag de charme van de stad.

Heidelberg ligt ingeklemd tussen de rivier de Neckar in het noorden en de bergen in het zuiden. Alles aan de overzijde van het water was tot in de 15de eeuw nog buitenland. Na de verovering van het buitengebied waren het de professoren aan de universiteit die zich als eersten op de noordoever vestigden. De decadente wijk wordt nog steeds voornamelijk door hoogleraren bevolkt en de Filosofenweg ernaartoe behoort tot de mooiste natuurwandelingen in de omgeving.

Het Heidelberger slot, een omvangrijke ruïne waarvan grote delen nog intact en te bezoeken zijn, is een gezichtsbepalend kenmerk. Zo lelijk als de Heiliggeistkirche is, zo mooi zijn de façades van de kasteelwoningen aan de binnenplaats. In een van de kelders staat het grootste gebruikte wijnvat ter wereld, met 10 meter hoogte en een inhoud van 220 duizend liter. Het ruikt er muf, naar schimmelig hout en vochtig beton. Hier werd belasting geïnd van wijnboeren die niet in contanten konden betalen. Het terras op de binnenplaats is een geliefde plek van studenten, die her en der met koptelefoons op hun hoofd bier drinken en tijdschriften lezen.

In de voormalige stallen en de munitieopslag van het kasteel, aan het Marstallhof, is de mensa gehuisvest. De mensa viert dit universiteitsjubileum met recht dat ze voor de tweede keer op rij tot Mensa van het Jaar is gekozen; oud-studenten die hun studietijd doorbrachten in een kantine met goedkope stamppotten en lauwe soep, zullen zich hier in een vijfsterrenrestaurant wanen. Onder hoge, witgeverfde bogen met de sacrale uitstraling en akoestiek van een gotische kerk, worden Duitse salades, Franse ovenschotels, biologische broodjes en Aziatiasche wokmaaltijden aangeboden. Er zijn vitrines met tientallen soorten gebak, aan de wand hangt kunst waarmee het 625-jarig bestaan van de universiteit wordt gevierd en een projectiescherm waarop bijzondere tv-uitzendingen worden vertoond.

In het aangrenzende pand, tegenover het archeologiegebouw, zit een studentenbar waarin wekelijks gratis films worden vertoond. Rond het hofje staan tafels met houten banken die rond lunchtijd allemaal bezet zijn. Niet alleen door studenten, maar ook door stadsbewoners. Eens per maand is er een vlooienmarkt waar studenten hun spullen kunnen verkopen, en voorzover bekend is deze mensa de enige openbare instelling die ook babyverschoningsruimtes in de herentoiletten aanbiedt. 'Het mag wat kosten; Heidelberg legt zijn studenten graag in de watten', zegt mensa-vertegenwoordiger Nora Gottbrath. 'Wij zijn niet alleen een restaurant, maar een cultureel centrum, een ontmoetingsplaats voor iedereen.'

In het eetcafé Alte Münz aan de Neckarmünzplatz staan uitsluitend schnitzels op het menu. Maar wel in meer dan honderd soorten. Plus één vegetarisch gerecht: Käsespätzle, voor 8,90 euro per persoon.

Als de schemer invalt en de collegezalen langzaam leeglopen, verplaatst de drukte zich van de Neckar-oevers en de universiteitsgebouwen naar de Untere Strasse, waaraan het overgrote deel van de cafés en restaurants zich concentreert. Hier is elke avond een stap-avond, hier draait het niet om werk, maar om liefde. Het is niet voor niets dat hier om de hoek, in de Haspelgasse, de chocolaterie zit die tot in de wijde omtrek vermaard is vanwege zijn Studentenkuss: hartvormige pralinébonbons. Ze werden tot halverwege de vorige eeuw aan geliefden geschonken, toen jongeren door chaperonnes werden begeleid en kussen in het openbaar uit den boze was. Het is nog steeds het meestgegeven cadeau onder studenten, zegt Conny Kamstra, die rondleidingen door de stad verzorgt. Conny blijkt Nederlandse van origine te zijn. Ze vertrok ooit als au pair naar Engeland, leerde daar een Fransman kennen en verhuisde met hem mee naar Heidelberg, waar hij werk vond. 'De liefde is allang vergaan', zegt Conny, 'maar mijn liefde voor de stad is altijd gebleven. '

E-mail: touristinfo@heidelberg.de

www.heidelberg-marketing.de

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden