ReportageNo-Deal-Brexit

‘Een mooier bestaan is er niet’, maar deze Britse schapenboer vreest voor zijn 9.000 schapen

Schapenboer Tim Crick met zijn honden.Beeld Carlotta Cardana

Terwijl de Britten in Brussel vechten voor hun vissers, vrezen ook Engelse schapenboeren een No-Deal-Brexit. Zij zijn bijna volledig afhankelijk van de export naar Europa. Zo ook schapenboer Tim Crick in Suffolk.

‘Round up! Round up!’  Twee Schotse herdershonden schieten over een veld in Suffolk waar een paar honderd schapen zich tegoed doen aan knolrapen. Tevreden ziet Tim Crick hoe Blue en Jack de dieren binnen een mum van tijd bijeen drijven. Een paar schapen springen in de lucht. Een mooier bestaan, vertelt de 58-jarige schapenboer, kan hij zich niet voorstellen. Maar donkere wolken pakken zich samen aan de horizon. ‘Een Brexit zonder deal? Dat kan binnen enkele jaren het einde van mijn bedrijf betekenen.’

Van politiek heeft hij geen verstand, zo laat Crick weten. Het liefst houdt hij zich bezig met de negenduizend schapen die hij op tientallen akkers en weilanden heeft rondlopen in een gebied dat zo groot is als Flevoland. Maar hij kan niet stoïcijns doorploegen als de boer op Pieter Bruegels Landschap met de val van Icarus, want het knappen van de Brexitonderhandelingen zou fataal zijn voor de schapenteelt op de Britse eilanden. Handelen volgens de regels van de Wereldhandelsorganisatie, door de regering ‘het Australische model’ genoemd, leidt tot tarieven van 40 procent op de export van schapenvlees.

Voor diverse sectoren zou zo’n akkoordloos vertrek een drama zijn. De auto-industrie vreest een verstoring van de productielijnen, exporterende bedrijven en de financiële wereld, op de hedgefondsen na, vreest isolatie. Ook de luchtvaartindustrie wordt nerveus. Ook in de schapensector, die bijna 2,5 miljard euro bijdraagt aan de Britse economie, is de vrees groot. Op de Britse eilanden lopen liefst 34 miljoen schapen rond. Na Australië en Nieuw-Zeeland staat het Verenigd Koninkrijk op de derde plaats van exporterende landen. Bijna de helft van het te exporteren schapen- en lamsvlees gaat naar de Europese lidstaten.

Tim Cricks kudde in Suffolk.Beeld Carlotta Cardana

Kopzorgen

‘Geen enkel vrijhandelsakkoord met landen buiten Europa kan compenseren wat we nu hebben’, zegt Phil Stocker, voorzitter van de National Sheep Association. ‘Vrijhandel met de EU is een noodzaak, maar zelfs met een Brexitdeal zijn er problemen, zoals langere wachttijden aan de grens.’ De vrijhandelsakkoorden met Australië en Nieuw-Zeeland waar brexiteers mee pronken, zijn voor de schapenboeren eveneens negatief. ‘Die landen exporteren nu vooral naar Azië,’ zegt Stocker, ‘maar als die handel om een of andere reden hapert, is ons land opeens een goed alternatief.’

Het zijn kopzorgen voor Crick, die bij het Brexitreferendum remain stemde. Europese landbouwsubsidies hebben bij hem geen rol gespeeld. ‘Daar heb ik als pachtboer geen recht op en ik wil ook geen overheidsgeld. Ik wil op mijn eigen benen staan.’ Dat doet hij al sinds eind jaren tachtig, toen hij zijn bestaan als landmeter bij een landbouwbedrijf verruilde voor het boerenbestaan. De onderwijzerszoon kocht schapen en vestigde zich samen met zijn vrouw Heidi, de dochter van een graaf, in een boerderij op landgoed Benacre Hall, nabij de havenplaats Lowestoft aan de Noordzee.

Pizza’s bij Brexit-onderhandelingen

Pizzatijd is aangebroken in de Brexit-onderhandelingen. De bezorging van de Italiaanse delicatesse bij het pand waar de Britse en Brusselse onderhandelaars tot diep in de nacht in conclaaf waren, duidde er volgens waarnemers op dat er hard wordt gewerkt aan een deal. Eerder had Michel Barnier de Europese ambassadeurs laten weten dat de Britten hun eisen hadden afgezwakt. Boris Johnson zou akkoord willen gaan met een afspraak waarbij de Britten 60 procent van de vis in hun wateren houden, in plaats van 80.

Er kwamen geruchten dat er aan het eind van de week een akkoord kon worden bereikt. Duitsland is daarop gebrand. Landen met grotere economische belangen – waaronder Nederland – willen echter niet dat er koste wat het kost een deal wordt gesloten. De Fransen zijn daarbij de hardliners. The Times wist zelfs te melden dat president Emmanuel Macron bewust af koerst op een No-Deal zodat de Britten de negatieve gevolgen daarvan zullen merken, in de hoop dat ze vervolgens bijdraaien.

Het voornaamste obstakel betreft eerlijke concurrentie, en dan in het bijzonder staatssteun. De EU vreest dat de Britse overheid oneerlijk voordeel gaat behalen door de eigen industrie actief te steunen. Brussel wil dat er in het Verenigd Koninkrijk een toezichthouder op staatssteun komt, maar daar willen de Britten niet aan. Ook leeft de vrees dat ‘Brexit Britain’ andere standaarden gaat hanteren. Een eerder teken daarvan is het voornemen van de regering-Johnson om zo snel mogelijk te stoppen met internationale veetransporten.

Het is niet onmogelijk om een akkoord te bereiken over genoemde punten, ware het niet dat er een gebrek aan vertrouwen is. Zo zijn de lidstaten woedend over het besluit van de regering-Johnson om door te gaan met de omstreden Interne Markt Wetgeving, die het eerder gesloten Scheidingsakkoord op enkele punten ondermijnt. Maandag komt het wetsvoorstel wederom ter sprake in het Lagerhuis. Johnson stelt zich hard op omdat hij de Brexit-stemmers die hem aan de macht hebben geholpen niet wil verraden.

Het is een florerend boerenbedrijf. Crick is een van de grootste schapenhouders van East Anglia, een deel van Engeland waar vooral akkerbouw wordt bedreven. Hij verkoopt wol en hooibalen, maar vooral lammetjes en schapen. ‘Onze schapen zijn nu drachtig, klaar om in het voorjaar te lammeren, maar hoe ziet de wereld er dan uit? We gaan geblinddoekt de winter in. Normaal gesproken krijg ik op de veemarkt 70 tot 80 pond voor een lam. Als er tarieven komen, gaat er naar mijn schatting 12 tot 15 pond af. Dan ga je van een kleine winstmarge naar een verlies.’

Lachwekkende suggestie

De Britse Landbouwminister George Eustice, zelf een geharnaste brexiteer, heeft toegegeven dat een No-Deal met een prijsdaling gepaard gaat. Daar voegde hij de suggestie aan toe dat schapenboeren moeten overwegen om koeien te gaan houden, aangezien er minder rundvlees uit Ierland zal komen. ‘Een lachwekkende suggestie’, zegt schapenbaas Stocker, ‘dat is een heel andere tak van sport. Het vereist andere kennis, andere apparatuur, andere werkwijze. Voor mij bewijst het vooral dat sommige politici geen idee hebben. Dat blijkt nu zelfs te gelden voor een boerenzoon als Eustice. Het schenkt weinig vertrouwen.’

‘Over het algemeen heb ik meer vertrouwen’, zo vervolgt hij, ‘in de landbouwspecialisten in Brussel dan die in Westminster. De Britse regering heeft nooit heel veel interesse getoond in de boeren. In Schotland en Wales is de situatie overigens beter.’ Het ministerie van Landbouw wil dat boeren na de Brexit natuurvriendelijker worden, meer aandacht schenken aan hun rol als rentmeester. Crick heeft bewezen dat dat ook kan binnen Europees verband. Hij won drie jaar geleden een milieuprijs voor de manier waarop hij omgaat met de flora en fauna op het door hem beheerde land.

Omringd door zes van zijn bordercollies informeert Crick hoe Nederlanders aankijken tegen de Brexit, tegen een No-Deal. ‘Leven er daar geen zorgen?’ Als het onverhoopt tot een No-Deal komt, dan is zijn enig overgebleven hoop dat consumenten en bedrijven politici terugsturen naar de onderhandelingstafel. ‘Ik neem aan dat Nederlanders ons vlees willen blijven eten, net zoals wij willen blijven profiteren van jullie producten. Er staat veel op het spel. Ook voor mijn oudste zoon. Hij wil in mijn voetsporen treden, voortzetten wat mijn vrouw en ik al die jaren hebben opgebouwd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden