Een moedige cabaretier en het succes van een kleine beweging

Toch benieuwd wat bijvoorbeeld dispensatiespeler Clarence Seedorf en trainer Foppe de Haan straks over de mensenrechten in China te vertellen hebben, als voor de eerste wedstrijd van de olympische ploeg een journalist het aandurft over dit heikele onderwerp enkele vragen te stellen....

En daarna gaan we lekker voetballen.

Het begon in de Volkskrant met een open brief van Erik van Muiswinkel aan de sporters en het eindigt met niets, waarschijnlijk. Van Muiswinkel kan desondanks tevreden zijn: iedereen heeft zich kapot aan hem geërgerd en naar hem geluisterd, tot de Chinese ambassadeur in Nederland aan toe.

Zij liet weten dat het Chinese volk zich ‘gekwetst’ voelt. Ik vermoed dat deze mededeling in huize Van Muiswinkel goed is ontvangen. Een rondedansje is niet uit te sluiten.

Het grootste verwijt dat hem wordt gemaakt, is dat hij nú pas pleit voor een boycot, terwijl de Spelen al zeven jaar geleden aan China werden toegewezen. Dat is een curieus verwijt; ik neem aan dat achteraf niemand er bezwaar tegen had dat destijds nogal fel werd geprotesteerd tegen de oorlog in Vietnam, jaren na het begin.

De heftigheid waarmee Van Muiswinkel wordt aangevallen zegt niets over zijn bedoelingen – en alles over de aanvallers.

Een cabaretier schrijft een brief en iedereen schrikt zich rot, wordt boos, haast zich te verklaren dat sport en politiek niets met elkaar te maken hebben, wijst er op dat ons halve huis vol staat met spullen uit China, dat de handel met het land tot grote tevredenheid van onze regering floreert en dat het wel érg wreed zou zijn om die arme, keihard trainende topsporters het genoegen van een olympisch avontuur te ontnemen.

Wat het helemaal verdacht maakt, is dat Van Muiswinkel cabaretier is. Cabaretiers mogen dit natuurlijk helemaal niet doen, zo’n kwestie aan de orde stellen. Een cabaretier moet grappen maken.

Het leuke is dat Van Muiswinkel dagenlang de agenda van alle media heeft beheerst en alle polls op alle sites over China gaan. Iedereen is er op gewezen dat het in China niet pluis is en net zoals in de goede, oude tijd bestaat er weer zoiets als rechts en links.

Rechts valt de ‘niet zo erg succesvolle cabaretier’ aan, vanwege diens vermeende poging tot ‘morele zelfbevrediging’ (site Elsevier, stukje van Gerry van der List). Links toont begrip, maar gaat niet zover om de oproep te steunen – het gebruikelijke dilemma.

Het voetbal heeft mij in de loop der jaren naar een paar schurkenstaten gevoerd. De laatste was Wit-Rusland, vorig jaar. Ik was in 2003 ook in Minsk en deed toen in een stukje nog een poging onder de aandacht te brengen dat het land stelselmatig alle internationale afspraken over de mensenrechten aan zijn laars lapte. De president van het land, Alexander Loekasjenko, is een fan van Hitler.

Op Schiphol vroeg ik aan KNVB-directeur Henk Kesler of hij zich niet een klein beetje ongemakkelijk voelde. Dat was niet het geval. Want, zo doceerde Kesler, sport en politiek hebben niets met elkaar te maken. Toen ik hem voor de voeten wierp dat dit de grootst mogelijke onzin is, zei hij dat hij misschien Loekasjenko voor de wedstrijd geen hand zou geven – handige Henk.

Een grote daad van verzet kun je het niet noemen, de andere kant op kijken als de laatste dictator van Europa je een hand wil geven, maar het is tenminste iets – en meer dan waartoe officials als Erica Terpstra en Charles van Commenée van de sportkoepel NOC*NSF bereid zijn.

Ik vond het ook allemaal wat overdreven, een oproep om de Spelen in Peking te boycotten, tot de bestuurders met hun gevoelloze reacties kwamen. Luisterend naar de leiders van de sportkoepel vond ik het plotseling een voortreffelijk idee, een boycot, al was het alleen maar om ze te treiteren.

Het is weer 1978, het jaar waarin Bram en Freek met de actie Bloed aan de Paal trachtten te voorkomen dat het Nederlands elftal zou deelnemen aan het WK in Argentinië. De bestuurders waren des duivels. Intussen werden in Argentinië mensen van grote hoogte uit een helikopter gegooid.

Twee jaar na het WK in Argentinië nam Nederland een uitnodiging aan om in Uruguay mee te doen aan de Mundialito: een vriendschappelijk toernooi voor WK-winnaars in Montevideo. Oranje was uitgenodigd na het afzeggen van Engeland.

Omdat in juntahoofdstad Montevideo volop werd gemarteld en dissidenten werden vervolgd, vonden een paar ploeggenoten en ik het een slecht idee dat we daar een balletje zouden gaan trappen; óók omdat het de KNVB alleen om het financiële gewin te doen was. We sloten ons aan bij een kleine beweging en op een dag stond ik aan de poort van ons sportcomplex pamfletten uit te delen, tot ergernis van veel clubgenoten.

Maar we raakten ze en dat was precies de bedoeling. Daar zal de moedige cabaretier ook het meeste van genieten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden