'Een moderne tragedie en detective ineen'

Rotterdam - Even géén Oscar-hype. De Canadese regisseur Denis Villeneuve (1967) zegt blij te zijn dat hij op het Rotterdamse festival even buiten de mediastorm stapt waarin hij zich sinds de nominaties voor de Amerikaanse filmprijzen bevindt. 'Dit is een ontspannen festival, waar het nog om de films zelf gaat. Ik kom net van de hectiek van het Sundance festival - dat is echt een totaal andere belevenis.'


De Oscar-lobby, noemt men het. De maanden voorafgaand aan de uitreiking (27 februari) worden regisseur en cast geclaimd voor een pr-offensief. 'Het is een voorrecht, uiteraard. Maar ook slopend.'


De kansen op een Oscar voor beste niet-Engelstalige speelfilm werden direct benoemd na de wereldpremière van Incendies op het afgelopen festival van Venetië. 'Vanaf dat moment ging die verwachting zo'n eigen leven leiden dat ik me vooral zorgen maakte dat we níet genomineerd zouden worden. Alsof ik daarmee tekort zou schieten.'


In Incendies, dat de lijst van publieksfavorieten aanvoert op het IFFR, krijgt de Canadese tweeling Jeanne en Simon twee brieven overhandigd na het overlijden van hun moeder. Eén te bezorgen aan hun vader, waarvan ze dachten dat hij al lang dood was. En een tweede brief, te bezorgen aan hun broer, van wiens bestaan ze niet op de hoogte waren. Simon is verontwaardigd en weigert, Jeanne reist af naar het geboorteland van haar ouders.


In dat niet nader benoemd, maar op Libanon gelijkend land, ontdekt ze gaandeweg de gruwelijke waarheid over haar familie. Jeanne's speurtocht wordt afgewisseld met beelden van het leven van haar moeder Nawal, die als militante een cruciale rol speelde tijdens de burgeroorlog tussen christenen en moslims in de jaren zeventig en tachtig. Een loodzwaar leven is het, en ook een loodzware rol, voor de Belgisch-Marokkaanse actrice Lubna Azabal (Paradise Now, Body of Lies).


'Ik heb me tijdens de opnames in Jordanië zo veel mogelijk afgezonderd', zegt ze. 'Aan het einde van elke dag was ik uitgeput. Ik begreep en voelde Nawals pijn.' Regisseur Villeneuve castte Azabal vanwege het 'vuur' in haar blik. 'Je moet geloven dat de moeder ondanks alle ellende niet breekt. Dat is een meesterlijke acteerprestatie.'


Incendies is gebaseerd op het toneelstuk van de Canadees-Libanese schrijver en regisseur Wajdi Mouawad, dat in Nederland door het Ro Theater werd opgevoerd. Villeneuve zag de voorstelling in Canada. 'Toen ik naar buiten liep wist ik dat ik het wilde verfilmen. Het voelde als een mokerslag in mijn gezicht. Het is een ultramoderne Griekse tragedie gemixt met een detectivestory - zeer slim bedacht. Mouawad heeft me volledig vrij gelaten. Zijn stuk is zo rijk, dat je er honderd verschillende films van zou kunnen halen. Ik heb me met name op de woede gericht. De woede die van ouder op kind wordt overgebracht, en die de kinderen kwijt zullen moeten raken.'


Als Canadees maakte Villeneuve zelf nooit een oorlog mee, en wist hij weinig van de religieuze strijd in Libanon. 'Ik heb veel gebruikgemaakt van adviseurs, uit de grote Libanese gemeenschap in Canada. Voor mij is vooral belangrijk dat het publiek de complexiteit van het conflict voelt, zonder dat de film aan dramatische kracht inboet. Het was geen zwart-wit. Christenen vochten óók tegen christenen, en moslims tegen moslims.'


Op het filmfestival van Abu Dhabi kreeg Villeneuve enkel positieve reacties op Incendies. Volgende maand reist hij met de film af naar Beiroet. 'Dat zal intens worden. Ter verdediging kan ik natuurlijk opvoeren dat ik Frans-Canadees ben. Mijn film is géén realiteit. Hij is apolitiek, neutraal.'


Actrice Azabal, die een hoofdrol in Hany Abu-Assads Paradise Now speelde (dat tevens voor een Oscar werd genomineerd), herinnert zich de vertoning van die film in het Arabische deel van Jeruzalem. 'Tijdens een vraaggesprek na afloop begon iedereen tegen me te schreeuwen. Ze vonden dat de regisseur de waarheid niet toonde en een Amerikaans perspectief had. Terwijl ik juist dacht dat ze blij met de film zouden zijn.'


De meest heftige scène in Incendies is die waarin een bus vol mensen wordt aangevallen door een christelijke militie. 'Ik weet dat de schrijver Wajdi ooit een soortgelijke aanval zag, maar ik heb hem daar nooit naar gevraagd. Het is zo gruwelijk, dat ik niet durfde.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden