Een marathon is saai, zelfs op natuurijs

ELBURG - schaatsen


veluwemeertocht


Het oordeel van sportmarketeer Bob van Oosterhout is vernietigend. De voornaamste uitkomst van het bliksemonderzoek voor de tv in zijn kantoor: 'Marathonschaatsen is boring.' Oersaai, dus.


Wedstrijden die elke spanning missen, rijders die niet van elkaar te onderscheiden zijn en een gebrek aan informatie over waar en hoelang er wordt geschaatst. Van Oosterhout doelt daarbij in eerste instantie op de wedstrijden die op kunstijs worden verreden. Maar van de tochten die deze week in de vrije natuur te zien waren wordt hij evenmin warm.


Waren het nu de koplopers of gelosten die hij op tv zag? Hoeveel ronden zijn er te verrijden? En zo kan de marketingman nog even doorgaan. 'Deze sport kan wel een oppoetsbeurt gebruiken', zegt hij. 'Marathonschaatsen is vlees noch vis.'


Een te negatief oordeel over een sport die, met een lonkende Elfstedentocht, toch maar mooi de krantenkolommen en de zendtijd op tv beheerste? Misschien. Maar ondanks al die aandacht blijkt de sport na een volle week natuurijs in economisch opzicht bar weinig te zijn opgeschoten.


Vraag marathoncoördinator van de schaatsbond Teun Breedijk naar de bedrijven die de afgelopen dagen hun enthousiasme over de sport met hem deelden en er valt een pijnlijke stilte. Telkens zag hij een andere schaatser aanschuiven bij De Wereld Draait Door en Pauw & Witteman. 'Dan verwacht je toch dat onze sport een boost krijgt.'


Lastig

Er bleek geen sprake van. Als sport blijft marathonschaatsen even lastig te verkopen als wanneer het niet zou hebben gevroren. Het grote geld is er al jaren niet meer en bedrijven van naam die zich al aan een ploeg hebben verbonden, wikken en wegen of ze niet van het ijs moeten stappen.


Wadro, 'specialisten in prefabwapening', schroeft het budget van zijn schaatsploeg volgend seizoen met tweederde terug. Ploegleider Henk Angenent ziet het met lede ogen aan.


Hij weet ook te melden dat het voortbestaan van BAM-Univé, het sterkste team van allemaal, 'elk jaar op losse schroeven' staat.


De Zweedse tuinmachinefabrikant Husqvarna stapte eind 2010 enthousiast in, toen DSB Bank omviel en een heel team leek te kapseizen. Het bedrijf had gehoopt dat de naamsbekendheid en uitstraling van het merk door de sponsoring een zet in de goede richting zouden krijgen.


Inmiddels is dat enthousiasme aardig bekoeld. Van alle wedstrijden op kunstijs was een fractie of nog minder te zien. 'Nu pas, op natuurijs, krijgt de sponsor de publiciteit die het bedrijf zoekt', zegt ploegleider Dirk Uittenbogaart.


Lyrisch werd er op de Weissensee gereageerd na de overwinning van Jens Zwitser in de Alternatieve Elfstedentocht. Uittenbogaart: 'Ze waren door het dolle heen bij de sponsor. Ze hebben meteen vijftig slaapplaatsen in de Frieslandhallen geprobeerd te reserveren, voor als er een Elfstedentocht zou komen.'


Een week later moet de langst dienende ploegleider van het peloton (negentien jaar) een sombere balans opmaken. De Elfstedentocht komt er voorlopig niet. En mocht het na dit weekeinde zijn gedaan met het natuurijs, dan dreigt de sport terug te vallen in anonimiteit.


De tijden dat Nefit, TNT en Dirk Scheringa flink geld in de sport staken, zijn definitief voorbij. In alle sporten is het terugbrengen van de sponsoruitgaven merkbaar vanwege de economische crisis. De bedrijven die wel interesse tonen, eisen zekerheid en harde garanties.


Juist die kunnen de marathonploegen niet geven. Uittenbogaart: 'Het valt niet te zeggen of je een winter in Nederland krijgt met zulke mooie wedstrijden als nu. Het enige dat we de sponsor kunnen beloven, is dat we ons best doen op de Weissensee en in Zweden.


Angenent heeft het zien aankomen en zette daarom, samen met zijn vrouw Sannah, een actieplan op papier. Wat er beter kan in de marathon? Alles, is zijn antwoord. 'Maar vooral het spektakel moet groter.'


Breng de massastart, waarmee een marathon begint, ook naar het langebaanschaatsen. En vind gezichten die ook de niet-liefhebbers aanspreken, betoogt Angenent. 'Zelf ging het in mijn begintijd over niemand anders dan Dolle Dries van Wijhe. En Nu? Sjoerd Huisman en Ingmar Berga moeten populair kunnen worden. Maar Sjoerd is niet meer de oude en Ingmar wint nooit op natuurijs.'


Het actieplan van Angenent belandde anderhalf jaar geleden bij de KNSB. Maar er is nooit iets mee gedaan, zegt hij. 'Om de massastart lachten ze ons toen uit, terwijl de internationale schaatsunie het ziet zitten. Maar waar het om gaat, is dat de rijders dat plan willen omarmen.'


Waar Breedijk vooral hoopt dat de professionalisering zich verder uitbreidt en dat de kruisbestuiving tussen de langebaan en de marathon doorzet, denkt Van Oosterhout aan rigoureuze maatregelen. 'Er is nog nooit één bedrijf op me afgestapt dat serieuze interesse in het marathonschaatsen had. Dat zegt wel wat.'


KPN doet volgens hem de marathon erbij, met de langebaan als hoofdmoot. De langebaan zit in het bloed van de Nederlanders, de marathon niet. 'Zo'n dagje Thialf, met een 5 en een 10 kilometer: we genieten van al dat geschaats aan de lopende band. Bij marathon denk ik vooral aan folklore. Het mag best wat professioneler.'


Getergde Aerts geeft Angenent een passend antwoord


Op 32-jarige leeftijd komt de kinderdroom van Ruud Aerts eindelijk uit als hij zijn triomf in de Veluwemeertocht viert. De tranen staan in de ogen bij de veteraan, die gezeten in een plastic stoeltje op het ijs nog eens zijn armen in de lucht steekt.


Een 100 kilometer lange klassieker op natuurijs winnen: de kwaliteiten ertoe werden Aerts al een eeuwigheid toegedicht. Vrijdag raapt hij al zijn moed bijeen en springt hij weg uit een kopgroep die wordt gevormd door sprinters en niet stuk te krijgen aanvallers, zoals hij. Jan Maarten Heideman (2de) en Ingmar Berga (3de) zien hem niet meer terug.


Zielsgelukkig doet Aerts zijn verhaal als zich een onhandig gesprek ontvouwt voor de NOS-camera. Is hij wel op tijd hersteld om vandaag te kunnen starten in de Henk Angenent Classic? Die 200 kilometer lange wedstrijd wordt door zijn ploegleider met ferme hand georganiseerd.


'Natuurlijk', is Angenent zijn oudste rijder voor. 'Daar hebben we het nog even over', countert Aerts, waarna ieder zijns weegs gaat.


Aan de rand van de ijsvlakte borrelt de onvrede in de Wadro-ploeg op. De prestaties op natuurijs waren de laatste weken niet om over naar huis te schrijven geweest, terwijl de ploeg daarvoor juist specialisten in huis heeft. Op kunstijs legt het team het meestal af tegen sprintersploegen als BAM en SOS Kinderdorpen.


De sfeer was daardoor om te snijden geweest. 'Sukkels', gaf Angenent zijn rijders er deze week van langs nadat ook het NK was verloren. Die reageerden als door een wesp gestoken. Donderdagavond kwamen ze bij elkaar voor crisisoverleg zonder hun ploegleider. 'Dat moeten we vaker doen', stelt Aerts een dag later vast.


De woorden van de laatste Elfstedentochtwinnaar en ploegleider hadden Aerts, en de andere rijders, gekrenkt. 'Maar Ruud is de enige die reageert als Henk zoiets zegt', zegt verzorger Jaap Ruiter. 'Bij hem maakt zoiets agressie los. Extra motivatie.'


Ruiter denkt dat Angenent de sponsor triomfen heeft beloofd die nooit kwamen. De ploegleider zelf reageert luchtig op suggesties over een mogelijk vertrek van zijn rijders na dit seizoen. 'Voor een breukje ben ik niet bang. Er zijn nu eenmaal krachten die je niet in de hand hebt.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden