Een man van troost

De dichtbundels van de fijnbesnaarde, blijmoedige hypochonder Jean-Pierre Rawie worden gretig gekocht. Bovendien is het Boekenweek. Dus zendt de AVRO een portret van hem uit....

WIJ volgen één voor één hetzelfde pad,/ en worden met dezelfde maat gemeten;/ ik zie mijzelf nu bij zijn bed gezeten/ zoals hij bij zijn eigen vader zat:/ straks is hij weg, en heeft hij nooit geweten/ hoe machteloos ik hem heb liefgehad.

Niet voor niets is Jean-Pierre Rawie, op Nel Benschop na, de meest geciteerde dichter in rouwadvertenties. Zijn bundels bereiken soms topverkopen van vijftigduizend exemplaren, een ongekend aantal voor een genre waarin de oplages doorgaans de paar honderd niet te boven gaan. En dan is het ook nog Boekenweek. Reden genoeg voor de AVRO om een portret van Rawie uit te zenden, aanstaande zondag in de reeks Close Up. Onmogelijk geluk, luidt de titel, naar zijn best verkochte bundel. Veel nieuws bevat de documentaire niet, maar vermakelijk is hij wel - hoe kan het ook anders met een fijnbesnaarde, blijmoedige hypochonder als Rawie.

De documentaire volgt Rawie onder meer in de huiselijke sfeer van het festival Dichter aan huis, liefdevol aangestaard door voornamelijk dames van middelbare leeftijd. Zij belijden hun bewondering openhartig in een bijna Jiskefet-achtige scène. ''s Avonds, alleen, met een glaasje wijn en kaarsjes aan, sta ik mezelf toe erover na te denken en er iets mee te doen. Heerlijk.' De overige dames knikken instemmend. Rawie is de man van de troost.

Vrienden en collega's komen aan het woord. Voor zover ze kritisch zijn, is het kritisch in vriendschap. Dat hij zo koketteerde met zijn belezenheid bijvoorbeeld, terwijl dat helemaal niet nodig was. Dichter Jan Kal: 'Toen hij nog in Groningen zat, had hij het harder nodig dan nu om zich zo aan te stellen. Hij strooide met citaten en zei dan: ''Je weet natuurlijk wel van wie.'' Maar je had geen idee.'

De drank mag natuurlijk niet ontbreken. Het is een nogal essentieel gegeven in het aardse bestaan van de dichter. Zijn drankzucht dreef hem eens naar het randje van de dood. 'Ik heb van de meeste dingen in mijn leven spijt, maar twee dingen betreur ik niet: dat ik ooit ben gaan drinken en dat ik er weer mee ben opgehouden', zegt hij nu.

Niettemin constateert hij met spijt in zijn stem een significant verschil in de ontvangst van een dichter in het nuchtere Holland en in mediterrane landen. In Frankrijk bijvoorbeeld begrijpen ze zijn slag mensen tenminste. 'Vertel je daar iemand wat je beroep is, dan klinkt het: 'Ah, vous êtes poète! Wat wilt u van me drinken?' Hier is het al gauw van: 'U schrijft mooie gedichten, maar wat dóét u nou eigenlijk?'

De kritieken over zijn werk zijn niet altijd gunstig geweest. Al helemaal niet in de tijd waarin hij vooral het light verse was toegedaan. 'De kritiek houdt niet van lachebekjes', constateert vriend en collega Jan Boerstoel.

Het wezen van Rawies huidige poëzie berust volgens Boerstoel niet op louter taalspelletjes. Het is in de kern 'het op zeer geconcentreerde manier verkondigen van diepe waarheden'. Als het niet zo kerks klonk, zou Boerstoel het werk van Rawie een 'stichtende functie' toedichten.

De dichter zelf houdt het op iets soortgelijks. Nieuwe verhalen heeft hij niet, het gaat om de manier waarop je ze verwoordt. Dat vereist geen buitenmenselijke eigenschappen: Rawie mag zich graag verschuilen achter Godfried Bomans, die eens opmerkte dat dichters en schrijvers geen grotere geesten zijn dan de gewone sterveling. Bijzondere gedachten komen bij beiden op. 'Alleen de gewone sterveling stelt vast dat we morgen onweer krijgen, en Goethe noteert Über allen Gipfeln ist Ruh.'

Vriend en collega Driek van Wissen weet niet of er van de dichter nog veel te verwachten valt - een hoge productiviteit heeft hij nooit gehad. 'Misschien zal hij nooit meer een gedicht schrijven, maar hij zal altijd dichter blijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden