Reportage

Een man, een boom, en zijn strijd tegen de NAVO-basis

'Ik ga niet weg, trek me maar uit de boom'

Net als elf jaar geleden dreigt het leger een bos te kappen om herrievliegtuigen uit Duitsland vrij baan te geven. En opnieuw is er fel verzet.

De boomhut die Rogier Meijerink bouwde als protest tegen de dreigende bomenkap in het bos ten behoeve van de militaire basis. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

'Nou, het leger laat het weer eens afweten', grijnst Rogier Meijerink bij de voet van een eikenboom in de bossen van Schinveld, vlakbij de NAVO-basis in Geilenkirchen net over de grens. De 39-jarige actievoerder is net met touwen naar beneden geklommen vanuit zijn boomhut annex kunstwerk, waarmee hij protesteert tegen de dreigende bomenkap in het bos ten behoeve van de aanvliegroute van de militaire basis.

Hij is begin december met de bouw begonnen, maar kreeg onlangs van het ministerie van Defensie een ultimatum opgelegd: dinsdag voor 12 uur moest het ronde houten bouwwerk weg zijn. Anders zou Defensie 'zo nodig zelf tot ontruiming overgaan' en de kosten op hem verhalen. 'Die brief is me twee weken geleden persoonlijk overhandigd door de 'chef kap' van Defensie, zoals de ambtenaar zichzelf noemt', aldus Meijerink. 'Maar ik laat me niet wegjagen. Ze zullen me uit de boom moeten trekken.'

Dus staan dinsdag tientallen sympathisanten rond de eikenboom in het bos, wachtend op de dingen die gaan komen. Er zijn bewoners uit Schinveld en andere dorpen, die al decennia klagen over de geluidsoverlast van de NAVO-basis, de meesten actief in de vereniging Stop Overlast Awacs. En er zijn leden en sympathisanten van de actiegroep Groenfront, die elf jaar geleden furore maakte met de bouw van tientallen boomhutten in het bos van Schinveld - uiteindelijk moest het bos in het holst van de nacht worden ontruimd door de ME. Met grote moeite werden de 89 actievoerders uit de bomen gehaald, waarna 6 hectare bos werd gekapt.

Lees verder onder het kaartje.

Beeld de Volkskrant

Lawaaibakken

Een herhaling van januari 2006, al is het op kleinere schaal, blijft dinsdagmiddag uit. 'Ze wachten natuurlijk tot het weer rustig is en met name de pers weg is', denkt Meijerink, die als actievoerder van Groenfront elf jaar geleden meedeed aan de bezetting van het bos. Tot dusver heef hij nog niet geslapen in zijn bouwwerk - de kunstenaar uit Utrecht, die 'als moneyjob' ook asbestsaneerder is, heeft een huis in Schinveld gehuurd. 'Maar vannacht slaap ik toch maar in mijn tentje in de boom', zegt hij.

Ook voorzitter Nico Trommelen van Stop Awacs Overlast heeft bezoek gehad van de Defensie-ambtenaar, die hem het ultimatum overhandigde. 'Hij noemde me een boomhuttenbouwer', zegt Trommelen. 'Maar ik heb niks gebouwd in dit bos. En hij dreigde: we halen je 's nachts eruit, dan betaal je het nachttarief.'

De vereniging, in 2000 opgericht tegen de geluidsoverlast van de NAVO-basis, is alleen maar blij met de acties van Groenfront. De bewoners zijn de 'lawaaibakken' meer dan zat. 'Die zestien Awacs-toestellen terroriseren de omgeving', aldus Trommelen. 'De geluidsoverlast is de afgelopen jaren alleen maar meer toegenomen.'

Ook bewoners van het naburige Oirsbeek hebben er last van. 'Je moet regelmatig de ramen dichtdoen vanwege de herrie en de kerosine die ze lozen', zegt Peter Heemskerk die een kijkje is komen nemen. 'Waarom vliegen ze over ons uit en niet over Duitsland? Ze zadelen ons op met de overlast. Laten ze die baan andersom leggen.'

Wat is awacs?

Awacs (de afkorting staat voor Airborne Warning And Control System) zijn verkenningsviegtuigen, oorspronkelijk aangepaste Boeing 707-toestellen, met een moderne radarschotel op de rug. Ze zijn berucht vanwege hun geluidsoverlast.

Niet nagekomen herplanting

De gemeente Onderbanken, waartoe Schinveld behoort, streeft hetzelfde doel na als de boze bewoners en actievoerders. 'Die NAVO-basis hoort niet in zo'n druk bevolkt gebied', zegt wethouder Rens Evers. Ook hij is tegen een verdere bomenkap in het gebied. 'Wij willen niet meewerken aan een optimalisering van de aanvliegroutes, waardoor vliegtuigen nog lager kunnen gaan vliegen en nog meer overlast veroorzaken', aldus Evers.

Elf jaar geleden streed de Limburgse gemeente al zij aan zij met bewoners- en actiegroepen tegen de bomenkap. Het was voor het eerst dat de rijksoverheid de Nimby-wet gebruikte ('not in my backyard') om een tegenstribbelende overheid te overrulen. In 2010 oordeelde de Raad van State dat die actie onrechtmatig was: de 6 hectare bos was onrechtmatig gekapt. De gemeente eiste daarop herplanting. Er loopt een nieuwe procedure omdat Defensie nog steeds niet aan die herplantingsplicht heeft voldaan.

Het ministerie van Defensie wil in overleg met de gemeente wel enkele andere natuurmaatregelen nemen, zoals de plaatsing van vleermuizenkasten en het vrijmaken van een poel. 'Wij hebben oog voor flora en fauna', aldus de woordvoerder. Over de kap van extra bomen blijft hij verder vaag. 'Het kan zijn dat extra bomen moeten worden gekapt - wij spreken liever van aftoppen - om te voldoen aan internationale wet- en regelgeving voor vliegveiligheid.'

Volgens wethouder Evers wil Defensie, die eigenaar is van het bos, nog eens tachtig bomen kappen. De gemeente verzet zich daartegen. 'En ik kan me niet voorstellen dat Defensie nog een keer dezelfde fout maakt. Er was in 2006 geen draagvlak voor, en ook in 2017 niet.'

Bewoner Trommelen: 'Ze moeten geen bomen kappen, maar planten. Wij willen ons bos terug.' Meijerink klimt later in de middag weer omhoog in zijn boomhut, waar hij doorgaat met bouwen en de wacht houdt. 'Ik laat me niet verrassen door het leger', zegt hij. 'Het is toch het leger, dat kan zich geen loze dreigementen veroorloven.'

Het ministerie van defensie zegt 'kennis te hebben genomen van het negeren van het ultimatum'. De woordvoerder: 'We doen geen mededelingen over verdere stappen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.