Een machtsstrijd met de Koran in de hand

'Laat president Wahid het parlement vooral ontbinden', tart Amien Rais. 'We zullen hem dankbaar zijn. Want dan hebben we pas echt reden om hem af te zetten.' Wat drijft de voorzitter van het Indonesische parlement?...

Naarmate de parlementaire beslissing over de impeachment van president Abdurrahman Wahid dichterbij komt, beginnen de medewerkers van de Indonesische president en zijn vice-president, Megawati Soekarnoputri, steeds drukker door elkaar te praten. Met hun tegenstrijdige uitspraken over het afkondigen van de noodtoestand en het ontbinden van het parlement benemen zij het zicht op wat er werkelijk aan de hand is.

De feiten waarvan president Wahid in de moties van afkeuring wordt beschuldigd lijken enigszins gezocht. Zijn masseur zou miljoenen hebben ontvreemd bij het nationale bureau voor de voedseldistributie. En Wahid zelf zou zonder medeweten van zijn regering een forse schenking hebben ontvangen van de sultan van Brunei. Niemand denkt dat Wahid het geld in eigen zak heeft gestoken - het was bestemd voor Atjeh.

De echte redenen om Wahid af te zetten staan niet in de moties van afkeuring die het parlement heeft aangenomen, meent Joseph Handaja, die Wahid al jaren goed kent. 'Ze zoeken alleen een stok om een hond te slaan.' Aangezien het aanzwellende leger van politici die Wahid willen afzetten wordt aangevoerd door parlementsvoorzitter Amien Rais, denkt Handaja de huidige machtsstrijd te kunnen terugvoeren op de oude rivaliteit tussen Wahid en Rais.

In de dagen van Soeharto's Nieuwe Orde was Abdurrahman Wahid leider van de grootste moslimorganisatie van Indonesië, de traditionalistische Nahdlatul Ulama. Wahid vindt dat de islam verdraagzaam moet zijn en met zijn tijd moet meegaan om als godsdienst te overleven. Amien Rais voerde de modernistische Muhammadiya aan, een organisatie van overwegend hoger opgeleide moslims uit de grote steden, die geneigd zijn de Koran naar de letter te nemen. 'Zij willen de islam purifiëren', zegt Handaja.

Opmerkelijk is dat Rais een doorslaggevende rol speelde in de presidentsverkiezing van Wahid. Eigenlijk had Megawati, als leidster van de grootste fractie, president moeten worden, maar veel moslims hadden niet het vertrouwen dat hun belangen in goede handen waren bij haar nationalistische PDI-P. 'Maar Wahid was nog geen drie maanden president of Rais begon al om zijn aftreden te roepen', zegt Handaja. 'Wahid vormt voor Rais het grootste obstakel op weg naar de islamitische staat.'

Rais moet echter behoedzaam opereren. In Oost-Java staan tienduizenden Wahid-aanhangers gereed om hun wali te hulp te schieten - gewapenderhand, als het moet. President Wahid waarschuwde zaterdag dat Indonesië in tweeën zal splijten als hij wordt afgezet: de moslims in Oost-Java en in Atjeh zullen zich niet neerleggen bij zijn val.

Dreigt er een godsdienstoorlog in het land met de grootste moslimbevolking ter wereld? Handaja rekent er nog steeds op dat een compromis tussen Wahid en Megawati de zaak zal redden. Want de traditionalistische moslims van de Nahdlatul Ulama en de nationalisten van de PDI-P zijn elkaars natuurlijke bondgenoten tegen Rais en zijn modernisten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden