Een maand na de schietpartij in een kerk ging onze correspondent naar Texas. Zo kwam zijn verhaal tot stand

Een maand nadat Devin Kelley er 26 kerkgangers doodschoot, reisde Amerika-correspondent Michael Persson af naar Sutherland Springs. Daar maakte hij dit verhaal over een kleine gemeenschap die in het hart getroffen werd. Hij sprak met familieleden en kerkgangers over geloof in God en wapens. Hoe komt zo'n verhaal tot stand? En wat is hem het meest bijgebleven? Onze correspondent vertelt.

Misdienst in tent die dienst doet als tijdelijke kerk in Sutherland Springs Beeld Simon Lenskens

Wat maakt deze schietpartij zo uitzonderlijk? Op welk moment dacht je: ik moet naar Sutherland Springs toe?

'In aantallen slachtoffers was de schietpartij helaas helemaal niet zo uitzonderlijk. Las Vegas dit jaar was erger, net als Orlando vorig jaar. Maar nu werden veel mensen uit één kleine hechte gemeenschap getroffen. Na al die doden en gewonden was de vraag hoe de congregatie dit zou overleven.

'Toen het was gebeurd, wist ik meteen: hier ga ik voorlopig niet naar toe. Het is vier uur vliegen, als je aankomt ben je een van de honderden journalisten ter plekke. Alles zit dan achter hekken, de ooggetuigen zijn in shock of in het ziekenhuis, de rest van het dorp wordt afgegraasd op zoek naar mensen die iemand kennen die erbij is geweest. Ook belangrijk, voor de eerste verslaggeving, maar dat hoeft niet iedereen te doen. Ik blijf dan liever weg. Er is geen verhaal te schrijven dat anderen niet al schrijven. Ik zoek als journalist naar toegevoegde waarde. Op zo'n plek, op zo'n moment, is mijn enige bijdrage een bijdrage aan de ergernis.'

'Maar een maand later lag het anders. Ik hoopte dat ik meer zou kunnen zien, meer zou kunnen horen. Het ging niet meer alleen om wat er was gebeurd, maar ook om wat erna was gebeurd. Dat gaf het verhaal een extra dimensie. En dus een reden om alsnog te gaan.

'Daarvoor moet je er echt naar toe, dit is geen verhaal dat je vanachter je bureau kunt schrijven. Je moet die mensen weten te vinden, je moet hun vertrouwen winnen. Dat kan niet telefonisch, of in elk geval, dat kan ik niet telefonisch. Bovendien wilde ik meer. Ik wilde ook zien en horen wat er gebeurde in het dorp, hoe de bewoners hun verdriet verwerkten. En, heel simpel, ik wilde weten hoe het dorp eruit zag, hoe de kerk eruit zag, waar de schutter gelopen heeft, waar de goede schutter vandaan kwam.'

First Baptist Church Beeld Simon Lenskens

Er is van alles te vertellen over deze schietpartij. Wanneer wist je welke kant je op wilde met het verhaal?

'Ik wilde iets zeggen over het leven na de tragedie. Ik wist dat ik daarvoor op zondag naar de kerkdienst moest, waar de gemeenschap samenkomt. Maar ik wist pas hoe ik het ging opschrijven toen ik die ochtend tijdens het Bijbel-ontbijt een van de slachtoffers hoorde praten over de schietpartij, en hoe ze de kruitwolk zag opstijgen naar de hemel. Toen begreep ik pas hoe ongelooflijk belangrijk het geloof is bij de verwerking. En toen wist ik ook dat ik de schietpartij door de ogen de slachtoffers moest vertellen, met de verschrikkelijke details die zij gezien hebben.'

Hoe heb je zoveel mensen bereid gevonden om hier iets over te zeggen? Ze lijken vrij wantrouwend als het op media aankomt.

'Door ze op te zoeken. Zelfs de buurman van de 'goede schutter', Mike Jordan, die het helemaal gehad had met de media, wilde uiteindelijk wel praten. Ik begrijp hun wantrouwen wel, en dat begrip toon ik ook. Ik weet hoe wij kunnen zijn. Het wantrouwen werd nog eens extra gevoed door de wapendiscussie - veel van deze mensen hebben wapens, en willen die houden, en denken dat de 'mainstream media' die af willen pakken. De meeste zijn Republikeinen, maar ook de Democraten hebben een wapen in de kast om ratelslangen en zwijnen te schieten. Maar ik weet wel wat van wapens, na twee jaar hier, en het simpele feit dat ik weet dat de AR van AR-15 niet staat voor Assault Rifle wekt al vertrouwen.

'De slachtoffers waren niet per se wantrouwend, maar afwerend: weer zo'n ramptoerist. Zo voelde ik me deels ook. Het belangrijkste was dat ik tijd had. Ik sprak het eerste slachtoffer pas na twee dagen in het dorp te hebben rondgehangen. Ze wisten inmiddels dat ik niet even langs kwam vliegen om er als een aasgier met wat stukken dood dier vandoor te gaan. Ik zag sommige mensen een paar keer.'

Hoe ben je te werk gegaan? Je kwam in het dorp, welke stappen zet je vervolgens?

'Ik kwam op vrijdagavond aan. Het was al donker. Ik heb de auto op een paar plekken geparkeerd, ben door het dorp gaan lopen. Er was niemand om mee te praten, maar ik wil de structuur van een plek kennen, en dat geldt ook voor het stratenplan. Hier is de kerk, daar de benzinepomp, daar het honkbalveldje. Dat geeft houvast. Idealiter kun je na een paar dagen reportage vreemdelingen de weg wijzen. Normaal gesproken zou ik daarna een kroeg ingaan, voor aanknopingspunten, maar die was er niet, daarvoor is het dorp te klein.

'De volgende dag ging ik naar de kerk waar het was gebeurd. Ik ben daar elf minuten gebleven, net zo lang als de schietpartij had geduurd. Het is een klein kerkje, heel intiem, en ik wilde me die elf minuten voorstellen. Daarna sprak ik met mensen die ook de kerk ingingen, diepgelovige evangelisten uit Oklahoma. Ik ben zelf een afvallige katholiek, diep ongelovig, dus ik ken die wereld niet. Maar ik wist vanaf dat moment wel dat ik die wereld wilde begrijpen. Omdat het een belangrijk onderdeel van het verhaal is. Ik ben wetenschapsredacteur geweest, ik moest toen werelden beschrijven die ik misschien heel even, in een vlaag begreep - dat ging ik ook met het geloof proberen.

'Ik denk dat nieuwsgierigheid een vorm van begrip is. Ze vertelden me dat er op zondag een Bijbellezing was, met ontbijt, voorafgaande aan de dienst. Daar ben ik heen gegaan. Vanaf dat moment ging het vanzelf. De dominee sprak met zijn pistool op zijn heup en er waren slachtoffers die hun verhaal vertelden. Ik heb mevrouw Workman, de verpleegkundige uit mijn verhaal, na de dienst verder geïnterviewd. Ze stond te huilen, maar ze omhelsde me wel na afloop. Ik heb gevraagd of ik kon spreken met haar zoon, die verlamd was en net een dag uit het revalidatiecentrum was. Dat lukte niet, maar hij belde me toen ik terug was in New York. Die zoon wilde echt een getuigenis afleggen.

'Maar ik heb niet iedereen gesproken. John Holcombe, een man die acht familieleden is kwijtgeraakt, wilde misschien best praten, toen ik hem in de tent na de dienst aansprak. Maar net op dat moment vroeg zijn overlevende dochtertje of hij pakkertje wilde doen. Ik dacht: wat is nou belangrijker, ik probeer het straks wel. Maar tegen die tijd was hij al weg. Geen spijt van.'

Dominee van de First Baptist Church, Frank Pomeroy Beeld Simon Lenskens

Vind je het bijzonder hoe sterk de bevolking in hun geloof en hun wapenstandpunt blijft? Merk je dat vaker bij dit soort schietpartijen?

'Ik zie de logica. Als je gelooft, dan is dit het moment om te blijven geloven. Dan is er tenminste nog hoop. Ook het wapenstandpunt is logisch, in dit geval. Er was een 'good guy with a gun' die de bad guy heeft neergeschoten. Het gebeurde nadat hij 26 mensen had vermoord, maar het hadden er meer kunnen zijn, dat weten we niet.

'Daarbij komt dat de meeste slachtoffers het wapen niet het probleem vinden. De dader was een gereedschap van het Kwaad, zeggen ze. Als hij geen wapen had gehad, had hij de boel in de fik gestoken, of opgeblazen.'

Kruizen ter nagedachtenis van de slachtoffers van de schietpartij Beeld Simon Lenskens

Van alle mensen die je hebt gesproken: wie is je het meeste bijgebleven?

'Julie Workman, de verpleegkundige. Haar ene zoon is net neergeschoten, haar andere zoon is ze kwijt, en dan ziet ze die dode kinderen - en dwars door haar afschuw heen gaat ze aan het werk, met het redden van de gewonden. Ik heb in Amerika enorm veel respect voor verpleegkundigen gekregen, die op momenten van totale waanzin degenen zijn die met hun praktische medemenselijkheid een klein stukje van de wereld redden.'


Hoe een gruwelijke schietpartij in een Texaans gehucht het geloof in God en geweren versterkte

Het kerkje ziet er van buiten nog steeds schattig uit, maar het geweld heeft sporen nagelaten. Lees het verhaal dat Michael Persson maakte hier.

Fotograaf Simon Lenskens legde kerkgangers en de ziel van het dorp vast. Bekijk het in dit beeldverhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden