Een lief meisje met jampotbril

Een bezoeking zijn ze, de oeverloze reisbeschrijvingen. Hillary Rodham Clinton bezocht tijdens haar acht jaren in het Witte Huis alle werelddelen, tientallen wereldleiders en honderden projecten....

De verslagen, die een kwart van haar nieuwe boek Mijn verhaal in beslag nemen, lezen als een slaapverwekkend feuilleton. Ze kunnen apart gebundeld worden onder de titel Op pad met Hillary. De vraag is alleen, zoals een ruwe New Yorker onlangs op de radio zei in reactie op de onontkoombare hype rond het boek: 'Who the fuck cares?'

Het antwoord is: ruim een miljoen mensen. In de Verenigde Staten vliegt de eerste druk van een miljoen exemplaren zo snel weg dat er driehonderdduizend bij worden gedrukt. De huidige senator duikt op in alle media. Bestsellerlijsten worden bestormd. Iedereen praat over de ruim vijfhonderd pagina's lange memoires.

Boeiender dan alle trips zijn de jonge jaren van Hillary Rodham, een lief meisje met een jampotbril, zo tonen oude kiekjes. Haar vader was een harde Republikein en haar moeder een stiekeme Democraat. Hillary werd politiek volwassen als leidster van de Jonge Republikeinen, en ontdekte haar progressieve zelf pas op Wellesley College.

Als rechtenstudent op Yale viel ze in 1970 voor de briljante, energieke Bill Clinton toen hij nog lang haar en een woeste baard droeg. Tot het hoofdstuk over de Lewinsky-affaire toont ze veelvuldig haar zachte kant. 'Elke keer dat ik Bill huilende familieleden zag omarmen (. . .), werd ik opnieuw verliefd op hem', luidt een liefdesverklaring. Ze is en blijft één met haar man - vandaar de naam 'Billary' die voor het koppel werd verzonnen.

Na de eerste jaren in Arkansas was het begin in Washington moeizaam. De mechanismen van het Witte Huis komen minutieus aan bod. Maar drie misstappen van de regering-Clinton, waarin ze een hoofdrol vervulde, ontbreken. Het fiasco van een universele zorgverzekering wordt uitvoerig beschreven, het eigen falen - de te grote ambitie, een gebrek aan politieke finesse - te zeer beperkt. Op dat gebied was The Natural (2002) van Clinton-biograaf Joe Klein inzichtelijker.

De Whitewater-affaire gebruikt Rodham Clinton enkel voor een hernieuwde aanval op aanklager Kenneth Starr en de Republikeinen rond Newt Gingrinch. De heren waren inderdaad rücksichtslos in hun ideologische jacht op de Clintons. Ze beschijft met grote kennis van zaken hoe de grondwet werd misbruikt en hoe gevaarlijk dit was.

In 1974 werkte ze zelf als jonge juriste aan het onderzoek naar het Watergate-schandaal, dat zou leiden tot Richard Nixons vertrek. Vanuit die ervaring overtuigt haar inzicht in de heksenjacht. Maar om het een 'coup d'état' van het Congres te noemen, doet de geschiedenis geweld aan. De herhaling van haar beroemde klacht over een 'grote rechtse samenzwering' is lachwekkend, en komt duidelijk voort uit (wel begrijpelijke) blijvende frustratie.

Het Witte Huis was bovendien zelf niet vrij van manipulatie en sluwe tactieken. Een cruciaal element in het onderzoek was een opgeëist document dat maanden zoek was en toen plots boven tafel kwam. Rodham Clinton doet met haar verklaring - het was een rommel, we konden het niet vinden - de zaak wel erg luchtig af.

Een smet op het presidentschap was de schandalige gratie die Clinton in zijn laatste dagen verleende aan tal van vrienden en bekenden, onder wie bedrijfsboef Mark Rich. Hierover geen woord in Living History. Het was inderdaad haar zaak niet, maar dat geldt voor zo veel waarover ze wel haar licht laat schijnen.

Het persoonlijke is politiek, zeker voor de Clintons, die politiek ademen. Daarom zijn de anekdotes veel waard; en moeten we het gezucht en gesteun over de geschonden 'privacy-zone' maar terzijde schuiven.

Hillary's eindeloze gewauwel over haar kapsel past in Elle of een kappersblad, niet in een serieuze politieke autobiografie. Soms is het wel hilarisch, als een assistente wanhopig probeert haar aandacht te trekken tijdens een speech. Een andere medewerkster had op de tv een uitstekende haarlok gezien, en in paniek de assistente gebeld. Die zwaaide, gebaarde, trok aan haar eigen haar - tevergeefs. Het 'drama' leidde tot de invoering van een systeem van handgebaren om de First Lady te attenderen op eigenwijze pieken.

Clinton Rodhams schrijftalent was al bekend van haar eerdere boeken, vooral It Takes a Village (1996). Met het nieuwe, veelomvattende verslag kan ze zich meten met andere First Ladies die de pen pakten, zoals Lady Bird Johnson (White House Diary) en haar heldin Eleanor Roosevelt (The Autobiography of Eleanor Roosevelt).

De definitieve samenvatting van de jaren negentig in Washington is het niet. Een hardnekkig geloof in de eigen onschuld en de bloeddorst van iedereen behalve vrienden en adviseurs, verstoren de balans.

De titel had ook Wraak kunnen zijn, of Hoe het écht zat. Toch verklaart de inhoud veel over Clintons complexe bestuur en de rol van zijn vrouw - dankzij ontroerende familieverhalen, onthullende blikken achter de schermen, zelfspot, analyses van constitutionele vraagstukken en de eeuwige 'hair issues'.

Vooral wil de auteur haar imago van presidentsvrouw afwerpen. Ze is nu een gekozen politica, en ze houdt van de macht. Die smaakt naar meer, zoals filosofen en historici al duizenden jaren weten. Na een rustige periode van zes jaar als senator, waar ze middenin zit, lijkt zij straks klaar voor een nieuwe uitdaging. Wanneer Rodham Clinton in 2008 als eerste vrouw een gooi doet naar het presidentschap, moet het boek van de eerste president Clinton dicht. Bij deze.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden