Een lichtgewicht uit overtuiging

Bondskanselier Schröder was zo vriendelijk mij gisteren te ontvangen op zijn moderne Kanzleramt. Helaas waren er nog 170 andere buitenlandse journalisten bij....

Wat er ook op Schröder aan te merken valt, dit soort kwellingen doorstaat hij elegant, zelfs als een Cubaanse journaliste hem een onbegrijpelijke vraag stelt over een Buchmesse op Cuba. Hij wil best even zeggen dat de mensenrechtensituatie op Cuba de regering zorgen baart. 'Maar zoals u weet boycot ik zekere producten uit dat land allerminst', zegt hij schalks, doelend op zijn geliefde Cohiba-sigaren.

Schröder is een lichtgewicht uit overtuiging. Hij kan een serieus gezicht opzetten, maar zijn ironische grijns is nooit ver weg. Het heeft hem een hoop goede wil opgeleverd bij de Duitse kiezers, die hem ondanks het gepruts van zijn eerste ambtstermijn verkozen boven Stoiber.

Nu Duitsland economisch aan de grond zit en iedereen inziet dat de verzorgingsstaat onbetaalbaar is geworden, probeert de kanselier een nieuwe rol uit: de ernstige hervormer die de Duitsers door moeilijke tijden loodst. Maar de critici zijn nog steeds niet tevreden. Schröder denkt nu weliswaar in de juiste richting en heeft zich ontworsteld aan de greep van de linkervleugel. Maar bij de grote sprong gaat het er chaotisch aan toe. Voorstellen worden gedaan en verworpen. Ministers en bondsdagleden praten voor hun beurt en jagen de burgers schrik aan met steeds nieuwe maatregelen, waarvan vervolgens zelden iets terecht komt. Schröder zegt de ene week dat een belastingverlaging niet verantwoord zou zijn, om de volgende week de mensen blij te maken met een belastingverlaging, gefinancierd door nieuwe schulden. Volgens opiniepeilingen achten maar weinig Duitsers deze kanselier in staat het land te hervormen.

Maar op mijn vraag waarom het zijn regering maar niet lukt om een solide indruk te maken, had Schröder zijn antwoord klaar. Dat iedereen door elkaar heen praat wil hij ook niet, maar dat is in een democratie nu eenmaal onvermijdelijk. Dat zijn beleid steeds verandert, komt doordat de economische omstandigheden steeds veranderen. We zitten nu eenmaal in het derde jaar van stagnatie, zelfs Nederland heeft problemen met de groei (hierover ondervindt hij overigens geen enkel leedvermaak, verzekerde de kanselier). Dat de mensen zijn regering slecht beoordelen, heeft meer te maken met de aankondiging van pijnlijke maatregelen. Als die eenmaal vrucht dragen, neemt de waardering toem verwacht Schröder.

Flexibiliteit blijft nu eenmaal het credo van Schröder, de grote improviseerder. Gezien de razendsnelle ontwikkelingen in de wereld en het ingewikkelde Duitse politieke systeem is niets anders mogelijk, vindt hij. De kanselier is enthousiast over een Spaans spreekwoord dat hij onlangs in een boek aantrof: 'Reiziger, er zijn geen wegen. Ze ontstaan bij het lopen.' Schröders weg zal altijd wat kronkelig zijn. Het is voor hem al heel wat dat hij nu echte 'offers' van de Duitsers verlangt en spreekt van 'een nieuw soort verzorgingsstaat'. Dat klinkt bijna naar een visie.

De kanselier maakte gisteren bovendien een ontspannen indruk. Wat heeft hij ook te vrezen? De oppositie is zwak, zijn opstand tegen Bush is goed afgelopen en er zijn nog drie jaar te gaan tot de verkiezingen. Hij is nu al langer in ambt dan zijn grote voorbeeld Willy Brandt. Zijn adjudanten verzekerden onlangs dat hij in 2006 nog een keer aantreedt. 'Blijft Schröder eeuwig kanselier?', vroeg de Bild-Zeitung zich meteen af. Schröders karige antwoord gisteren: 'eeuwig niet'.

Maar wie de hoogste baas is, krijgt automatisch belangstelling voor de eeuwigheid. Der Spiegel onthulde dat Schröder een studie in opdracht heeft gegeven hoe kanseliers voor hem 'historische betekenis' hebben bereikt. Onderzocht werden Adenauer, Brandt, Schmidt en Kohl. De conclusie was dat historisch gewicht alleen met buitenlandse politiek te bereiken valt. De losbolkanselier als wereldleider? Hij heeft Duitsland met buitenlandse vredestaken en zelfstandig optreden al op de weg van de 'emancipatie' gebracht, zoals ze in het Kanzleramt zeggen. Wie weet wat nog volgt.

Ons correspondenten nodigde hij vast uit voor een volgende bijeenkomst rond kerstmis. De Bulgaarse radio moet zolang wachten met zijn dringende vraag naar Schröders ideeën over Sofia.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden