Reportage Inbraakpreventie

Een levensecht dievenspel met nepboeven om burgers te trainen

De politie is bij het betrappen van inbrekers sterk afhankelijk van wat burgers zien. Maar wat blijkt: getuigen ‘zien’ vaak de verkeerde dingen. Dus schoolt de politie van Den Bosch inwoners met een levensecht dievenspel.

Agenten arresteren in De Rompert de hoofdverdachte in het spel Boef in de wijk, na aanwijzingen van Ynthe en Luka. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Bent u de boef?’, vraagt Joost (70) aarzelend aan een man die met ontbloot bovenlichaam aan de achterdeur van een bestelbusje zit te sleutelen. De tatoeages op zijn schouders ogen vervaarlijk. Een moment kijkt hij Joost recht aan. Dan zegt hij verbaasd: ‘Nee, ik ben helemaal niks. En al was ik het wel, dan had ik het niet gezegd.’

Joost en zijn vrouw Barbara (46) maken deze dinsdagavond in hun woonwijk De Rompert, in het noorden van Den Bosch, jacht op een nepboef, de hoofdrolspeler uit het spel ‘Boef in de wijk’. De lokale politieafdeling plaatst op een speciaal aangemaakte pagina op Facebook aanwijzingen en signalementen. Vervolgens trachten groepjes wijkbewoners aan de hand daarvan de zogenaamde verdachte - een student van de opleiding beveiliger van het Koning Willem I College - op te sporen.

De nietsvermoedende man met de tatoeages is in dit spel duidelijk níét de boef: als hij dat wel was geweest, zou hij dat hebben opgebiecht. 

Met de wintermaanden voor de deur wil de politie burgers bewustmaken van het op de loer liggende gevaar van overvallen, straatroven en woninginbraken. Dit soort misdaden neemt in de donkere dagen ieder jaar weer een hoge vlucht. Om bewoners verdachte situaties te leren herkennen en hen te stimuleren dan niet het 0900-nummer van de politie, maar direct alarmnummer 112 te bellen, trekt de politie met het speurtochtspel langs risicowijken.

‘Bent u de boef?’, vraagt Joost (70). Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De rapportcijfers van De Rompert zijn niet overtuigend. Uit cijfers van het CBS blijkt dat in de wijk vorig jaar 141 diefstallen plaatsvonden oftewel 58 per 1000 inwoners. Dat is bijna het dubbele van het stedelijk gemiddelde. Toch zijn de meeste buurtbewoners om een andere reden op het spel afgekomen: het is leuk, voor kind en voor volwassene.

Voor de politie dient het spel een serieuzer doel. Getuigen zijn in hun meldingen dikwijls niet duidelijk genoeg, terwijl hun informatie voor de opsporing van voortvluchtigen cruciaal is. Hoe specifieker de tips, hoe beter, legt politieagent Louise de deelnemers in het wijkcentrum voorafgaand aan het spel uit. ‘Met een omschrijving als ‘een klein zwart autootje’, kunnen wij eigenlijk helemaal niks. Probeer iets opvallends door te geven, het kenteken van een voertuig bijvoorbeeld. De vluchtrichting van de dader is ook altijd belangrijk.’

In het spel vanavond is de eerste aanwijzing expres algemeen en vaag gehouden. Om half acht post een wijkagent: ‘Melder ziet een man die zich verdacht ophoudt in de buurt van een speeltuintje. Melder is niet bekend en weet de straat niet. Speeltuintje heeft een huisje met een glijbaan.’

Barbara weet zo al een stuk of vier speeltuintjes in de wijk die aan de omschrijving voldoen. Met hond Bart aangelijnd loopt ze voor Joost de Eerste Rompert uit - de zes straten in de wijk zijn genummerd. De twee zijn ook actief in de plaatselijke volkstuinvereniging. Over de houten schutting van een tuin begroet het stel een groep kennissen. ‘Hoi Cock, Ria, Alex, Mariska, Wim. Wij zoeken de boef.’

‘Waarschijnlijk houdt hij zich ergens in de brandgangen op’, denkt Barbara hardop. Dus gaat het in hoog tempo kriskras de kruip-door-sluip-doorsteegjes door, van de Derde naar de Vijfde Rompert en terug.

Op Barbara’s telefoon komt een tweede melding binnen: ‘Via het platte dak kan de boef makkelijk bij het openstaande raam.’ Op de bijgevoegde foto is huisnummer 27 te zien, voor de deur twee witte auto’s. Barbara en Joost schieten een volgende brandgang in.

Voorheen was de voorlichting traditioneler, zegt politiewoordvoerder Marco van Rossum, die vanavond ook enthousiast mee speurt. ‘Dan ging een agent de wijk in om mensen tips te geven. Zet die kliko niet zo dicht bij de muur: een inbreker kan er makkelijk op klimmen en zo naar binnen komen.’ Nu bezoekt het korps in Den Bosch iedere donderdag een wijk waar geregeld ingebroken wordt. ‘In onze tent kunnen buurtbewoners hun vragen stellen aan mensen van de politie over preventie.’

Het spel Boef in de wijk komt uit de koker van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), een onafhankelijke stichting die zich inzet om Nederland veiliger te maken. In oktober organiseert het centrum ook de Week van de Veiligheid, met veel aandacht voor maatregelen voor ondernemers en gemeenten om criminaliteit voor te zijn. In Den Bosch wordt de week afgesloten met een Veiligheidsdag met een hoofdletter V - een dag vol demonstraties van vijftig organisaties als de brandweer en de reddingsbrigade.

Uitleg over het dievenspel. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Slechts een op de negen getuigen belt 112’, benadrukt politieagent Louise. ‘Terwijl we 81 procent van de boeven die wij te pakken krijgen op heterdaad betrappen. Zo zie je wel hoe belangrijk de heterdaad is. Getuigen zijn daarin onze belangrijkste spil. Daar moeten wij het van hebben. Bovendien is bij een heterdaad de impact op de dader vele malen groter. Als wij iemand direct in de boeien slaan, zitten boeven vaak achter in de auto al spijt te betuigen. Ook is de bewijsvoering bij een heterdaad gemakkelijker.’

De Rompert heeft goede speurders: al na een klein kwartier is de boef gevonden. Wanneer Barbara het bericht dat het spel voorbij is opleest, klinkt verderop een sirene. Bij het wijkcentrum rukt een politiewagen uit om de nepboef in de boeien te slaan. ‘Ik ben benieuwd waar hij nou zat’, zegt Barbara tegen Joost, een lichte teleurstelling onderdrukkend.

Terug in het wijkcentrum wordt haar duidelijk waarom de concurrentie hen te snel af was. Luka (14), Ynthe (11) en moeder Marieke (44) dreven de boef gedrieën in het nauw. Hoe ze wisten in welk park hij uithing? Ze zijn bedreven in het geocaching: een spel waarbij met gps-coördinaten een schat gevonden moet worden. ‘Je let op de details’, zegt Marieke. ‘Ik herkende de lantaarnpalen van het plaatje.’

Inbraakbarometer

De laatste twee jaar is het aantal inbraakclaims bij verzekeraars met 11 procent afgenomen. Dat blijkt uit cijfers van het Verbond van Verzekeraars, de brancheorganisatie. De decembermaand is voor inbrekers feest. Het aantal inbraken ligt dan 50 procent hoger dan in juni, de veiligste maand van het jaar.

Niet alleen de politie, ook verzekeraars proberen de burger bewust te maken van inbraakrisico’s. Zo introduceerde Interpolis begin augustus op zijn website de InbraakBarometer. Een algoritme analyseert per postcodegebied openbare data over inwoners en inbraken. Vervolgens geeft de website op een schaal van 1 tot 10 tot vijf dagen vooruit de kans op inbraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden