Een leven vol dans

Doortje Hannig móest als kind naar balletles. Haar vader was dokter en hij vond ballet goed voor haar voeten. Zelf voelde ze er niet veel voor....

Dat is wat Doortje Hannig wil vertellen en vooral wil laten zien in het prentenboek Uitgedraaide voeten - Een leven vol dans (Leopold; fl 29,90). Zoals haar eigen verhaal begint met haar voeten, zo begint ook dit boek ermee: de schutbladen zijn bedrukt met illustraties van voeten. De voeten van de werkende moeder, de beeldhouwer (mooie schoenen met een hoge hak), de smid, de ingenieur, de bijna-notaris, de hond, de kinderboekenuitgever, de groenteman en de leerling groenteman, de student moderne dans en de voeten van de schooljongen met als hobby balletdansen.

Ze laat zien: om goed te kunnen dansen is een hoge wreef en een mooi holletje onder de voet nodig. En ze moeten goed uitgedraaid kunnen worden. Alles draait, letterlijk en figuurlijk, om de voeten: ze zijn de basis.

Doortje Hannig moet erover gepiekerd hebben hoe ze haar verhaal het beste kon overbrengen. Als je duidelijk wilt maken hoe fantastisch en hoe zwaar een dansopleiding is, zou je de lezer niet alleen iets moeten vertellen en iets moeten tonen, maar ook iets moeten laten horen (de muziek, het gekreun als er iets mis gaat) en moeten laten voelen (de verplaatsingen van de lucht, de opgeroepen illusie, een rondvliegende zweetdruppel, de tranen). Als je kiest voor een prentenboek in plaats van een documentaire, moeten de beelden zo krachtig en veelzeggend zijn dat de lezer de illusie heeft aanwezig te zijn in de balletzaal. Daar is de maakster van dit boek volkomen in geslaagd.

De auteur zal gekeken hebben naar de schilderijen van Edgar Degas, dat kan bijna niet anders. Deze in 1834 geboren impressionist werd beroemd om zijn realistische, sobere schilderijen van onder andere balletlessen en dansuitvoeringen. Nieuw voor die tijd was dat Degas schilderde naar foto's, vlak na de uitvinding van de fotografie.

Kenmerk van zijn schilderijen is de fotografische compositie. Geen bedachte, onnatuurlijke houding van de modellen, maar een zogenaamd toevallig getroffen momentopname. Modellen die naar iets buiten het beeld kijken. Ook de uitsnede van het beeld was nieuw voor de schilderkunst. Een figuur stond soms maar voor de helft in beeld, voorheen een ondenkbare aanpak. Het realisme van een foto en de gloedvolle interpretatie van de schilder vormden samen een sfeervol schilderij waar je bijna in kunt stappen.

Op de achterkant van het prentenboek van Doortje Hannig staat: 'Dit boek staat vol foto's, die duidelijk aangeven wat er allemaal bij komt kijken.' Dit doet geen recht aan de illustraties van dit boek. Prachtige foto's zijn als uitgangspunt genomen. Maar Hannig heeft ze beschilderd, bewerkt. Er wordt niet gesuggereerd dat het om schilderijen gaat, het blijven foto's, maar met de interpretatie van Hannig, de accenten die zij legt. Zo worden ze tot impressies die volkomen aan het doel beantwoorden. Door de combinatie van veelzeggende tekst, versoberd beeld en grote betrokkenheid fantaseer je het geluid, de muziek, een bons van het neerkomen, het hardop tellen, er moeiteloos bij. Evenals het gevoel, de emotie, de concentratie die je van de gezichten kunt lezen. De inspanning, het harde werken komt je uit dit prentenboek tegemoet.

Het bewerken van de foto's is met groot vakmanschap gedaan. Hannig is een ervaren illustrator. In 2000 verscheen Aller-, allerbeste vrienden, ook bij Leopold. Een prentenboek over vriendschap tussen Muis en Giraf met vrolijke, krachtige illustraties.

Waarom op de achterzijde van Uitgedraaide voeten wordt gesproken van 'foto's' in plaats van illustraties is een raadsel. Dit is meer dan een fotoboek. De combinatie van tekst en beeld is een prachtig geheel over de danskunst geworden.

Doortje Hannig vertelt in Uitgedraaide voeten dat ze het leuk en griezelig tegelijk vond dat haar zoon besloot om danser te worden. Je zou speciale aandacht verwachten voor jongens in dit boek, maar die ontbreekt. Een enkele foto van een jongen die oefent, een leraar die iets voordoet. Verder zijn de afgebeelde dansende personen overwegend meisjes met hier en daar een jongen ertussen verstopt.

Dat neemt niet weg dat dit een verrukkelijk boek is geworden. Heel goed voor te lezen en samen te bekijken - met de allerjongste beginners, maar voor tieners en oudere liefhebbers even aantrekkelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden