Reportage

Een lesje feminisme op vrouwendag: ‘Was Dolle Mina misschien gek?’ De strijd is nog niet gestreden

Op het Cartesius Lyceum werd Wereldvrouwendag gisteren ‘gevierd’ met een les over femisme. De vrouwen van ‘baas in eigen buik’ uit de jaren ’70 blijken bij scholieren nauwelijks meer bekend, maar hun strijd gaat voort. Misschien nog wel duizend jaar.

Docent Daantje Versteeg demonstreert tijdens de les over Dolle Mina hoe maandverband werkt. ‘Menstruatie is misschien wel het grootste taboe.’  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Docent Daantje Versteeg demonstreert tijdens de les over Dolle Mina hoe maandverband werkt. ‘Menstruatie is misschien wel het grootste taboe.’Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het is niet dat de 2-havo/vwo-leerlingen van het Cartesius Lyceum in Amsterdam West op hun mondje zijn gevallen. Maar als geschiedenisdocent Daantje Versteeg vraagt wie Dolle Mina was, wordt het toch oorverdovend stil in het klaslokaal. De mondkapjes kunnen een onzekere glimlach niet verbergen. Uiteindelijk waagt een dappere scholier op de tweede rij een gok. ‘Was Mina soms gek?’

Een halve eeuw na de oprichting van de actiegroep hebben de boegbeelden van de tweede feministische golf dan misschien aan bekendheid ingeboet, hun strijd is actueler dan ooit. Dat betogen althans kennisinstituut Atria en educatieplatform F-site die speciaal voor Internationale Vrouwendag een lespakket over Dolle Mina ontwikkelden, met gratis menstruatieproducten.

Want een Kamermeerderheid mag dan vorige week hebben gestemd voor de terugkeer van de pil in het basispakket en de afschaffing van de verplichte bedenktijd van vijf dagen bij een abortus: in de media laten tegenstanders van het vrouwelijke zelfbeschikkingsrecht de laatste jaren steeds nadrukkelijker van zich horen.

Pannenset

Zo beweerde SGP-voorman Kees van der Staaij vorige week bij Jinek omstandig dat vrouwen meer bedenktijd zouden hebben voor de aanschaf van een pannenset dan een abortus en betoogde de nummer 4 van de ChristenUnie, Don Ceder, afgelopen weekend dat ook verkrachte vrouwen vijf dagen de tijd zouden moeten nemen om te bedenken of zij hun zwangerschap wel willen afbreken. En het beperkt zich niet altijd tot twitterrelletjes en talkshowtafels: anti-abortusactivisten staan de afgelopen twee jaar ook voor de deur van abortusklinieken te posten.

Historica Agnes Cremers van F-site is nou niet direct bang is dat de vrijheden uit de tweede feministische golf zomaar worden teruggedraaid, zoals onlangs in Polen gebeurde met het verbod op abortus. ‘Maar we moeten wel heel goed beseffen dat het verworven rechten zijn en geen vanzelfsprekendheden: we moeten er dus voor blijven vechten.’ Daarvoor is bewustwording nodig, vindt ze. Vandaar dus deze lessen over Dolle Mina.

De ideeënstrijd wie baas is in wier buik, woedt in elk geval niet in het lokaal van deze klas. Hier zijn de leerlingen het er al snel over eens: als een vrouw niet steeds zwanger wil zijn, bijvoorbeeld omdat ze ook wil werken, moet ze dat gewoon zelf kunnen bepalen. ‘Ze is toch geen slaafje van de man?’ vindt Zayd. Nog zo’n heet hangijzer waarover ze hier niet lang hoeven te soebatten: wie betaalt de pil? ‘Degene die geen kind wil moet gewoon betalen, dus als dat de man is, de man en andersom.’

‘Ik lóóp hier gewoon’

Dat betekent niet dat er niets meer te emanciperen valt op het Cartesius Lyceum. Vraag de vriendinnen Baany, Indy, Aya en Leanne hoe het is om vrouw te zijn en de pauze is al snel te kort. Vrouwen krijgen minder loon, moeten vaker koken én hebben meer kans om gekidnapt te worden. ‘We worden geobjectificeerd’, zegt Leanne (14) ook. ‘Laatst liep ik gewoon op een normale tijd op straat en toen begonnen twee van die jongens direct te roepen: yo, wat een lekkere chick. Toen dacht ik echt: give me a break, ik lóóp hier gewoon.’

Nog zoiets waar Aya (13) zich aan ergert. ‘Als een jongen in een week met tien vrouwen gaat is dat stoer, maar de vrouw is direct een slet of hoer.’ ‘En vroeger na de les’, vult Indy aan, ‘dan zei de juf altijd: welke sterke jongens komen helpen stoelen tillen? Alsof wij niet sterk zijn.’ Leanne kijkt misprijzend. ‘Mentaal zijn vrouwen juist sterker. Het is ook wetenschappelijk bewezen dat we slimmer zijn.’

Ook geschiedenisdocent Versteeg ziet dat haar leerlingen nog altijd niet gelijkwaardig worden behandeld. Na school moeten de meisjes vaak naar huis om te helpen bij het huishouden terwijl de jongens op het schoolplein mogen blijven voetballen. ‘Op kamp weten de meiden precies hoe het moet met schoonmaken en koken, terwijl die jongens géén idee hebben.’

Duizend jaar

Ze probeert die ongelijkheid in haar lessen te bestrijden, maar makkelijk is het niet. Ter illustratie slaat ze het geschiedenisboek open en wijst op de inhoudsopgave. ‘Van de 36 paragrafen gaat er één over een vrouw: Aletta Jacobs. En dat is ook niet zo gek, want van de 11 mensen die dit boek hebben gemaakt is er ook maar één vrouw.’ Dus herschrijft Versteeg zelf maar een beetje de geschiedenis en schuwt daarbij geen taboes, zoals vandaag met het speciale lespakket voor Wereldvrouwendag.

Toch zijn de tweedeklassers weinig hoopvol dat het snel iets zal veranderen. ‘Ongelijkheid bestaat al duizend jaar en het zal nog duizend jaar bestaan net als racisme’, denkt Aya. Baany knikt: ‘Zo’n vrouwendag is mooi meegenomen maar als je écht iets wilt bereiken moet je er elke dag voor vechten. Net als dat je niet alleen op Moederdag lief moet zijn voor je moeder.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden