Een leger Filistijnen te lijf

In de mooie Jiddische Bibliotheek van Vassallucci, die eerder Sjolom Alejchems autobiografie Het leven een roman publiceerde, verscheen als elfde deel Alejchems verhalenbundel Feest!....

Alle verhalen worden verteld vanuit uit het perspectief van een joods jongetje.

Wat interesseert een kleine jongen op feestdagen? Niet de inwijding van de tempel, maar de vraag of hij wel genoeg geld ophaalt bij zijn familieleden, zonder zich door muffe tantes te hoeven laten kussen; de opwinding als hij tijdens de schoonmaak voor Pesach van de keuken naar de provisiekast wordt verjaagd, of de zorg over de vraag of hij bij het Vreugde der Wet-feest wel de mooiste vlag heeft.

Alles is doortrokken van eeuwenoude geschiedenis en rituelen.

Wanneer de jongen voor het Wekenfeest buiten groen gaat snijden, overvalt hem de overtuiging dat de groente een leger Filistijnen is.

Hakkend baant hij zich een weg door het veld, schreeuwend: 'Wraak! Ik wil joods bloed op jullie wreken! Ik zal jullie Jeruzalem betaald zetten' - totdat de verbijsterde groentenkweker hem aan zijn oor bij zijn woedende moeder aflevert.

Sjolom Alejchem beschreef een wereld die hij uit zijn jeugd kende, maar al aan het verdwijnen was. Zijn eigen geschiedenis lijkt een aaneenschakeling van toevalligheden. Alejchems gegoede familie verloor al haar geld toen Sjolom twaalf was. Op zijn achttiende was hij huisonderwijzer bij een rijke joodse familie. Hij raakte verliefd op de dochter des huizes en werd door de vader de deur gewezen. Zes jaar later kon hij alsnog met het meisje trouwen.

Het jaar daarop erfde hij het aanzienlijke vermogen van zijn schoonvader, dat hij meteen weer verloor bij een beurskrach. Na pogroms in Rusland vertrok hij met zijn familie naar Duitsland en vervolgens naar de Verenigde Staten. Sjolom Alejchem werd er een veelgelezen schrijver.

Helaas was het hem niet vergund lang van zijn succes te genieten.

In 1916, een jaar na aankomst in New York, stierf hij. Zijn begrafenis werd door meer dan honderdduizend mensen bijgewoond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden