'Een land dat cool is, staat sterker'

Frans Timmermans..

Van onze verslaggever Harmen Bockma

Den Haag ‘Vijf jaar geleden hadden we dit experiment niet aangedurfd. Dan hadden we deze fantastische museumman niet naar New York laten gaan, om te bezien of hij daar uit de voeten kon. Laten we Buitenlandse Zaken en OCW prijzen voor de flexibiliteit het met Van Twist te hebben geprobeerd.’

Nee, staatssecretaris Frans Timmermans van Europese Zaken vindt het geen drama dat de cultureel attaché in New York, Kees van Twist, al na een jaar terugkeert naar Nederland.

Het is jammer, zegt hij, maar het wijst niet op een structureel probleem tussen de ministeries van Buitenlandse Zaken en van Cultuur, tussen hiërarchie enerzijds en de vrije kunsten anderzijds. ‘Daar zit geen waterscheiding meer, dat loopt door elkaar. De tijd van kaas verkopen met een strijkje is allang voorbij.’

Timmermans openbaarde gisteren, samen met minister Plasterk van Cultuur, in een brief aan de Tweede Kamer de plannen die het kabinet heeft met het internationale cultuurbeleid. De ministeries werken al jaren samen, maar volgens Timmermans is het voor het eerst dat zwart op wit is vastgelegd dat Nederland culturele diplomatie bedrijft.

‘Ons culturele beleid is veel meer dan een ‘glijmiddel’, zoals toenmalig minister Brinkman van Cultuur het ooit noemde. Het is een hoeksteen van het buitenlands beleid. Met onze rijke, moderne, vooruitstrevende kunst versterken we onze economische en politieke positie. Want als je die kunst hebt, ben je cool. En een land dat cool is, heeft een sterkere positie dan een land dat niet cool is.’

U legt, als Buitenlandse Zaken-man, veel belangstelling aan de dag voor cultuur. Waarom?

‘We leven in Nederland in een tijd van zelfreflectie, zelftwijfel. De vraag ‘waar hoor ik bij’, leeft sterk. De suprematie van het Westen maakt plaats voor meer gelijkwaardige verhoudingen. Maar mensen vragen zich af of die Afrikaan of Aziaat straks alles komt weghalen. Met cultuur laten zien wie je bent, en zien wie de ander is, speelt dan een cruciale, misschien wel een beslissende rol.’

Maar cultuur wordt toch al heel lang gebruikt in de diplomatie?

‘Klopt, maar we hebben het nu over meer dan een Rembrandt die het contract moet bezegelen, of een orkest dat met de koningin mee gaat op staatsbezoek. We steunen structureel Nederlandse kunst, vanaf nu speciaal mode, design en architectuur, om te laten zien wat Nederland heeft. We steunen een tentoonstelling met Nederlands design in Italië, zodat ze daar ook zien: hé, nog een land met design.’

Waarom is er dan geen geld voor een Holland House in New York, zoals Kees van Twist wil?

‘Vraag het aan de culturele instellingen, en ze zeggen dat ze geen behoefte hebben aan een intermediair huis. En Buitenlandse Zaken luistert goed naar de instellingen. Wij hebben geen dirigistisch internationaal cultuurbeleid, zoals bijvoorbeeld Frankrijk met zijn Maisons Descarte. Daar zeggen ze tegen een kunstenaar: nu ga jij daar naartoe. Zo doen we dat hier niet. De Nederlandse kunstsector bepaalt zelf wat de prioriteiten zijn.’

Zelfs in Duitsland legt u geld bij de Nederlandse deelname aan Ruhr 2010, het culturele hoofdstadjaar daar.

‘Je moet het zien als een investering op de lange termijn. De deelstaat Nordrhein-Westfalen is net zo groot als Nederland, is in ons geïnteresseerd, en vindt onze kunst geweldig. Als zo’n deelstaat met ons wil samenwerken, dan zal ik die kans natuurlijk altijd grijpen.’

U kunt alles doen aan culturele diplomatie, maar als Fitna II verschijnt, is het allemaal voor niets.

‘Daar ben ik het totaal mee oneens. Het beeld dat het buitenland heeft van Nederland, is gelukkig de afgelopen jaren veel genuanceerder geworden. De veenbrand van de Nederlandse culturele instellingen zal veel sterker blijken dan het strovuur van Wilders.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden