Een kwestie van geduld, voor heel Holland Limburgs lurkt

De kindertijd is voorbij: Limburgse wijn is in de adolescente fase beland. Proeven dus: 22 flessen van vier wijnmakers. Ook Onno Kleyn laat zich verrassen.

Wijn van Wijndomein de Planck.

Vier verdiepingen diep de mergelgrond in, met op het laagste niveau een putlucht, maar daar wordt dan ook het eigen druivenafval gecomposteerd. Dit is Sint Martinus, het wijnbedrijf van oenoloog Stan Beurskens. Tussen de Franse eikenhouten vaten staat hij soepel zijn verhaal te doen voor een club gepensioneerde leraren, maar eerder zaten we aan een kennismakingsproeverij van Limburgse wijn. Alles is nieuw: de vier jaar geleden gebouwde winery - we hebben nog niet eens een overtuigend Nederlands woord - , het oenoloogschap van Beurskens, onze kennis van de heuvellandse wijnen en goedbeschouwd het hele fenomeen van Nederlandse wijn. Waar te beginnen?

Nieuwe rassen

Beurskens ziet eruit als een vrolijke Viking zonder baard: blond en blauwogig. Hij stuitert met zijn 39 jaar van de adrenaline. Hij is een van Nederlands' twee oenologen en reist als wijnbouwconsultant de wereld af om bij een stuk of zestig bedrijven advies te geven. Daartussendoor beheert hij bij Vijlen, het hoogstgelegen dorp van het land, een eigen wijngoed van 13 hectare (en dat is fors, voor Nederland). En dat allemaal omdat de druiven niet ver van de stok vallen: zijn vader was hobbywijngaardenier. Beurskens is sinds zijn afstuderen in 2003 een erkend specialist als het gaat om de 'nieuwe druivenrassen', de variëteiten die door het inkruisen van eigenschappen van andere wingerdsoorten dan de wijndruif Vitis vinifera niet alleen resistenter tegen ziekten werden, maar ook een korter groeiseizoen hadden, waardoor wijnbouw in noordelijker streken mogelijk bleek. Hij schreef er voor uitgeverij Terra een boek over: Wijn van Nederlandse bodem.

Dat er in Limburg wijn wordt gemaakt, begrijpen veel liefhebbers. Het ligt zuidelijk en lijkt met het landschappelijk geschommel het meest op 'echte' wijngebieden. Dat Beurskens hier zit heeft daar overigens niets mee te maken; dat is erfelijk toeval. Fatsoenlijke of zelfs uitstekende wijn maken kan met de nieuwe druivenvariëteiten ook elders in Nederland. Een ander wijnbedrijf vinden dat zo schitterend is gelegen en zo state of the art ingericht is als Sint Martinus lukt niet. Hier regeert de zwaartekracht - wijn overpompen is slecht, volgens scherpslijpende oenologen - en dus zakt de wijn in wording na elke ronde van bereiding een verdieping lager, om uiteindelijk met een lift teder naar boven te worden gebracht. Bovenin, op de begane grond dus, is een proeflokaal ingericht, met panoramisch uitzicht over de rollende heuvels en een terras: gaat dat zien, gaat dat zien!

Route des vins

De provincie Limburg telt 33 commerciële wijnmakerijen waarvan je de wijn kunt kopen. Maar ook Belgisch Limburg en de Belgische Voerstreek tellen er een stel. Reden om een toeristische Route des Vins te maken, wat op modern-Franse wijze niet zozeer met bordjes langs de wegen staat aangegeven, als wel te vinden is in een folder met een landkaart en op internet: limburgsewijnroute.nl.

Daar staan de producenten vermeld, plus praktische details als adres en openingstijden.

Twee richtingen

Speciaal voor de bezoekers uit de Randstad heeft Stan Beurskens proefflessen gevraagd van bevriende collega's. Twee komen ze zelf langsbrengen om eens te kijken wat Thomas en ik ervan vinden. Goed, kurken eruit, snuffelen, slurpen en examen doen, allemaal in de koele proefruimte van Sint Martinus, op 271 meter boven zeeniveau.

Grofweg zijn er twee 'richtingen' in de Limburgse wijnbouw. De ene, de oudste, gebruikt traditionele druivenrassen als riesling, müller-thurgau en pinot noir, variëteiten die veelal in Duitsland en Luxemburg gebruikt worden en waarvoor Limburg (en Zeeland!) zo ongeveer de enige streken van ons land zijn waar de teelt mogelijk is.

De andere school gebruikt nieuwe rassen, die makkelijker groeien in onze dreven, maar soms een iets afwijkend aroma hebben. Althans, dat is hun reputatie, maar die blijkt tijdens het proeven ongegrond.

De 22 geproefde wijnen resumerend: de witte zijn Duits van stijl, en dan bedoel ik die van de betere Duitse wijnen. De rode blijken tegen onze verwachting in niet licht van kleur en smaak, maar stevig, met flink wat houtrijping. Of we daar blij mee moeten zijn weet ik nog niet. Dat het kan in het Limburgse klimaat is echter opmerkelijk.

Wijngaard Sint Martinus

Dan de wijnen van de meester zelf. Die zet er meteen maar tien voor, wat te veel is om hier stuk voor stuk te bespreken. Nieuwe rassen, hightech behandeling, lage rendementen en veel concentratie, dat is de aanpak. De witte 'Bergdorpje' is de voordeligste (euro 12,95): beetje snoepig fruit, milddroog. Twee puike mousserende wijnen zijn er, de Sec 2013 (euro 24,95) milddroog en aristocratisch, de Brut Nature Prestige 2013 (euro 27,95) krijtdroog en toch voornaam en rijk, vooral door de lange rijping in hout. Prachtige witte wijnen komen langs, maar het hart van Beurskens klopt voor de rode, die in oplopende intensiteit gaan van de Cuvée Villare 2015 (euro 13,95) naar de Prestige 2011 (helaas niet meer leverbaar, anders euro 40), een riante, chique wijn met veel kracht.

wijngaardmartinus.nl

Landgoed Overst Voerendaal

Op het wijngoed van Ruud Verstegen werden in 2003 de eerste stokken geplant, maar desalniettemin staan hier klassieke rassen. De Müller-Thurgau 2015 (ook bij Plus supermarkten, euro 7,99) is erg, eh, 'publieksvriendelijk' met een aroma van perendrups en een toegankelijke, net niet droge smaak. Dat geldt ook voor de Auxerrois 2016 (euro 8). We veren op bij de Auxerrois Premium 2015 (euro 13), die zijn prijsverschil dubbel en dwars waarmaakt. Ragfijn, bijna rieslingachtig aroma, klaterend droge smaak. De Rosé 2015 (euro 8) geurt naar prettig rood bessenfruit met wat eucalyptus, de rode Dornfelder 2015 (euro 8 tot 9) zoemt zwart van jeugdig sap met een vleugje zomerasfalt.

overst.nl

Wijndomein de Planck

Eigenaar Bernadette Crijns is vandaag niet aanwezig; haar wijnen moeten voor zich spreken. Dat lukt ze uitstekend, ook al werden de eerste flessen pas in 2012 gebotteld en zijn de wijnstokken jong. Eerst proeven we de Brut (euro 19,95), een vriendelijke mousserende wijn met een restzoetje, waarvan we niet doorhebben dat hij van de nieuwe johanniterdruif is gemaakt. De Pinot Rosé 2015 (euro 12), van pinot noir, blaakt van bessenfruit en is al even blijmoedig. Maar de Johanniter Select 2014 (euro 11,50) krijgt de meeste punten vanwege zijn rieslingachtige aristocratie en zijn sappige zuren. Tot slot de Rouge 2014 (euro 14,50), van regent en cabernet cortis, die kruidig ruikt maar waarin het jaar houtrijping voor ons iets te dominant ruikbaar is.

wijndomeindeplanck.nl

Hoeve Nekum

Het op een (buurman Apostelhoeve) na oudste wijnbedrijf van Nederland heeft op de steile hellingen van de Louwberg 3 hectare wijngaard. Die is aangelegd vanaf 1988, vandaar dat er klassieke druivenrassen staan. De Auxerrois 2015 (ook bij Gall & Gall, euro 10,25) smaakt sappig, heeft een duidelijk vleugje zoet en er dampt achter de bloemigheid wat paddestoel. Van de Riesling 2013 (euro 12) worden we enthousiast, door die kenmerkende geur met een vleugje benzine, jawel, samen met citrus en kiwi. De Pinot Noir 2014 (euro 14,50) is on-Bourgondisch vol en stevig, met rokerigheid en kern, een beetje atypisch voor het druivenras. 'Dat willen onze klanten', zegt eigenaar en wijnmaker Math Bollen. 'Die geloven toch al niet dat er in Limburg rode wijn gemaakt kan worden, dus...'

hoevenekum.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden