Een kozijn om niet naar om te kijken

Nederlanders zijn rare bouwers. Moet er een huis komen, dan zetten ze eerst een staketsel van houten latten neer waarin ze de kozijnen en sponningen alvast ophangen....

Niet zonder reden. Onze eigenwijzigheid is het begin van veel onderhoudsellende, zegt Jan Janssen van Doorn van Lamikon in Apeldoorn, specialisten in duurzame houten gevelelementen.

Janssen van Doorn: 'Zo'n kozijn hangt daar maar. Onafgelakt, in weer en wind. D'r worden spijkers ingeslagen, er stoten kruiwagens tegenaan. Bij oplevering van het werk is het kozijn al afgeleefd.'

Lamikon heeft sinds kort LamikonLonglife op de markt, niet zozeer een kozijn, alswel een kozijnconcept, waarbij een woningcorporatie (of particulier) vijftien jaar lang gegarandeerd geen omkijken naar zijn kozijnen heeft. Die worden inclusief beglazing, hang- en sluitwerk en lak in elke gewenste kleur in één keer vanuit de fabriek voorgereden en gemonteerd.

'In feite', zegt commerciële man Bas Wieringa van Lamikon, 'worden onze kozijnen pas na vijftien jaar opgeleverd. En wel als nieuw.' Lamikon dekt bij contract alles wat voordien aan onderhoud moet gebeuren, voor de koper af. Waar nodig is een tussentijdse schilder bij de prijs inbegrepen.

De klant betaalt bij aanschaf gemiddeld 5 procent meer dan voor een standaard vurenhouten kozijn (en ongeveer evenveel als voor hardhout). Maar omdat de kozijnen in de garantieperiode naar schatting 30 procent minder schilderwerk vergen, is dat per saldo toch goedkoper, stelt Lamikon.

De Apeldoorners hebben inmiddels overeenkomsten gesloten met twintig onderhoudsbedrijven voor houten kozijnen. De onderneming mikt op 10 procent van de kozijnenmarkt, verklaart Wieringa stoer. De verffabrikanten Sigma en Sikkens doen mee, en ook de grote glasfabrikant Scheuten.

Technische man Janssen van Doorn leverde de basis voor die volgens sommige bouwwaarnemers toch wat gewaagde garantie. Al rond 1992 verzon hij een oplossing voor het meest voorkomende probleem bij houten kozijnen: houtrot in de hoekpunten. 'Daar zit 99 procent van de problemen met zachthouten geveldelen', zegt ook specialist Jan de Jong van TNO-Bouw in Delft.

Op sommige Vinex-lokaties, aldus De Jong, moeten binnen vijf jaar de eerste kozijnen alweer worden vervangen. Al was het maar omdat tegenwoordig weer veelal gelakt vurenhout wordt toegepast. Tropisch hardhout is namelijk verdacht, want meestal niet van duurzame herkomst. En kunststof kozijnen zien er volgens architecten en bewoners niet uit, zeker na een jaar of tien.

Maar een vurenhouten kozijn is, alle ecokeur ten spijt, ook niet alles. Op elke hoekpunt staat altijd een kopse kant op een lange kant, met deuvels vastgemaakt en verlijmd. Zachthout werkt anders in de lengte-richting dan in de breedte. Vurenhouten kozijnen kunnen daardoor op de hoeken makkelijk een millimeter speling eisen. Lijm raakt onvermijdelijk los, verf breekt en bladdert af, zodat het hout nat kan worden en rot toeslaat. Eenmaal in de vijf jaar schilderen is dan niet genoeg.

In 1994 verzon en patenteerde Janssen van Doorn een flexibele hoekverbinding voor een vurenhouten kozijn. Daarin werd in een spleet tussen de kopse en de langse kozijnbalk een polymeerlaagje aangebracht dat de werking van het hout opving. Kunststof kogeltjes in de laag zorgden voor de correcte spleetdikte, terwijl deuvels de boel toch voldoende stijf hielden. Nadeel was dat de techniek de productietijd van een kozijn verdubbelde. Er was geen timmerfabriek die er aan wilde.

Inmiddels heeft Janssen van Doorn ook octrooi op een drooghout-systeem waarmee een moderne computergestuurde kozijnenfabriek wel uit de voeten kan. De polymeerlaag is daarin vervangen door een kunststof blokje in combinatie met een impregneerhars voor de kopse kanten van het hout. Het geheel overleefde De Jongs mishandelingen in het verouderingslab van TNO glansrijk, melden de onderzoeksrapporten.

Kort voor de zomer sloten zich al vier grote timmerfabrieken bij Lamikon aan. Eén van hen, de firma Verweij Houttechniek in Nieuwerbrug, maakte onlangs de eerste Longlife-kozijnen voor een renovatieproject in Baarn. Liefst tien huizen groot. Zelfs een revolutie moet klein beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden