Een kopje oorlog

EEN OP DE DRIE KOPPEN KOFFIE WORDT GEZET MET DE KOFFIEPAD. STEEDS MEER KOFFIEBRANDERS MAKEN EIGEN PADS. UITVINDER DOUWE EGBERTS VECHT VOOR PADPATENT EP 0904717....

Ze slaan elkaar om de oren, Douwe Egberts (DE) en concurrende koffiebranders in binnen-en buitenland, over de rechten op de koffiepad. Op drie verschillende fronten woedt de strijd: in de supermarkten, voor de rechter en maandag over een week ook nog eens bij het Europese Octrooibureau (EPO) in München.

Daar wordt de nieuwigheid van het basisoctrooi van DE op de koffiepad en de padhouder voor het succesvolle Senseo-apparaat bestreden door de Nederlandse supermarktketen Vomar, de Belgische koffiebrander Beyers en door twee Europese vestigingen van de Amerikaanse voedselgigant Kraft.

De consument lijkt de lachende derde. De padstrijd en de supermarktoorlog hebben tot een drastische prijsverlaging geleid van het papieren minifiltertje met koffie. Begin 2001, toen het Senseo-apparaat werd geïntroduceerd, kostte een pad van uitvinder DE twaalf eurocent. De prijs is inmiddels gedaald tot negen eurocent. De concurrentie is nog wat goedkoper. Albert Heijn vraagt voor de pad van huismerk Perla 8 eurocent. Maar dat is altijd nog twee à drie maal duurder dan koffie uit een gewone filtermachine.

Het Senseo-apparaat dankt zijn succes aan een kekke vormgeving en het gebruiksgemak: in nog geen minuutje is één enkel kopje koffie te maken, van steeds dezelfde kwaliteit, met een zacht schuimlaagje. Drie miljoen huishoudens in Nederland hebben een Senseo-machine. Het apparaat is nu ook in zes andere Europese landen en de VS te koop.

Daarmee is de Senseo verantwoordelijk voor een stijgende omzet bij een dalend verbruik. Het koffiegebruik is de laatste tien jaar gedaald van vier kopjes per dag toen, naar drie per dag nu. Toch is, volgens marketingbureau ACNielsen, in 2004 voor bijna vierhonderd miljoen euro aan bonenkoffie in de winkels verkocht en dat is 4 procent meer dan drie jaar geleden. Die stijging in geld heeft alles te maken met het toenemende gebruik van die dure pads.

In 2002, een jaar na de marktintroductie van de Senseo, waren koffiepads (toen nog alleen DEpads) goed voor 10 procent van de totale koffieomzet. Dit jaar was dat volgens ACNielsen 36 procent; in geld 142 miljoen euro. DE heeft hierin een marktaandeel van 70 procent.

Nog wel, maar dat zal veranderen als de discussie over patent EP 0904717 van eind september 1997 keer op keer in het nadeel van DE wordt beslecht. DE heeft daarin in detail de uiterlijkheden beschreven van de koffiepad en de houder waarin dat papieren filterzakje in het Senseo-apparaat wordt gehangen.

Veel bescherming heeft de octrooiering nog niet geboden. In Nederland zijn er zo'n dertig supermarktketens en enkele koffiebranders die onder eigen merknaam koffiepads op de markt brengen, heeft DE geturfd. Albert Heijn bijvoorbeeld verkoopt elf verschillende Perla-koffiepads met diverse melangesmaken die zijn gemaakt in eigen branderij.

Tot grote frustratie van Sara Lee/DE: 'Aan onze vinding, waarop octrooi is verleend, is jaren door Philips en Douwe Egberts gewerkt, er is veel geld in geïnvesteerd. Octrooi-inbreuk kunnen we niet tolereren', zegt een woordvoerder.

De padoorlog is direct na de introductie van het succesvolle Senseo-apparaat begin 2001 begonnen. Toen Albert Heijn als eerste een paar maanden later eigen Perla-koffiepads in de schappen zette, spande DE een kort geding aan, met patentinbreuk als inzet.

Een dag voor de zitting werd de zaak geschikt. AH tekende een licentieovereenkomst met DE, die vervolgens voor elke verkochte Perla-pad betaald zou krijgen. Die overeenkomst werd kort daarna opgezegd toen andere supermarktketens ook koffiepads onder eigen merk gingen verkopen, zonder licentie-contract.

DE heeft de afgelopen jaren diverse rechtszaken gevoerd tegen vermeende na-apers. De Nederlandse brander heeft tot nu toe alleen bij een rechter in Duitsland voet aan de grond gekregen. In België verloor DE begin 2004 een zaak die drie Belgische koffiebranders tegen DE hadden aangespannen. Hun koffiepads hebben iets andere maten en lijken dus niet op die van DE, oordeelde de Antwerpse rechter. Voor de rechtbank in Brussel loopt nog een zaak die DE tegen de drie branders heeft aangespannen.

Douwe Egberts verloor in Nederland zaken tegen de supermarktketen Vomar en tegen koffiebrander De Drie Mollen in Den Bosch. Deze brander maalt op bestelling melanges voor 'alle grote supermarktketens', zegt een woordvoerder, zonder namen te willen noemen. In alle zaken oordeelde de rechter dat er geen sprake is van octrooi-inbreuk.

DE laat het er niet bij zitten en heeft tegen beide een bodemprocedure aangespannen. De koffiebrander verwacht binnenkort uitspraken.

Het oordeel van het Europese patentbureau in München, dat vermoedelijk direct na de hoorzitting volgende week volgt, zal naar alle verwachting de Nederlandse rechter zeker inspireren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden