Reportage Essent

Een koopje: asbest eraf, zonnepaneel erop. Essent ruilt asbestdak van de boer in voor zonnepanelen

Boer Sander Heikoop (links) in gesprek met Ingeborg Brouwer van Essent. Op de achtergrond wordt de laatste hand gelegd aan het dak. Beeld Raymond Rutting

Essent haalt asbestdaken van boerenschuren. Gratis en voor niks. In ruil daarvoor legt het energiebedrijf zonnepanelen erop. Voor de jonge boer Sander Heikoop was de keuze snel gemaakt. Hij spaart er zo’n 60 duizend euro mee uit.  

Hij zocht al een tijdje op internet naar een nieuw staldak toen daar opeens het bericht op zijn scherm oppopte. ‘Gratis dak’ stond er. Zal wel, dacht de jonge boer Sander Heikoop uit Hardinxveld-Giessendam. Vast weer van die cowboys, met grote beloftes en kleine lettertjes.

Een gratis dak was wel precies wat de 26-jarige Heikoop nodig had. Helemaal nadat hij vorig jaar het melkveebedrijf met een hoge financiering bij de bank had overgenomen van zijn oom. Natuurlijk had hij dat gedaan, geen denken aan dat hij het familiebedrijf niet zou voortzetten; de boerderij die het sinds 2010 triest genoeg moet stellen zonder zijn overleden vader.

Ander werk zag hij zichzelf ook niet doen. En is er iets mooiers dan buiten werken in de natuur met 70 stuks rundvee. De ene keer een koe laten kalven, dan weer grasmaaien op een van die machtige machines. En bij het vinden van nóg een kievietsnest trots concluderen dat landbouw en natuur samengaan op zijn 40 hectare grond.

Heel af en toe kroop hij met tegenzin achter zijn computer. Dat verrekte staldak van asbest, dat moest er na 40 jaar toch eens af. Het lijkt er op dat moment nog op dat er in 2024 een asbestverbod komt. Het dak heeft bovendien geen isolatie, zodat zijn dieren er op dagen als deze woensdag – met een hitterecord – nog een paar graden warmer bij staan. Slecht voor hun gezondheid én de melkproductie.

Twee dakoffertes van zo’n 60 duizend euro branden al in zijn inbox als daar die pop-up verschijnt met die aantrekkelijke boodschap. Niet veel later ziet hij het logo van energiebedrijf Essent erbij staan. ‘Een groot en eerlijk bedrijf’, zoals hij het noemt. Dat geeft hem vertrouwen. Toch maar even kijken. Click.

Subsidie

Essent kon deze week beginnen met het gratis neerleggen van daken dankzij de overheidssubsidie op duurzame energie (SDE) die het per project krijgt. In ruil voor 20 jaar opstalrecht en de groene stroom (die Essent aan de eigen klanten gaat verkopen) is de boer van zijn asbest af en heeft hij een nieuw dak – en daar hoeft hij geen vinger voor uit te steken.

Er bleek met bijna vierduizend aanmeldingen sinds december veel animo. Na een grondige selectie heeft het energiebedrijf subsidie aangevraagd voor de eerste 178 projecten. Essent heeft voor nu genoeg aanmeldingen, maar zet de campagne voort zolang het in aanmerking kan komen voor de SDE-gelden. De toekenning daarvan is op termijn overigens wel onzeker, omdat ze vanaf 2020 anders worden verdeeld.

Voorlopig is er werk genoeg voor Essent, dat als eerste grote bedrijf in een ‘asbest-voor-zonproject’ stapte. Er zijn meer initiatieven om boeren te helpen van hun asbestdaken af te komen, met name vanuit overheden. Maar de meeste geldpotjes zijn al leeg, zoals de landelijke subsidieregeling uit 2015. De noordelijke provincies maakten geld vrij voor het project SamenZONderAsbest, maar die poen is ook op.

Her en der staan nog wat programma’s gepland, zowel van de overheid als op initiatief van het bedrijfsleven. Verzekeraar Univé is bijvoorbeeld in Groenlo een vergelijkbare proef als Essent begonnen. En met de zogenoemde ‘Postcoderoosregeling’ kunnen burgers zelf het initiatief nemen voor een collectief wind- of zonneproject. Dit levert behalve groene stroom ook een belastingvoordeel op. Dat kunnen dus ook zonnepanelen op het staldak van een boerderij zijn, maar dan moet er nog wel geld komen om het asbest te verwijderen.

Maanpakken

Bij boer Heikoop lag het gratis dak er binnen tweeënhalve dag op. Veel stelde het niet voor, die 40 jaar oude asbestplaten verwijderen. De mannen in maanpakken kwamen maandag om 7.00 uur zijn erf op. ‘Om 13.00 uur zaten we aan het bier’, zegt Heikoop lachend. Woensdagmiddag waren de dakleggers net voor het heetst van de dag klaar met het leggen van de isolatie en de golfplaten.

Zijn koeien mogen er dan koeler bij staan onder het isolatiedak, de werkers hadden het zwaar op de dag dat voor het eerst in Nederland de thermometer ergens boven de 39 graden Celsius kwam. Boven de golfplaten sloeg Heikoops infrarood thermometer woensdag uit naar 63 graden Celsius.

De tegenprestatie voor Essent volgt na de bouwvak, de zomerstop voor aannemers die volgende week begint. Dan worden er 635 zonnepanelen boven de 70 rode Holstein-Friesians van boer Heikoop geplaatst.

Netschaarste

Essent bedacht de dakcampagne vorig jaar nadat de Tweede Kamer voor een asbestverbod stemde, dat zou ingaan in 2024. Inmiddels is dat plan van de baan, nadat de Eerste Kamer in juni tegenstemde. Een aantal boeren die zich bij Essent hadden aangemeld, zegde af toen het verbod niet doorging. ‘Er zijn er nog genoeg over’, zegt Ingeborg Brouwer, projectleider van de campagne DakVrienden bij Essent, tijdens een bezoek aan de boer. ‘Dat het verbod niet doorgaat geeft ons vooral minder tijdsdruk.’

Een groter probleem dan de gesneefde asbestwet was een verrassing die Essent eerder dit jaar te verwerken kreeg. Netschaarste. In veel regio’s kunnen netbeheerders al die extra stroom van grote zon- en windprojecten helemaal niet kwijt op de netten. En dus moest Essent vaker nee verkopen aan de boeren, met name in het noorden van het land waar de overbelasting van de netten het grootst is.

Mochten de netten het in de toekomst aankunnen, dan is het potentieel met 68 miljoen vierkante meter asbestdaken in Nederland – een inschatting van Essent – aanzienlijk. Als een kwart, zoals Essent denkt, daadwerkelijk geschikt is voor zonnepanelen, zou dat neerkomen op een stroomproductie voor zo’n 750 duizend huishoudens, grofweg 10 procent van het totaal aantal huishoudens in Nederland.

In de Alblasserwaard is boer Heikoop met heel andere sommetjes bezig. Dat hij door de overeenkomst met Essent een bijdrage levert aan de duurzame energievoorziening vindt hij mooi, want zelf had hij de panelen nooit kunnen financieren. Maar het klimaat komt voor de boer als laatste in het rijtje. Voor hem is het overleven en tegelijkertijd proberen nog beter te zorgen voor zijn koeien. Hij weet al wat hij in ieder geval met het uitgespaarde geld gaat doen. ‘Koeborstels kopen waar koeien tegenaan kunnen schuren, want die hangen nog niet in de stal.’

STEEDS MEER ZONNEPANELEN

Het afgelopen jaar steeg het aantal zonnepanelen in Nederland vooral door grote bedrijfsprojecten, die met name voor netproblemen zorgen. De komende jaren komen er nog behoorlijk wat grote zonneparken bij, blijkt alleen al uit cijfers uit Groningen en Drenthe – waar nu al netschaarste heerst. Daar stijgt het vermogen door geplande zonprojecten de komende jaren van 500 megawatt naar 10 duizend. 

MEER OVER ASBEST, HITTE EN NETSCHAARSTE

Is het tijd voor een Nationaal Hitteplan voor dieren?
Hijgende kippen, uitgeputte koeien en gestreste varkens: hitte manifesteert zich op tal van manieren bij oververhit vee. De verwachte toename van het aantal extreem hete dagen is dan ook reden voor Wakker Dier om te pleiten voor een heus Nationaal Hitteplan voor landbouwhuisdieren.

Elektriciteitsnetwerk kan stroom uit lokale groene projecten niet aan
Lokale groene energieprojecten kunnen niet doorgaan doordat zij hun stroom niet kwijt kunnen. Netbeheerder Enexis moet in Groningen en Drenthe ‘nee’ verkopen aan boeren, bedrijven en verenigingen die zonnepanelen op hun daken willen, door een gebrek aan capaciteit op het elektriciteitsnet.

Asbestverbod sneuvelt in de Eerste Kamer
Er komt voorlopig geen verbod op asbest in daken. Een meerderheid in de Eerste Kamer stemde in juni tegen een wetsvoorstel van staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat) om per 2028 af te rekenen met de kankerverwekkende stof in bestaande daken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden