Een koninkrijk in greep van de 'flexmens'

Sommigen in dit land - en niet de minsten - vinden dat koningin Beatrix zich in het tijdperk van de 'flexmens' niet opzij moet laten schuiven....

Maar oeioei, Elsevier schrijft tegelijkertijd dat Nederland drastisch aan het veranderen is - onder andere naar een flexibeler arbeidsbestel: 'De baan voor het leven maakt plaats voor levenslange inzetbaarheid.' Er moet worden bijgeschoold, je moet op verschillende plaatsen inzetbaar zijn en steeds vaker van baan wisselen. Waarom zou de koningin deze dans eigenlijk ontspringen? Of is zij een van die survivors - Nederlanders, die denken dat omwentelingen voor iedereen gelden behalve voor henzelf. Elsevier zingt de lof van ex-senator Hans Wiegel als 'flexmens' - waarom zouden we ons dus geen 'flexvorstin' permitteren?

HP/De Tijd geeft inzicht in de homo flexus oftewel de 'flexmens': 'Of het nu gaat om werk, relaties, huishouden, apparatuur of politiek: flexibiliteit is de kern eigenschap van de nieuwe eeuw.'

Wordt het dan ook geen tijd voor het 'seriële koningschap', hetgeen volgens de spraakkunst van de moderne flexmens betekent dat je nu eens even koningin bent en dan weer aan wat anders toe bent? Het is als met de vigerende weggooimode: we willen alles, we mogen alles en we doen alles.

Columnist J.A.A. van Doorn constateert dat ons land geen problemen meer heeft die een krachtig koningschap nodig maken. De natie valt niet zomaar meer uit elkaar, zoals in de 19de eeuw gevreesd werd. 'Oranje vervult in ons bestel en in onze geschiedenis een dierbare symboolfunctie, maar in een democratie is de monarchie nu eenmaal een volstrekt vreemd element. . .', aldus Van Doorn.

De flexibilisering gaat niet overal van een leien dakje, bewijst Vrij Nederland, waar in Terzijde zelfs het Hofhondje klaagt: 'Ik kan al een week geen goed meer doen.' Aan onze universiteiten staan intussen de bureaucraten van 'zesjescultuur' en 'modestudies' frontaal tegenover de nieuwlichters (!) van de 'tienencultuur'.

Van deze laatsten moppert rector-magnificus Willem Wagenaar van Leiden: 'Hier in Leiden hebben we Assyriologie, Azteeks en vijf Himalaya-talen. Cultureel gezien natuurlijk enorm belangrijk. Maar hoe kunnen we dat financieren als het geld wegstroomt naar al die modestudies?' De flexi-universiteit moet meer oog krijgen voor briljante studenten.

In Amsterdam tekent zich een beginnend gevecht tegen de 'veryupte stad' af. Met steun van wethouder Duco Stadig alias Duco de Slachter wordt een 'broedplaatsenbeleid' gestart - het creëren van plekken waar 'beginnende kunstenaars, anarchisten en vrijdenkers' leefruimte vinden. Beeldhouwer/acteur Joachim Hartz (38), zegt in Vrij Nederland: 'Mensen zijn hier bezig met hart en ziel hun fascinaties uit te leven. We leven helemaal buiten de gevestigde orde. En dat is maar goed ook. Als de gemeente het hier zou gaan regelen, slaat het creatieve proces helemaal dood.' Wat Hartz zegt, klinkt oud en vermoeiend. Nieuw zou zijn als Amsterdam zich als 'flexstad' ontpopt.

Onder het geweld van de flexibilisering, die principieel hand in hand gaat met individualisering, dreigen ook de centraal-wonenprojecten in ons land stuk te lopen. De Groene Amsterdammer beschrijft de ontluistering van de 'commune', die eind jaren zestig zijn entree maakte: 'We vonden het belachelijk dat iedereen maar in z'n buurtje woonde en de buren niet kende.' Van een project in Lelystad heet het nu: 'Het werd een dictatuur.' Of erg eenzaam: 'Het komt voor dat ik in m'n eentje moet schoonmaken omdat anderen niet komen opdagen', klaagt een communelid.

HN signaleert de omgekeerde trend: miljoenen Nederlanders, vooral dertigers en veertigers, blijven liever alleen; aan relaties worden andere eisen gesteld. Vandaar wellicht ook aan de relatie tussen volk en vorstin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.