'Een koningin blijft toch zoiets als Madonna'

Voor het ministerie van Buitenlandse Zaken van Brazilië is het bezoek van koningin Beatrix politiek noch economisch inhoudelijk. Ook voor de media was het nieuws van het staatsbezoek er allang af...

Jurandir Vieira, loopjongen voor de belastingdienst, blijkt de best geïnformeerde Braziliaan op het plaveisel. 'Het is de koningin. Eh, ik geloof van Nederland.' Hij had in de krant gelezen dat de vorstin hier zou zijn en is er meteen op afgegaan. 'Want ik heb nog nooit een koningin gezien.' Esperança besluit te blijven. Alhoewel ze had gehoopt op een bekende acteur of actrice uit de telenovela (soap), de ongekroonde hoogheden in een tv-verslaafd land.

Vrijdag was de vijfde en laatste dag van het staatsbezoek van koningin Beatrix aan Brazilië. Recife, bijgenaamd de hoofdstad van de armoede, is een ongebruikelijke stop voor majesteitelijk bezoek. Maar het was korte tijd in de zeventiende eeuw hoofdstad van Hollands Brazilië en volgens de bewoners danken zij hun eigenzinnigheid van nu aan de status aparte van toen.

De koningin bezocht in Recife de synagoge gesticht in 1636 door Portugese joden, gevlucht voor de Inquisitie, maar ook een expositie van landkaarten uit die tijd en een andere van landschapsschilder Frans Post, in bezit van een mecenas, die voor zijn collectie een Frans kasteel liet nabouwen.

Dankbaar molken de plaatselijke media elk detail van het bezoek uit. Van de honderd man oproerpolitie die de majesteit moesten beschermen tot de moeders met zuigelingen, die hun consult niet kregen omdat de majesteit een rondje maakte door het kinderziekenhuis van de stad.

Voor de landelijke media was het nieuws er allang af. Er waren flitsen van de ontvangst door president Lula op tv en ook de stadswandeling die de koningin woensdag in São Paulo maakte met de feministische burgemeesteres Marta Suplicy haalde een enkel tv-journaal, mede vanwege de aanwezigheid van demonstranten die de burgemeesteres uitjoelden om een door haar ingestelde reinigingsbelasting en het veiligheidscordon dat om de koningin was heengelegd. Zelfs voor Braziliaanse begrippen was dat groot.

Hoewel Itamaraty, het Braziliaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, het bezoek belangrijk noemde, viel dat niet af te lezen uit de gastenlijst, zeggen kenners. Deze wordt door Itamaraty opgesteld. 'Dit bezoek is niet politiek of economisch inhoudelijk', aldus de woordvoerder van het ministerie waar de week tevoren nog de premier van Maleisië met een handelsmissie aan tafel was geschoven.

De media concentreren zich vooral op de randverschijnselen van het bezoek. Een societyrubiek in een krant uit São Paulo bejubelde Nederland als oase van tolerantie. Dat was omdat de uitnodiging voor een receptie gebeurde namens de majesteit, de consul 'en zijn levenspartner'. De consul is namelijk homoseksueel. Een andere krant in São Paulo had abusievelijk de delegatie van de door het consulaat georganiseerde Hollandse week aangezien voor aanhang van de koningin en zich verbaasd over een dj in de delegatie.

Hoewel Brazilianen ook het beeld van het moderne land van euthanasie, multinationals en moderne kunst kennen, voedt het staatsbezoek met alle getrompetter eromheen de fantasie over Nederland als een exotisch koninkrijkje.

Circa veertig verslaggevers hadden zich gemeld voor het bezoek. TV-Globo heeft voor zaterdag een 'luchtige' reportage klaar over hoe de 'onderdanen' in de boerenkolonie Holambra na vijftig jaar tropen uit hun dak gaan voor een staatshoofd dat zij slechts kennen uit de media. Het opinieweekblad Veja wil schrijven over de te korte rok van de echtgenote van president Lula 'en andere blunders'. Wat vooral indruk heeft gemaakt? 'Dat je de koningin geen microfoon mag toesteken en evenmin in de ogen kijken,' aldus de verslaggeefster. Dat stond in de instructies van het mediabedrijf uit São Paulo dat door de ambassade was ingehuurd om de Braziliaanse journalisten te instrueren. 'Een koningin blijft voor ons toch zoiets als Madonna. Een fenomeen waar de straat voor uitloopt.'

In Recife klettert de regen op de metalen luifels als de koningin de landkaarttententoonstelling verlaat. De meute op de stoep kijkt naar een dame met hoed die onder een paraplu naar een auto wordt geleid. 'Koninginnen zijn altijd oud,' constateert Esperança. Jurandir, doorweekt, is onder de indruk. Hij heeft ook Máxima gezien. Die was mooi. En de koningin? 'Die heeft een goed hart,' besluit hij na even nadenken. Want hij heeft in de krant gelezen dat de koningin vier bedden cadeau heeft gedaan aan het kinderziekenhuis in de stad. 'Een goed hart is veel belangrijker.' Want, citeert hij een bekend Braziliaans gezegde: Wie naar het gezicht kijkt, ziet het hart niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden